I SA/Gl 783/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-04-16
Skład orzekający: Przemysław Dumana, Wojciech Organiściak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej poprzez orzekanie w postępowaniu odwoławczym przez członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i uchylenia decyzji?Ratio decidendi
Orzekanie w postępowaniu odwoławczym przez członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, stanowi naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Taka sytuacja jest przesłanką do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W związku z tym, sąd administracyjny, stwierdzając takie naruszenie, uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., ponieważ naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującej w mocy decyzję ustalającą wysokość podatku od nieruchomości za rok 2011. Zmiana decyzji wynikała z faktu, że część powierzchni budynku była zajmowana przez Fundację A na działalność pożytku publicznego. Strona skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię definicji budynku i przepisów dotyczących zwolnień podatkowych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. i orzeczono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od SKO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant specjalista Beata Kuziel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi V. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w B. (dalej zwane "SKO" lub "Kolegium") decyzją z dnia [...] (Nr [...]), działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 3, ust. 8, art. 7 ust. 1 pkt. 14 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. z 2010 r. Dz. U. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: "ustawa podatkowa" lub "u.p.o.l.") oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa " lub "O.p.") utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] (Nr [...]) zmieniającą decyzję SKO z dnia [...] (Nr [...]), którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] (Nr [...], poz. rej. wym. [...]) ustalającą V. P. (dalej zwana stroną lub podatnikiem) wysokość podatku od nieruchomości za rok 2011, w ten sposób, że uchylono ww. decyzję Prezydenta Miasta B. w części dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2011 za budynki pozostałe i ustalono łączną wysokość zobowiązania podatkowego na kwotę [...] zł.
W uzasadnieniu Kolegium wskazał, że działając w trybie art. 254 Ordynacji podatkowej ww. decyzją z dnia [...] (sprostowana postanowieniem z dnia [...] Nr [...]) zmieniło swoją wcześniejszą ww. decyzję z dnia [...] w zakresie opodatkowania budynków uwzględniając to, że od dnia 2 września 2011 r., 120 m2 powierzchni użytkowej spornego budynku zajmuje Fundacja A na swoją działalność pożytku publicznego, a czego konsekwencją była konieczność zmiany wysokości podatku od nieruchomości.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zarzuciła decyzji SKO naruszenie art. 120, 121, 122, 123 Ordynacji podatkowej wskazując na wadliwość sentencji decyzji Kolegium z uwagi na to, że ta "nie odpowiada przepisom ustawy o podatkach i opłatach lokalnych". Ponadto strona zarzuciła SKO błędne ustalenie znaczenia pojęcia "budynek jako definicji legalnej", statusu podatnika, przedmiotu opodatkowania, stawki podatku i "przedmioty wyłączone z opodatkowania". Strona wniosła również "o zawezwanie pełnomocnika podatniczki (...) do czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym."
Rozpatrując odwołanie strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzją z dnia [...] organ I instancji ustalił stronie jako właścicielowi nieruchomości wymiar podatku od nieruchomości na rok 2011 opodatkowując budynki - hale fabryczne i grunt w kategorii "związane z działalnością" i w kategorii "pozostałe". W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że podstawą opodatkowania dla budynków jest ich powierzchnia użytkowa natomiast gruntów dane wynikające z ewidencji gruntów. W zakresie przyjętych stawek podatkowych organ wyjaśnił, że nie może zakwalifikować wskazanej przez stronę do opodatkowania powierzchni 2500 m2 w kategorii "mieszkalne" bowiem nie nastąpiła zmiana sposobu użytkowania. Organ I instancji wyjaśnił również, iż nie zastosował zwolnienia wynajętej części powierzchni (1200 m2) budynku Fundacji B wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, albowiem powierzchnia ta nie jest faktycznie wykorzystywana przez stowarzyszenie na potrzeby prowadzenia statutowej działalności wśród dzieci i młodzieży.
SKO wskazało także, iż w wyniku wniesionego odwołania od ww. decyzji organu I instancji Kolegium ww. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy ww. decyzję z dnia [...] oraz podkreśliło, że prawomocnym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r. (sygn. akt I SA/Gl 987/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę podatniczki na ww. decyzję Kolegium.
Wnioskiem z dnia 20 marca 2012 r. strona wniosła o zmianę decyzji wymiarowej na rok 2011 wyjaśniając że od września 2011 roku 120 m2 powierzchni użytkowej budynku zajmuje Fundacja A na swoją działalność pożytku publicznego. W dniu 18 czerwca 2012 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę nieruchomości podatnika i ustalił, że pomieszczenia o powierzchni 120 m2 zajęte są zgodnie z zawartą umową w dniu 2 września 2011 r. przez A, natomiast wynajęte Fundacji B kondygnacje -pomieszczenia o łącznej powierzchni 1200 m2 w dalszym ciągu nie zostały zajęte przez Fundację - pomieszczenia stały puste oraz że jedna kondygnacja o powierzchni 500 m2 zajęta jest na działalność gospodarczą, a pozostałe dwie kondygnacje stoją puste przeznaczone do remontu.
Kolegium przywołując postanowienia art. 128, art. 240 i art. 254 Ordynacji podatkowej wywodziło m. in., że specyfika decyzji wydawanej na podstawie art. 254 ww. ustawy wskazuje, że decyzja taka nie funkcjonuje samodzielnie w obrocie prawnym. Byt prawny takiej decyzji ściśle związany jest z funkcjonowaniem w obrocie prawnym decyzji ostatecznej, pierwotnie ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Decyzja, wydana na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej, kształtuje bowiem na nowo tylko jeden, aczkolwiek najistotniejszy element ostatecznej decyzji wymiarowej, tj. wysokość zobowiązania podatkowego. Przepis art. 254 O.p., przewiduje odstępstwo od określonej w art. 128 O.p., zasady trwałości ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu podatkowym. Przewidziany w art. 254 O.p. tryb zmiany decyzji ostatecznej jest trybem postępowania, którego celem nie jest weryfikacja wadliwej decyzji ostatecznej, jak ma to miejsce w przypadku stwierdzenia nieważności takiej decyzji lub wznowienia zakończonego nią postępowania, lecz jest trybem, w którym dochodzi do ustalenia lub określenia nowego, w miejsce dotychczasowego, zobowiązania podatkowego wskutek zmiany okoliczności faktycznych, która nastąpiła po wcześniejszym doręczeniu decyzji ustalającej lub zmieniającej takie zobowiązanie, a skutki wystąpienia zmienionych okoliczności uregulowane zostały w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Powołany przepis nie daje podstaw do uchylenia takiej decyzji, a jedynie do jej zmiany, która nie może dotyczyć innych elementów rozstrzygnięcia sprawy poza wysokością zobowiązania podatkowego i to w takim zakresie, jaki wyznaczony został określonymi faktami prawotwórczymi wpływającymi na wysokość zobowiązania podatkowego. Fakty zaistniałe po doręczeniu decyzji są w sprawie nowe, ale mają rangę faktów prawotwórczych z mocy przepisów, które tworzyły stan prawny sprawy w dacie wydania przez organ podatkowy decyzji ostatecznej. Zmiana decyzji w tym trybie powodować będzie korektę lub aktualizację wymiaru pierwotnego kwoty zobowiązania podatkowego.
Kolegium podkreślało, że tryb zmiany decyzji ostatecznej określony w art. 254 O.p. jest podejmowany nie dlatego, że decyzja pierwotna jest wadliwa, lecz dlatego, że nastąpiła zwykła zmiana okoliczności faktycznych, przewidzianych i uregulowanych w obowiązujących przepisach (zob. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., I FSK 1012/10). Zatem postępowanie prowadzone w oparciu o powyższy przepis nie może zmierzać do powtórnego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną.
Z uwagi na powyższe, zdaniem SKO sentencję zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] należy czytać łącznie z decyzją pierwotną SKO z dnia [...], która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]. W konsekwencji zmiana decyzji ostatecznej SKO z dnia [...] polegała na uchyleniu decyzji organu I instancji z dnia [...] w części dotyczącej wymiaru podatku za budynki pozostałe za rok 2011 i ustaleniu nowego wymiaru za budynki pozostałe z uwzględnieniem wynajęcia od 2 września 2011 r. 120 m2 powierzchni użytkowej części budynku A oraz uchyleniu dotychczasowej łącznej wysokości zobowiązania i ustaleniu nowej wysokości tego zobowiązania na rok 2011.
Odnosząc się do zarzutów i argumentów odwołania Kolegium nawiązało do swoich powyższych rozważań opartych o wykładnie art. 254 O.p. i wskazało, że wydawana w tym trybie decyzja w swoisty sposób aktualizuje wysokość należności podatkowej, z uwzględnieniem zmian w okolicznościach faktycznych mających wpływ na wysokość zobowiązania, korygując pierwotny wymiar podatku. Oznacza to, że organ nie jest uprawniony do ponownego badania innych okoliczności niż te, które obejmują zmiany. Tym samym podnoszone przez stronę kwestie błędnego ustalenia znaczenia pojęcia budynku, statusu podatnika, przedmiotu opodatkowania, stawki podatku i przedmiotów wyłączonych z opodatkowania nie mogą odnieść skutku bowiem dotyczą kwestii, która już została rozstrzygnięta w decyzji zmienianej. Zaakcentowano, że okoliczności te zostały poddane kontroli sądowej bowiem wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r. (sygn. akt I SA/Gl 987/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę strony na decyzję Kolegium z dnia [...], a wyrok uprawomocnił się w dniu 16 czerwca 2012 r.
W skardze na ww. decyzję SKO z dnia [...] pełnomocnik skarżącej zarzucał: "naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a to z kolei na wynik sprawy, a w szczególności brak przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego w sprawie - zgodnego z przepisami kpa"; "naruszenie przepisów prawa materialnego – poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie normy art. 1a ust. 1 pkt. 1, art. 2 ust. 1 pkt. 2, art. 5 ust. 1 pkt. 2 ppkt. e), art. 7 ust. 1 pkt. 5, pkt. 14 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz normy art. 3 pkt. 1a ustawy Prawo budowlane (nieuwzględnienie def. legalnej budynku – obiektu budowlanego); naruszenie "Konstytucyjnej zasady in dubio pro tributario (in dubio pro fisco)."
W uzasadnieniu skargi strona kwestionowała w istocie całość ustaleń i samo rozstrzygnięcie SKO dotyczące wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2011, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy. W ocenie pełnomocnika stan techniczny budynku wskazuje na to, że nie powinien być on w ogóle objęty opodatkowaniem, a przystosowanie niewielkiej powierzchni 500 m2 (przy całkowitej powierzchni 4200 m2) do działalności :gospodarczej nie ma wpływu na podstawę opodatkowania. Zdaniem strony skarżącej przedmiotowy budynek - obiekt budowlany zgodnie z ustawą - nie podlega w żadnym zakresie podatkowaniu podatkiem od nieruchomości, co oznacza, że organ podatkowy nie może opodatkować przedmiotowego budynku również wg stawki nazwanej - określonej jako "niemieszkalne pozostałe". Strona podkreślała także, iż przedmiotowy budynek - obiekt budowlany posiada jedynie przegrody i dach, a zatem zgodnie z normą art. 1a pkt 3 oraz normą art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie podlega opodatkowaniu. Zdaniem pełnomocnika organy podatkowe naruszyły prawo nie uwzględniając najmu powierzchni 1200m2 w przedmiotowym budynku przez Fundację B, która jako instytucja pożytku publicznego jest zwolniona z mocy ustawy z podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 u.p.o.l.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 24 lipca 2013 r. pełnomocnik odnosząc się do stanowiska SKO zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz negował prawo organu odwoławczego do zmiany decyzji organu I instancji. Strona podkreślała również pominięcie jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
W piśmie z dnia 13 listopada 2013 r. pełnomocnik strony wniósł o wyłączenie sędziów Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2013 r. (sygn. akt I SA/Gl 783/13) Sąd oddalił ww. wniosek.
We wniosku z dnia 15 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o dokonanie wykładni – znaczenia przepisów: ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – tj. art. 1a ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 3 ustawy Prawo budowlane i PKOB, art. 5 ust. 1 pkt. 2e) u.p.o.l., art. 6 ust. 2 u.p.o.l., art. 21 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 5, 54, 55, 56, 57 ustawy Prawo budowlane. Strona skarżąca wniosła również o to, aby Sąd umożliwił jej ustosunkowanie się do wykładni wyżej wskazanych przepisów dokonanej na rozprawie.
Na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymując argumentację skargi podkreślał, że opodatkowany budynek nie nadaje się do użytkowania wyłącznie z winy organu, który nie wydał decyzji o warunkach zabudowy oraz wskazał, że z uwagi na stan techniczny budynek nie nadaje się do prowadzenia w nim działalności, a co w konsekwencji oznacza, że nie może on być opodatkowany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.
Stan faktyczny sprawy jest tylko po części sporny i został przedstawiony przy okazji prezentowania dotychczasowego przebiegu postępowania i stanowisk organów oraz strony. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.
Istota sporu sprowadzała się do oceny legalności ww. decyzji SKO z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję SKO z dnia [...] zmieniającą decyzję SKO z dnia [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] ustalającą skarżącej wysokość podatku od nieruchomości za rok 2011, w ten sposób, że uchylono ww. decyzję Prezydenta Miasta B. w części dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2011 za budynki pozostałe i ustalono łączną wysokość zobowiązania podatkowego na kwotę [...] zł., z uwagi na to, że od dnia 2 września 2011 r., 120 m2 powierzchni użytkowej budynku strony zajmuje Fundacja A na swoją działalność statutową, a czego konsekwencją była konieczność zmiany wysokości podatku od nieruchomości.
Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane, przy czym podniesione w skardze zarzuty, na obecnym etapie sprawy, nie mogły być rozpatrywane przez Sąd.
Sąd zauważa, że wydane w sprawie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego działającego na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego oraz odwoławczego, zostały podpisane przez dwóch tych samych pracowników tj. J. G. i W. M.. W rozpoznawanej sprawie organem drugiej instancji był ten sam organ na zasadzie art. 221 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Z kolei zgodnie z art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej pracownik samorządowego kolegium odwoławczego, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Skład orzekający uznał, że orzekanie w postępowaniu odwoławczym przez członków SKO – J. G. i W. M. - naruszyło art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Z kolei zgodnie z art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132 tejże ustawy - okoliczność ta stanowi przesłankę wznowienia postępowania.
Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt I GPS 2/12 w składzie siedmiu sędziów rozstrzygnął zagadnienie prawne przekazane przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmując, że: "Artykuł 130 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) ma zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221 tej ustawy".
Dla przedmiotowej sprawy istotne jest, zdaniem orzekającego składu, na co zwrócono uwagę w ww. uchwale, że instytucja wyłączenia pracownika, jest elementem sprawiedliwości proceduralnej, a więc jednej z zasad demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Z zasady tej wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia sporów indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. Pewne wymogi proceduralne w demokratycznym państwie prawnym powinny się odnosić nie tylko do postępowania sądowego, lecz również do postępowania przed innymi organami władzy publicznej, w tym organami administracji. Przestrzeganie zasady sprawiedliwości proceduralnej jest obowiązkiem nie tylko ustawodawcy, ale i organów (sądów) stosujących prawo, także w procesie jego wykładni. Wynika to z nakazu dokonywania wykładni przepisów prawa w zgodzie z konstytucją, co dotyczy tych, których dyrektywy wykładni nie pozwalają ustalić jednoznacznej treści określonego przepisu, wywołują rozbieżności, albo w przypadku których nie można mówić o istnieniu jednolitej i ustabilizowanej ich wykładni.
Należy podkreślić, że w uchwale wskazano, iż skoro prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ jest wyjątkiem od klasycznego modelu postępowania odwoławczego, wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco, a tym bardziej przenosić go na inne instytucje postępowania, jak np. wyłączenie pracownika lub członka organu kolegialnego, jakim niewątpliwie jest samorządowe kolegium odwoławcze. Celem ich wyłączenia jest bowiem zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i jest bez znaczenia to, czy osoba taka brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji. Brzmienie art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej dotyczące wyłączenia pracownika nigdy nie ograniczało się wprost do wskazania, że chodzi o wyłączenie takiego pracownika, który brał udział "w niższej instancji" w wydaniu zaskarżonej decyzji. To uzasadnia, zdaniem sędziów uchwałodawców, wniosek, że na gruncie ustawy - Ordynacja podatkowa zakres art. 130 § 1 pkt 6 dotyczył zawsze sytuacji określonej w art. 221 tejże ustawy.
We wspomnianej uchwale przytoczono poglądy doktryny wskazujące na praktyczny aspekt sprawy. Treść tej przesłanki (tekst jedn.: art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej) wskazuje, że niepożądaną jest sytuacja, w której przy rozpatrywaniu sprawy - i to bez względu na to, czy chodzi o jej rozpoznanie w ramach dwóch instancji, czy też w ramach jednej instancji - zaangażowany w merytoryczne rozpoznanie w jej całokształcie jest pracownik, który brał już udział w wydaniu decyzji w poprzedniej fazie. Uczestniczyłby on nie tylko w dokonywaniu ponownej oceny materiału dowodowego, ale również miałby odnieść się do zarzutów stawianych poprzedniej decyzji przez stronę, w tym także zarzutów adresowanych ad personam do osoby np. najpierw prowadzącej postępowanie dowodowe, a następnie wydającej (podpisującej) decyzję. Jest oczywistym, że w tego rodzaju przypadkach może istnieć bardzo prawdopodobna obawa, że ze względu na tę bliskość pracownika do sprawy, wyrażone w uzasadnieniu poglądy, nie będzie on obiektywny przy ocenie podniesionych zarzutów. Byłby tu poza tym niejako "sędzią we własnej sprawie". Pod znakiem zapytania stałaby zatem rzetelność i prawidłowość takiego procedowania, a kontrola byłaby iluzoryczna.
Należy także podkreślić, że jednolita interpretacja ważnego przepisu procedury, bo służącego zapewnieniu bezstronności organów administracji publicznej, jest jednocześnie realizacją konstytucyjnej zasady państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Orzekający Sąd zaznacza również, iż waga stanowiska wyrażonego w ww. uchwale I GPS 2/12 została wzmocniona podjętą tego samego dnia (w tym samym trybie tj. na wniosek Prezesa NSA) uchwałą siedmiu sędziów NSA sygn. akt II GPS 4/12, dotyczącą podobnych przepisów w Kodeksie postępowania administracyjnego tj. ponownego orzekania przez ten sam organ w wyniku wniesienia środka zaskarżenia, a której treść skład orzekający także w pełni akceptuje.
Sąd uznał zatem, że orzekanie w postępowaniu odwoławczym przez członków SKO – J. G. i W. M. naruszyło art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Z kolei zgodnie z art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132 tejże ustawy - okoliczność ta stanowi przesłankę wznowienia postępowania. W tych okolicznościach Sąd orzekł na podstawie ww. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Organ ponownie przeprowadzi postępowanie odwoławcze.
W związku z powyższym Sąd nie rozważał w ogóle zarzutów skargi, ze względu na konieczność powtórzenia w całości postępowania odwoławczego. Rozdział władzy sądowniczej od władzy administracyjnej (art. 10 ust. 1 Konstytucji RP), a także zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 Ordynacji podatkowej) uniemożliwiają sądowi administracyjnemu merytoryczną kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia, jeżeli uchyla je wyłącznie ze względów formalnych - naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.
Jeżeli natomiast idzie o wniosek pełnomocnika skarżącej z dnia 15 kwietnia 2014 r., to skład orzekający postanowił na rozprawie o jego oddaleniu z uwagi na to, że dokonywanie wykładni przepisów prawa i to w formie jakiej oczekuje strona nie należy do właściwości sądów administracyjnych, których zadaniem jest kontrola działalności organów administracji publicznej (art. 1 i art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze treść wniosku pełnomocnika Sąd informuję stronę, że organem właściwym do dokonania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego jest Minister Finansów (art. 14b Ordynacji podatkowej) oraz stosownie do swojej właściwości samorządowe organy podatkowe tj. wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa (art. 14j Ordynacji podatkowej), natomiast sąd administracyjny w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt. 4a) P.p.s.a. w ramach kontroli nad działalnością administracji publicznej orzeka w sprawach ze skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
W punkcie drugim wyroku Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 tej ustawy
W punkcie trzecim wyroku Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. koszty postępowania sądowego w kwocie 200 zł., obejmujące uiszczony wpis. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło