I SA/Gl 758/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty targowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę R. K. na decyzję organu odwoławczego wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia. Odpis orzeczenia Sądu doręczono skarżącemu w dniu 24 marca 2015 r. Pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. skarżący wniósł osobiście sporządzoną skargę kasacyjną od ww. wyroku. W tych ramach zwrócił się między innymi o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego. Zakres wniosku został rozszerzony przez skarżącego na urzędowym formularzu wniosku, który złożył do akt w następstwie wezwania referendarza sądowego. Ostatecznie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadniając wniosek podkreślił, że od 1 stycznia 2012 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Od tamtego czasu, pomimo usilnych starań, nie mógł znaleźć zatrudnienia. Taki stan rzeczy doprowadził jego rodzinę do skrajnej nędzy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwiema córkami. Nie posiadają żadnego majątku za wyjątkiem domu o pow. 100 m2. Jedynym źródłem dochodu w tym gospodarstwie pozostaje pomoc społeczna, z której utrzymują świadczenia w kwocie 1200 zł. Żona skarżącego nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na niepełnosprawność jednej z córek. W dalszej kolejności referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i nadesłanie dokumentów źródłowych (patrz pismo z dnia 5 maja 2015 r.), w tym: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon, potwierdzenia wpłat z tytułu: podatku od nieruchomości, gospodarowania odpadami itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; 2) udokumentowanie aktualnej wysokości świadczeń z tytułu pomocy społecznej za pomocą kopii bądź odpisów decyzji wydanych przez właściwy ośrodek pomocy społecznej; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę, w tym ROR, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 4) nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za 2014 r.; ten punkt dotyczy skarżącego i jego małżonki; 5) udokumentowanie okoliczności, iż skarżący i jego małżonka są osobami bezrobotnymi (za pomocą aktualnego zaświadczenia właściwego urzędu pracy). W odpowiedzi na cytowane wyżej wezwanie referendarza, skarżący oświadczył (patrz pismo z dnia 18 maja 2015 r.), że jego żona nie posiada rachunku bankowego, gdyż nie stać jej na utrzymanie takowego. Skarżący nadesłał przy tym plik dokumentów źródłowych, w tym: zaświadczenie Urzędu Skarbowego w C. z dnia 13 maja 2015 r. informujące, że E. K.(żona skarżącego) figuruje w ewidencji podatników podatku dochodowego od osób fizycznych ale brak jest jakichkolwiek deklaracji podatkowych za 2014 r.; zaświadczenie właściwego PUP, z którego wynika, że skarżący jest zarejestrowanym bezrobotnym począwszy od 26 marca 2012 r., a zasiłku nie pobiera od 26 marca 2013 r.; wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że rachunek w A S.A. jest obciążony egzekucją do kwoty 748,93 zł (z przedstawionego wydruku nie wynika kto jest właścicielem rachunku, ani nie ujawniono na nim żadnych transakcji); zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania żonie skarżącego dodatkowego świadczenia w kwocie 200 zł miesięcznie za okres od kwietnia do grudnia 2014 r.; decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 8 lipca 2013 r., mocą której przyznano E. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w kwocie 620 zł miesięcznie do dnia 31 maja 2015 r.; decyzję ww. organu z dnia 11 listopada 2014 r., mocą której przyznano zasiłek rodzinny na rzecz córek skarżącego w łącznej kwocie 2012 r. płatny do 31 października 2015 r., dodatek do zasiłku rodzinnego w kwocie 80 zł (płatny również do 31 października 2015 r.) oraz jednorazowe dodatki z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w łącznej kwocie 200 zł (płatne we wrześniu 2015 r.). Adresatką tych dokumentów była żona skarżącego ze wskazaniem adresu zamieszkania w C. Analiza przedstawionych wyżej dokumentów skłoniła referendarza sądowego do ponownego wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku, tym razem poprzez: 1) wykonanie pkt 1 wezwania z dnia 5 maja 2015 r., przy czym należało uwzględnić obie nieruchomości, o których mowa w kolejnym punkcie wezwania; 2) nadesłanie tytułów prawnych skarżącego i jego małżonki do nieruchomości: P., ul. [...] i C., ul. [...] oraz aktualnych zaświadczeń wymieniających wszystkie osoby zameldowane w ww. nieruchomościach; dodatkowo należało przybliżyć relacje łączące te osoby oraz wskazać w jaki sposób osoby te ewentualnie kształtują sytuację materialną i finansową skarżącego; w przypadku zamieszkania tylko jednej z tych nieruchomości należało wskazać, czy z tej drugiej uzyskiwane są jakiekolwiek pożytki. W odpowiedzi na kolejne wezwanie skarżący oświadczył (patrz pismo z dnia 2 czerwca 2015 r.), że nie może nadesłać tytułów prawnych do obu ww. nieruchomości, gdyż takowych nie posiada. Dom, w którym mieszka stanowi spadek po rodzicach, stan prawny tej nieruchomości nie został do dziś dnia uregulowany. Obecnie domem zarządza siostra skarżącego, która ponosi z tego tytułu wszystkie ciężary. Mieszkanie w C. jest wynajmowane przez rodziców jego małżonki. Ta ostatnia nieruchomość jest w całości utrzymywana przez najemców. Rodzice jego żony przyczyniają się także do utrzymania dzieci skarżącego. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Intencją skarżącego jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i m.in. ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Przenosząc przywołane wyżej regulacje oraz stanowisko judykatury na grunt tej sprawy należało stwierdzić, że pomimo dwukrotnego wezwania do uzupełnienia wniosku, skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Co więcej, kolejne składane przez skarżącego oświadczenia, nie poparte żadnymi dokumentami, budziły coraz większe wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Pisząc tutaj o mankamentach dowodowych wniosku należy odnotować, że skarżący w jakimkolwiek zakresie nie wykazał jego miesięcznych obciążeń finansowych, akcentując, że te związane z utrzymaniem nieruchomości w P. pokrywa jego siostra, zaś wydatki na mieszkanie w C. w całości uiszczają rodzice jego żony. On sam twierdzi przy tym, że nie ma tytułu prawnego do domu mieszkalnego w P., chociaż jak dalej przyznał, dom ten jest przedmiotem spadku po jego rodzicach, i że kwestie te nie zostały jeszcze uregulowane. Skarżący nie oświadczył przy tym, że spadek ten odrzucił, co pozwala przyjąć, że posiada nie tylko uprawnienie do zajmowania tej nieruchomości ale i obowiązek ponoszenia kosztów jej utrzymania. Do kolejnych mankamentów wniosku należy zaliczyć brak wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony oraz dokumentacji źródłowej, która potwierdziłaby zdeklarowany przez skarżącego w druku PPF dochód jego gospodarstwa domowego. Odnośnie rachunków bankowych należy podkreślić, że skarżący w piśmie z dnia 18 maja 2015 r. oświadczył, iż jego żona nie posiada konta bankowego z uwagi na brak środków na jego utrzymanie. Tymczasem z nadesłanych decyzji w przedmiocie pomocy społecznej wynika nie tylko charakter udzielanej pomocy ale także sposób w jaki jest ona przekazywana beneficjentowi. W decyzjach tych, których – dla przypomnienia - adresatem jest żona skarżącego, wyraźnie odnotowano, że udzielone świadczenia pomocowe będą wypłacane na rachunek bankowy wskazany przez wnioskującą. Z kolei skarżący przedstawił wydruk z rachunku bankowego, z którego tak naprawdę nie wynika ani kto jest jego właścicielem, ani jego aktualne saldo. Z treści wydruku wiadomo jedynie, że w dniu 10 października 2014 r. dokonano zajęcia egzekucyjnego na rachunku do kwoty 748,93 zł, co w świetle art. 54 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 128), wcale nie oznacza, że właściciel tego konta bankowego nie będzie mógł z niego korzystać. Nadesłane przez skarżącego decyzje Prezydenta Miasta C. nie potwierdzają także dochodu gospodarstwa domowego, który został zdeklarowany w druku PPF. Na dzień podpisania oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dochody te – obliczone na podstawie nadesłanych decyzji – stanowiły kwotę 912 zł (620 + 212 + 80). Niezależnie od przybliżonej wyżej argumentacji należy odnotować, że deklarowany przez skarżącego materialny status quo jego rodziny utrzymuje się co najmniej od stycznia 2012 r., czyli od momentu, w którym skarżący zawiesił prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Tymczasem w ramach niniejszego postępowania skarżący już dwukrotnie uiścił opłaty sądowe, których łączna wartość wyniosła 200 zł. Na obecnym etapie postępowania, w przypadku prawidłowo wniesionej skargi kasacyjnej, skarżący byłby zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Taki stan rzeczy również nie pozwala na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wszak jeśli wnioskodawca jest w stanie w jakimkolwiek zakresie partycypować w ponoszeniu kosztów sądowych, to wyklucza to przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z kolei przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest w tym przypadku niemożliwe z uwagi na podniesione wyżej mankamenty dowodowe wniosku i akcentowane nieścisłości. W wyniku wszystkich podniesionych wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.