I SA/Gl 779/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W piśmie procesowym z dnia 12 września 2008 r. J. O. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Motywując prośbę wskazał, że w chwili obecnej samodzielnie wychowuje córkę. Dochód jego gospodarstwa domowego oznaczono w kwocie [...] zł. W dniu 8 października 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym J. O. podtrzymał dotychczasowy zakres wniosku. Uzasadniając wniosek podniósł, że stałe miesięczne wydatki wynoszą [...] zł, w tym: czynsz za mieszkanie – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, gaz – [...] zł, usługi telekomunikacyjne – [...] zł, internet – [...] zł, lekarstwa – [...] zł, utrzymanie córki na studiach [...] zł oraz składki na KRUS w wymiarze [...] zł/kwartał. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący posiada: "dom 57 m², r. bud. 1947 po rodzicach w B. P., dom w budowie w B. (dla dzieci) - kredyt [...] tys. zł, mieszkanie 73,9 m² bez tytułu prawnego, 0,8511 ha (B. P.+B.), dom w budowie, działka 604 m² KW [...] – b. małżonka". W druku PPF skarżący zeznał, że gospodarstwo domowe tworzy wraz z córką S. O. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, mając nadto na uwadze materiał źródłowy zgromadzony w aktach sprawy o sygn. I SA/Gl 559/07, pismem z dnia 20 października 2008 r., wezwano J. O. do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) nadesłanie zaświadczeń z właściwych banków o ewentualnym zamknięciu rachunków bankowych nr [...] (na ten rachunek miała być przelewana renta strukturalna) i nr [...]. Jeśli rachunki te pozostają nadal otwarte to należy nadesłać wyciągi bankowe z tych kont z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2) wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, energia elektr., telefon, Sygn. akt I SA/Gl 779/08 nakaz płatniczy podatku od nieruchomości, potwierdzenia dokonania opłat czynszowych, składek na rzecz KRUS , aktualnego planu spłaty kredytu, kosztów ponoszonych w związku z podjęciem przez córkę studiów itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych m.in. z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należy nadto złożyć oświadczenie kto i w jakiej wysokości partycypuje w tych kosztach, 3) nadesłanie kserokopii dziennika budowy domu jednorodzinnego za okres ostatnich dwunastu miesięcy oraz kserokopii decyzji o pozwoleniu na budowę, 4) nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem: B. P., ul. [...] oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym; w tych ramach należy złożyć oświadczenie czy skarżący w dalszym ciągu pokrywa koszty utrzymania tej nieruchomości, 5) nadesłanie zaświadczenia właściwej uczelni wyższej o kierunku, trybie studiów (dzienne, zaoczne) i ewentualnej odpłatności i przyznanym stypendium z tytułu podjęcia studiów przez S. O.. W w/w wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może być potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie skarżący nadesłał plik dokumentów oraz złożył oświadczenie, z których wynika, co następuje. J. O. posiada rachunek bankowy w banku [...]., na którym każdego miesiąca odnotowywane są transakcje uznaniowe w kwocie [...] zł (saldo końcowe tego rachunku, na dzień 30 września 2008 r., stanowiło kwotę [...] zł). Według oświadczenia skarżącego, na drugim z rachunków wskazanych w cytowanym wyżej wezwaniu, saldo za ostatnie 5 miesięcy wynosi "[...]". Skarżący samodzielnie ponosi wszelkie opłaty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Z nadesłanych materiałów źródłowych, w tym rachunków i faktur wynika, że stałe miesięczne obciążenia skarżącego stanowią kwotę ok. [...] zł. Skarżący wyjaśnił nadto, że córka S. podjęła studia w Wielkiej Brytanii, gdzie opłaca stancję ([...] funtów szterlingów/tydzień) i wyżywienie ([...] funtów szterlingów/miesiąc). Należności z tytułu opłaty za studia pokrywać będzie z kredytu. Sygn. akt I SA/Gl 779/08 Skarżący posiada zaległości z tytułu składek na KRUS w łącznej kwocie [...] zł (stan na dzień 4 lipca 2008 r.). W oparciu o materiał źródłowy zgromadzony w aktach sprawy I SA/Gl 559/07 należało jeszcze w tym miejscu odnotować, że w lokalu mieszkalnym w T. przy ul. [...] są zameldowane cztery osoby. Żona J. O. od 15 lat mieszka w Stanach Zjednoczonych Ameryki i pomimo zobowiązania do świadczenia alimentacyjnego takowego nie uiszcza. Budowa domu ma miejsce na działce należącej