I SA/Gl 76/05

WyrokWSA w Gliwicach2005-11-21

Skład orzekający: Przemysław Dumana, Krzysztof Winiarski, Teresa Randak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Przedsiębiorstwo było samoistnym posiadaczem nieruchomości (bocznicy kolejowej wraz z budynkiem nastawni) w 2002 roku, co skutkowałoby obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby Przedsiębiorstwo było w 2002 roku samoistnym posiadaczem spornych składników majątkowych. Wywodzić takiego stanu prawnego jedynie z protokołu zdawczo-odbiorczego z 1990 roku jest niewystarczające. Brak było podstaw do przypisania Przedsiębiorstwu obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, gdyż nie było ono właścicielem, użytkownikiem wieczystym ani samoistnym posiadaczem nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla Przedsiębiorstwa "A" za część 2002 roku. Organ pierwszej instancji uznał Przedsiębiorstwo za samoistnego posiadacza bocznicy kolejowej i budynku nastawni, nakładając na nie obowiązek podatkowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Przedsiębiorstwo kwestionowało swój status samoistnego posiadacza, wskazując na brak tytułu prawnego do gruntu i budynków oraz na fakt sprzedaży nieruchomości przez poprzedniego właściciela w 2001 roku.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Marta Lewicka, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę [...] ([...] tysiące) zł., tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] , Prezydent Miasta W. określił "A" w likwidacji (zwanym dalej "A") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za miesiące od [...] do [...] 2002 r. w kwocie należności głównej [...] zł. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż dniu [...] r. podatnik złożył deklarację w sprawie podatku od nieruchomości na 2002 r. wykazując w niej do opodatkowania budynki lub ich części związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni [...] m. kw., pozostałe budynki, w tym również budynki przeznaczone na działalność gospodarczą czasowo nieczynną o powierzchni użytkowej [...] m. kw. oraz budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż rolnicza i leśna o wartości, ustalonej dla celów amortyzacyjnych, w kwocie [...] zł. W momencie składania deklaracji wieczystym użytkownikiem gruntu, na którym znajdowały się ww. budynki i budowle oraz właścicielem tych budynków była "B". W dniu [...] 2002 r. Przedsiębiorstwo złożyło korektę deklaracji na podatek od nieruchomości, wskazując, iż mienie dotychczas liczone do majątku przedsiębiorstwa przydzielone zostało "B". Nabycie własności przez kopalnię nastąpiło [...] 1990 r., a zatem zdaniem podatnika, Przedsiębiorstwo bezpodstawnie i bez potrzeby opłacało podatek od nieruchomości. Jednocześnie podkreślono, że podatnik uregulował podatek od nieruchomości za sporne nieruchomości za miesiące [...] i [...] 2002 r., a nadto za 2003 r. oraz 2004 r. Spór dotyczy budynków i budowli związanych z obsługą bocznic kolejowych, które zostały przekazane przez ówczesną "C" na rzecz "A" w 1989 r., kiedy to te dwie jednostki organizacyjne funkcjonowały w ramach "D". Później uwłaszczono na tym terenie "B", która oświadczyła, że sporne nieruchomości zostały wykreślone z jej ewidencji środków trwałych i nie były wykazywane dla celów podatkowych. Organ pierwszej instancji uznał, że Przedsiębiorstwo jest posiadaczem samoistnym przedmiotowych nieruchomości, opierając to stanowisko na protokole zdawczo – odbiorczym z dnia 1 lutego 1990 r., na podstawie którego "C" przekazała Przedsiębiorstwu na majątek trwały bocznicę kolejową i budynek nastawni MA2 "szczegółowo opisane w załączniku nr 2 do wniosku". Organ wywiódł, że w przypadku gdy samoistny posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem nieruchomości, obowiązek w podatku od nieruchomości ciąży na samoistnym posiadaczu. Podkreślono, że Przedsiębiorstwo faktycznie włada przedmiotowymi budynkami i budowlami, a jednocześnie jest władającym gruntów związanych z tymi obiektami. Podkreślono, że w ewidencji gruntów i budynków, jako użytkownik gruntu figuruje "C", ale zdaniem organu moc wiążąca ewidencji mają tylko dane dotyczące opisu gruntu, nie są natomiast wiążące dane podmiotowe dotyczące właściciela nieruchomości, jeżeli na podstawie innych dokumentów można wykazać inne prawo własności. Zaznaczono również, że w przypadku gruntów państwowych lub jednostek samorządu terytorialnego często brak jest danych dotyczących podmiotów władających nieruchomością. We wniesionym odwołaniu Przedsiębiorstwo zarzuciło rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnemu naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, naruszenie art. 191 O.p., poprzez wydanie decyzji na materiale dowodowym nie mającym w sprawie żadnego znaczenia, obrazę art. 2 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez dokonanie błędnych ustaleń co do osoby zobowiązanego oraz sprzeczność rozstrzygnięcia z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu odwołania przypomniano, że zaskarżona decyzja została wydana po uchyleniu dwóch wcześniejszych decyzji Prezydenta Miasta W.. Zaznaczono, że w kolejnej decyzji organ pierwszej instancji uzupełnił materiał dowodowy jedynie o "rys historyczny" zdarzeń dotyczących nieruchomości. Podatnik kwestionuje ustalenie organu, iż jest posiadaczem samoistnym spornych nieruchomości. Podważa wiarygodność dowodu, na którym organ oparł swoje stanowisko, tj. protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 1 lutego 1990 r. Podniesiono, iż w świetle art. 2 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, samoistnym posiadaczem budynków nie może być podmiot, który nie jest jednocześnie samoistnym posiadaczem gruntu, na którym budynek ten jest położony. Powołując się na wyrok SN z dnia 7 maja 1986 r., strona podkreśliła, że skoro "B" dokonuje swoimi nieruchomościami niczym nie skrępowanego obrotu, to nie można mówić, że Przedsiębiorstwo jest samoistnym posiadaczem tych gruntów oraz położonych na nich budynków i budowli. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W pierwszej kolejności wskazano, że posiadanie samoistne to sytuacja regulowana art. 336 K.c., zgodnie z którym stan ten oznacza sytuację, gdy osoba faktycznie włada rzeczą jak właściciel. Podkreślono również, iż nierzadka jest sytuacja rozbieżności pomiędzy prawem własności, a stanem faktycznym – posiadaniem. W ocenie Kolegium z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Zaznaczono, że Przedsiębiorstwo nie było wprawdzie właścicielem gruntu, na którym posadowione były budynki i budowle, stanowiące infrastrukturę kolejową, ale zostały one przekazane na mocy protokołu zdawczo-odbiorczego w dniu 1 lutego 1990 r. Istotne znaczenie, zdaniem SKO, ma okoliczność, iż "E", następca "C", dokonała wykreślenia z własnej ewidencji księgowej i nie ujmowała w deklaracjach ww. nieruchomości. Powołując się na dołączono do akt sprawy wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] 2003 r. (sygn. akt [...]), podkreślono, że przedsiębiorstwo nie uzyskało tytułu własności do spornych nieruchomości, ale skutecznie objęło je w faktyczne władanie. Odnosząc się do zarzutów podatnika dotyczących niedopuszczalności odrębnego opodatkowania gruntów i posadowionych na nim budynków i innych urządzeń trwale z gruntem związanych, SKO stwierdziło, ze regułą jest płacenie podatku od nieruchomości przez właściciela gruntu. Zauważono jednak, że przedmiotem podatku są budynki, budowle i grunty, bez względu czy stanowią nieruchomość w rozumieniu art. 46 K.c. Zdaniem Kolegium cywilistyczne pojęcie nieruchomości ma jedynie znaczenie przy ustawowym określeniu podatnika podatku od nieruchomości, a był nim – stosownie do art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – samoistny posiadacz nieruchomości albo obiektów budowlanych nie związanych trwale z gruntem. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 122 oraz 187 § 1 ordynacji podatkowej, przez niewyjaśnienie stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, sprzeczność rozstrzygnięcia z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, co z kolei stanowi naruszenie art. 247 § 1 pkt 5 O.p. Zarzucono również naruszenie art. 336 kodeksu cywilnego oraz art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez błędną interpretację. W uzasadnieniu skargo przypomniano, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium odwoławczego została wydana, jako trzecia w sprawie, po uchyleniu wcześniejszych decyzji Prezydenta Miasta W.. Strona skarżąca zwróciła uwagę, iż nałożony na organ pierwszej instancji w decyzjach kasacyjnych obowiązek uzupełnienia materiału dowodowego został zrealizowany przez ponowne opisanie zdarzeń dotyczących składników mienia. Wytknięto sprzeczności decyzji SKO, akcentując, iż w jednym miejscu organ odwoławczy podniósł, że z decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] (dot. "E") nie wynika, by ustanowiono na rzecz Kopalni prawo użytkowania wieczystego gruntu i odrębną własność budynków, a z kolei w innym – zawarto stwierdzenie, że "B" jest użytkownikiem wieczystym gruntu. W dalszej części decyzji stwierdza się, iż w ewidencji gruntu, dot. spornej nieruchomości, jako użytkownik wieczysty figuruje "C" oraz, że posiadaczem samoistnym nieruchomości, na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z 1990 r. jest Przedsiębiorstwo. Zaakcentowano, iż w rozpatrywanym okresie sporne budynki i budowle nie były w posiadaniu Przedsiębiorstwa. Zwrócono uwagę, że aktem notarialnym z dnia [...] 2001 r. "B" sprzedała sporną nieruchomość "F" S.A. Z tych też powodów Przedsiębiorstwo, nie będąc w posiadaniu przedmiotowych obiektów, dokonało korekt deklaracji podatkowych. W dalszej części uzasadnienia skargi zarzucono organom podatkowym, iż przedmiotem postępowania było określenie zobowiązania podatkowego wyłącznie od budynków i budowli, w oderwaniu od gruntu. Zaznaczono przy tym, że naruszenie prawa przez organy podatkowe obu instancji polega na tym, że orzeczono o nieznanym w ustawie obowiązku podatkowym wobec – błędnie ustalonego – posiadacza budynków i budowli trwale związanych z gruntem. Zarzucono, że organy podatkowe stan prawny posiadania wywodzą wyłącznie z protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia 1 lutego 1990 r., na podstawie którego kopalnia przekazała Przedsiębiorstwu składniki infrastruktury kolejowej. Zwrócono przy tym uwagę, że nie przekazano tym porozumieniem gruntu. Zaakcentowało, że w wyniku decyzji uwłaszczeniowych Wojewody [...], kopalnie, a następnie "B", która wchłonęła uwłaszczone kopalnie, stała się użytkownikiem wieczystym gruntów i posadowionych na nich obiektów. Podkreślono również, że Sąd Apelacyjny w K. w wyroku z dnia [...] 2003 r. (sygn. akt [...]), rozstrzygnął w sposób negatywny dla przedsiębiorstwa proces stanowiący próbę ustalenia stanu posiadania i praw skarżącego do spornych nieruchomości. Zaznaczono, iż z wyroku tym wykazany został brak jakichkolwiek praw Przedsiębiorstwa do przedmiotowych nieruchomości. Podkreślono, ze Przedsiębiorstwo nie występowało z korektami deklaracji podatkowych dotyczących wcześniejszego okresu, ponieważ zarządzający Przedsiębiorstwem pozostawali w przekonaniu, że jest ono samoistnym posiadaczem budynków i budowli, składających się na infrastrukturę kolejową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Podczas rozprawy przed sądem administracyjnym, na którą nie stawił się żaden przedstawiciel SKO, likwidator Przedsiębiorstwa oświadczył, iż Przedsiębiorstwo utraciło status posiadacza spornej nieruchomości najpóźniej w roku 2001, tj. w momencie przeniesienia własności tejże nieruchomości z "B" na "F" S.A. W okresie późniejszym Przedsiębiorstwo w żaden sposób nie władało przedmiotem opodatkowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za zasadną. Spór w istocie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w 2002 r., Przedsiębiorstwo było podatnikiem podatku od nieruchomości, w odniesieniu do bocznicy kolejowej wraz z budynkiem nastawni, położonych na nieruchomości stanowiącej własność innego podmiotu. W szczególności ustalenia wymagało, czy Przedsiębiorstwo – nie będąc właścicielem, ani użytkownikiem wieczystym ww. nieruchomości – było jej samoistnym posiadaczem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w rozpatrywanym okresie (Dz. U. z 2002 r. nr 9, poz. 84 ze zm.). Zgodnie z powołanym wyżej przepisem obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem. Reguła zawarta w tym przepisie była w zupełności wystarczająca dla określenia podatnika w typowych sytuacjach, gdy właściciel nieruchomości jest jednocześnie jej posiadaczem; zawodziła ona jednak, gdy właściciel utracił posiadanie na rzecz posiadacza samoistnego. Godzi się zaznaczyć, iż na gruncie tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym przed datą 1 stycznia 2003 r., dochodziło do rozbieżnych poglądów, co do tego, kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości, w sytuacji, gdy znany jest właściciel (tak jak w rozpatrywanej sprawie), ale jest ona wykorzystywana przez posiadacza samoistnego. Z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynikało jedynie, że w takim wypadku podatnikiem może być właściciel lub posiadacz samoistny nieruchomości. W konsekwencji takiego rozumienia przepisu, w orzecznictwie, a także piśmiennictwie przyjmowano, że w sytuacji, gdy