do żony skarżącego. Obciążenie kredytowe skarżącego z tego tytułu wynosi łącznie [...] zł. Trzeba w tym miejscu dodać, że z akt niniejszej sprawy wynika, że wspomniany dom budowany jest w systemie gospodarczym. Ostatni wpis z dziennika budowy datowany jest na dzień 20 września 2007 r. Zauważyć jednak należy, że nadesłano w tej sprawie tylko i wyłącznie jedną stronę z tego dokumentu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskodawcy było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Sygn. akt I SA/Gl 779/08 W punkcie wyjścia podjętych w tej sprawie rozważań należy podkreślić, że skarżący został na obecnym etapie postępowania zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. W pierwszej kolejności godzi się zauważyć, że jest to najniższa wartość wpisu, występująca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po wtóre, analiza wyciągu z rachunku bankowego skarżącego pozwoliła stwierdzić, że w czasokresie, w którym skarżący zainicjował niniejsze wpadkowe postępowanie posiadał na rachunku bankowym wolne środki pieniężne stanowiące bez mała 85 % wymaganego wpisu sądowego. Już taki stan rzeczy mógłby stanowić samodzielną podstawę do odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Mając jednakże na uwadze art. 141 § 4 i art. 166 w zw. z art. 258 § 3 P.p.s.a. zasadnym i celowym jest ustosunkowanie się co do całości zebranych materiałów źródłowych. W tych ramach zrodziło się kilka wątpliwości, a to w wyniku złożonych przez skarżącego oświadczeń. Należy zatem odnotować, że udokumentowane wydatki skarżącego wynoszą około [...] zł. Gdyby zaś do tej kwoty dodać środki pieniężne zadeklarowane przez skarżącego jako wydatki na lekarstwa, należałoby przyjąć, że pomiędzy dochodem skarżącego a jego niezbędnymi wydatkami istnieje równowaga. Taki stan rzeczy zrodził konkluzję, iż wydatki przeznaczone przede wszystkim na zakup żywności, środków higieny itp., czy ewentualną pomoc dla córki (jej miesięczne utrzymanie stanowi kwotę około [...] zł ), znajdują źródło finansowania w dochodach, które nie zostały ujawnione na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku. Z tych względów uznano, iż skarżący podejmując działania zmierzające do uzupełnienia niniejszego wniosku, realizowane przecież świadomie, kierował się założeniem, aby złożyć oświadczenia i nadesłać dokumenty, które przemawiają na rzecz jego wniosku, ukrywając mniej korzystne fakty z omawianego punktu widzenia. Innym argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem jest fakt, iż pomimo podnoszonego przez skarżącego braku środków, prowadzi w dalszym ciągu budowę domu jednorodzinnego. Zauważono, iż budowa ta jest prowadzona systemem gospodarczym i, że wg udostępnionych wpisów w dzienniku budowy, jest rozłożona w czasie, nie mniej jednak skarżący znajduje środki aby w pewnych odstępach czasu sfinansować kolejne etapy procesu budowlanego. Przyszło w tym miejscu podkreślić, że zaletą budowy domu jednorodzinnego w systemie gospodarczym jest niewątpliwie Sygn. akt I SA/Gl 779/08 możliwość ograniczenia środków wydatkowanych na roboty budowlane, jednakowoż zastosowanie tego systemu nie zwalnia inwestora z ponoszenia nakładów na materiały budowlane. Skarżący nie wykazał źródła takiego finansowania. Przyjmując zaś, że jest nim uzyskany przed laty kredyt budowlany, skarżący nie ujawnił posiadanych przez niego środków z tego tytułu. Dodatkowo należało w tych ramach zauważyć, iż skarżący nie nadesłał, pomimo wezwania, decyzji o pozwoleniu na budowę, w której ewentualnie byliby wskazani inni inwestorzy. Niezależnie od podnoszonych wyżej kwestii dotyczących możliwości finansowych skarżącego, nie można tracić z pola widzenia stanu posiadania wnioskodawcy. W judykaturze przyjmuje się bowiem, że gdy w skład majątku wnioskodawcy wchodzi więcej niż jedna nieruchomość, wniosek o przyznanie prawa pomocy co do zasady nie zasługuje na uwzględnienie. Można przyjąć, iż nieruchomości takie mogą przynosić określony dochód zarówno w postaci pożytków naturalnych jak i cywilnych. Tym samym nie sposób oczekiwać, że to ze środków publicznych pokrywane będą koszty uczestnictwa strony w postępowaniu, jeżeli ma ona możliwość uzyskiwania dochodu ze składników własnego majątku (tak w postanowieniu WSA w Gliwicach z dnia 24 października 2005 r., sygn. akt II SA/Gl 496/05, niepubl.). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.