znany był właściciel nieruchomości (chodzi o stan prawny obowiązujący do końca 2002 r.), to obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył w pierwszej kolejności na nim, a nie na samoistnym czy zależnym posiadaczu (por. wyrok. NSA z 25 maja 1992 r., III SA 236/92, POP, 1994/1, a także L. Etel, E Rusikowski: Komentarz do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, Warszawa 1994, s. 51). Przeciwne do powyższego stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 6 września 1995 r. (TK 20.94, OTK/1/6), w której m.in. stwierdził, iż w sytuacji, gdy samoistny posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem, przewidziany w art. 2 pkt 1 ww. ustawy obowiązek ciąży na samoistnym posiadaczu, a organ podatkowy nie może dokonywać wyboru podatnika wedle swego uznania. Akceptując przedstawione wyżej stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, Sąd uznał, iż kluczowym dla sprawy stało się ustalenie, czy Przedsiębiorstwo było w 2002 r. posiadaczem samoistnym nieruchomości, co implikuje objęcie go obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości na mocy ww. przepisu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swym orzecznictwie podkreślał, że pojęciowa samodzielność prawa podatkowego nie jest absolutna, prawo bowiem jest systemem norm prawnych, które tworzą pewną zintegrowaną całość (por. np. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 535/96, ONSA 1998/2/62). Z tego względu, stosując w prawie podatkowym pojęcia bezpośrednio zaczerpnięte z innych gałęzi prawa, nie można im nadawać nowego znaczenia. Przykładem takiego terminu jest niewątpliwie cywilistyczne pojęcie posiadania. W celu zatem ustalenia powyższego należy odwołać się do Kodeksu cywilnego. Stosownie do art. 336 tego aktu prawnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadanie samoistne), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W powołanym wyżej przepisie zdefiniowano dwie formy posiadania (posiadanie zależne i samoistne), przy czym ustawa podatkowa wiązała w 2002 r. powstanie obowiązku podatkowego wyłącznie ze stanem posiadania samoistnego, wykluczając tym samym możliwość opodatkowania podmiotu, którego z określonym przedmiotem opodatkowania wiązał wyłącznie stosunek posiadania zależnego. Z kolei wyrażona w art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) zasada prawdy obiektywnej oznacza dla organu podatkowego obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1 nakładający na organ powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ podatkowy zobowiązany jest więc zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia obowiązującego stanu prawnego. Powyższe obowiązki nałożone zostały nie tylko na organ rozstrzygający w pierwszej instancji, ale również na podatkowy organ odwoławczy. Oznacza to, iż w rozpatrywanym przypadku to organy podatkowe winny były zgromadzić materiał dowodowy, który jednoznacznie wykluczałby obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości po stronie znanego właściciela nieruchomości oraz wskazywałby na fakt posiadania samoistnego tejże nieruchomości i to w rozpatrywanym przedziale czasowym. W ocenie sądu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, iż Przedsiębiorstwo w roku 2002 było posiadaczem samoistnym spornych składników majątkowych. Za co najmniej niewystarczające należy uznać wywodzenie tego stanu prawnego z protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 1 lutego 1990 r. Protokół ten formalnie dokumentował fakt przekazania składników majątkowych Skarbu Państwa między dwiema jednostkami organizacyjnymi "D" (tj. "C" – przekazujący oraz "A" – przejmujący), co miało miejsce w 1989 r. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż ww. Przedsiębiorstwo, jako samodzielny podmiot prawa, powstało [...] 1990 r. Z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] 2003 r. (sygn. akt [...] ) wynika, iż na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa nigdy nie był ustanowiony tzw. zarząd co do spornych nieruchomości (gruntów wraz z położonymi na nich budynkami i urządzeniami, przekazanych ww. protokołem). Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99 ze zm.) grunty Skarbu Państwa, niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej były oddawane odpłatnie państwowym jednostkom organizacyjnym w zarząd, na zasadach określonych w art. 38 tejże ustawy. W ust. 3 tego ostatniego przepisu ustalony został zakres pojęcia "zarząd" ( Państwowe jednostki organizacyjne korzystają z zarządzanej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki. W tym zakresie mogą zgodnie z przepisami szczególnymi dokonywać zmian dotychczasowej zabudowy oraz wznosić nowe budowle). Jeśliby nawet status posiadacza samoistnego wiązać z "zarządem" w przedstawionym wyżej rozumieniu, to tenże stosunek prawny został wykluczony przez Sąd Apelacyjny, a – stosownie do art. 365 § 1 K.p.c - rozstrzygnięcie to wiąże również organy administracji publicznej i sąd rozpatrujący skargę w niniejszej sprawie. W toku postępowania administracyjnego nie zweryfikowano, na jakich innych zasadach prawnych Przedsiębiorstwo mogło władać przekazanymi mu składnikami mienia państwowego. Przed oraz w okresie przeprowadzania transformacji ustrojowej często korzystano, w odniesieniu do nieruchomości państwowych, z cywilistycznej instytucji użytkowania, o której mowa w art. 252 i nast. K.c. (szerzej na ten temat: S. Rudnicki: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Lexis Nexis 2003, s. 438). Użytkowanie oznaczało obciążenie rzeczy prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (art. 252 K.c.). W rozdziale IV K.c., w brzemieniu obowiązującym w omawianym okresie (Inne wypadki użytkowania), przewidziano możliwość oddawania rzeczy do użytkowania tzw. jednostkom gospodarki uspołecznionej. Użytkowanie, w art. 336 K.c., stanowi formę posiadania zależnego, a co za tym idzie taki posiadacz nie mógł zostać objęty obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości, w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Warto też zwrócić uwagę, iż ustawodawca w art. 336 K.c. nie zamyka zakresu pojęcia "posiadacz zależny", używając otwartego sformułowania: "lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą". Organy w istocie nie wyjaśniły, w jaki sposób Przedsiębiorstwo władało spornymi obiektami, zwłaszcza w 2002 r., stwierdzając, iż objęło je w faktyczne władanie. Jeszcze raz należy podkreślić, że owo faktyczne władanie jest elementem zarówno posiadania samoistnego, jak i zależnego, a obowiązek podatkowy wiąże się tylko z tą pierwszą formą posiadania. Organy zupełnie nie uwzględniły możliwości zmian okoliczności faktycznych, co mogło być wynikiem upływu czasu i dokonujących się w tym przedziale czasowym zmian organizacyjnych i prawnych (od 1990 do 2002 r.). W szczególności nie zweryfikowano, w toku postępowania dowodowego, oświadczenia skarżącego Przedsiębiorstwa, iż od 2001 r., to jest od sprzedania przedmiotowej nieruchomości przez "B", Spółce "F", przedmiotowe obiekty nie znajdują się w ogóle w jego posiadaniu. Fakt nie uwzględniania przez właściciela określonych nieruchomości w wykazie środków trwałych, nie przesądza o tym, że nieruchomość taka jest w samoistnym posiadaniu innego podmiotu. Nie wyciągnięto również właściwych wniosków z pewnych sprzeczności, sygnalizowanych przez stronę skarżącą, tj. traktowania Przedsiębiorstwa, jako posiadacza samoistnego jedynie w doniesieniu do naniesień (budynków i budowli), a nie do gruntów, na których zostały usadowione. O ile, stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej, przedmiotem odrębnego opodatkowania mogą być obiekty budowlane niezłączone trwale z gruntem, o tyle nie dotyczy to trwale związanych z gruntem budynków, które także objęte zostały obowiązkiem podatkowym. Z powołanego przepisu żadną miarą nie wynika możliwość dokonania rozdziału i odrębnego podmiotowo opodatkowania gruntu oraz budynku trwale z nim związanego. Zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnej, z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że rozstrzygnięcie organu administracji podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270). Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego w określonym wyżej zakresie. W sumie zatem, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w całości, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), który przewiduje, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W punkcie drugim wyroku Sąd postanowił zasądzić na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Skarbowej w K. koszty postępowania sądowego, obejmujące uiszczony wpis od skargi i koszty zastępstwa procesowego, stosownie do art. 200 w.w. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W punkcie trzecim wyroku Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 w.w. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło