I SA/Gl 785/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 23 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącej, będący adwokatem, wniósł o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że wnioskodawczyni jest wdową, osobą w podeszłym wieku (83 lata), dotkniętą poważnymi dolegliwościami uniemożliwiającymi samodzielną egzystencję, m. in. zaawansowaną demencją wywołaną cukrzycą, i w związku z tym znajdującą się pod stałą opieką osób trzecich. Według pełnomocnika "skarżąca nie posiada żadnego majątku, nie posiada zasobów pieniężnych, utrzymuje się jedynie ze świadczenia emerytalnego, z którego po potrąceniach komorniczych comiesięcznie pokrywać musi koszty zakupu leków w wys. co najmniej "[...]" zł, niezależnie od dalszych kosztów leczenia oraz opieki". Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym (wskazano, że należy w tym celu nadesłać przede wszystkim "odcinek" otrzymywanej przez nią emerytury za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za rok 2006 złożonych przez skarżącą oraz osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wyjaśnienie, jak przedstawia się sytuacja mieszkaniowa skarżącej, tj. jaki lokal mieszkalny i na podstawie jakiego tytułu prawnego ona zajmuje (wskazano, iż należy w tym celu nadesłać w szczególności odpisy z ksiąg wieczystych, akty własności, kopię umowy najmu itp.), nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącą, przedłożenie dokumentów dotyczących stanu zdrowia (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) i sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz kosztów opieki. Odpowiedź na wezwanie stanowiło niepodpisane pismo, w świetle którego skarżąca zamieszkuje w pokoju udostępnionym jej przez jej syna, lecz "nie bierze udziału w gospodarstwie syna i jego najbliższej rodziny". Według niego pozostaje ona jednak pod stałą opieką rodziny z uwagi na problemy z poruszaniem się oraz zły stan psychiczny, "który wręcz uniemożliwia normalny kontakt". Autor pisma stwierdził, że koszty utrzymania oraz leczenia skarżącej przekracza sumę otrzymywanych przez nią świadczeń emerytalnych. Do pisma załączono: zaświadczenie lekarskie z dnia "[...]", zawierające następującą opinię: "pacjentka w stanie ogólnym złym, niesamodzielna, wymaga opieki osób drugich i działań pielęgnacyjnych oraz stałego leczenia farmakologicznego. Zaburzenia dotyczą chorób organicznych i psychicznych", wyciąg z rachunku bankowego należącego do skarżącej za sierpień 2007 r. (według niego skarżąca otrzymuje emeryturę w kwocie "[...]"zł, a we wskazanym miesiącu Pani L.G. wypłaciła z konta kwotę "[...]" zł. Saldo dodatnie na rachunku w dniu "[...]" wynosiło "[...]"zł) oraz kopii zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym dotyczącym kwoty "[...]" zł z dnia "[...]"., decyzji emerytalnej z dnia "[...]"i rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za 2006 r. (Warto odnotować, iż adres skarżącej widniejący na większości tych dokumentów różni się od tego, jaki podała ona w postępowaniu). Skarżącej przyznano już prawo pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 123/04 – postanowieniem z dnia 25 maja 2004 r. zwolniono ją od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę "[...]" zł Wpis w sprawie wynosi "[...]" zł Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka została spełniona, przede wszystkim nie wykonując w całości wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Ta okoliczność w rozpatrywanym stanie faktycznym ma, zdaniem rozpoznającego wniosek, nader doniosłe znaczenie dla oceny tej przesłanki, i to ze względu na przyczyny dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, z uwagi na stosunkowo niewielką wysokość wpisu, jaki należy uiścić w sprawie, stanowiącą zaledwie 1/6 emerytury skarżącej, po drugie, z racji tego, iż wnioskodawczyni działa przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego można wymagać wykonania wszystkich punktów wezwania. Pełnomocnikowi należy zatem wytknąć nieprzedłużenie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej oraz całkowite zignorowanie wezwania w części odnoszącej się do tych osób. Niewątpliwie bowiem osoby te pozostają ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym, skoro stale się nią opiekują, a nawet mają dostęp do wszystkich jej dochodów – jak można wnosić z analizy przedstawionego wyciągu bankowego, który skądinąd obrazuje operacje dokonane na rachunku bankowym tylko w ciągu jednego miesiąca, a nie, jak wskazano w wezwaniu, trzech ostatnich miesięcy. Tym samym wiedza na temat sytuacji majątkowej tych osób, głównie uzyskiwanych przez nie dochodów, jest istotna dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawczyni mogącej egzystować wyłącznie w ramach pewnej wspólnoty rodzinnej czy domowej. Jest tak tym bardziej dlatego, że nie podjęto nawet próby wykazania wydatków związanych z utrzymaniem, a zwłaszcza z leczeniem skarżącej, o co również przecież wyraźnie wyzwano. Jest wszak poza sporem, iż stan zdrowia, choćby bardzo ciężki, nie stanowi niejako sam przez się podstawy przyznania prawa pomocy – brane pod uwagę mogą być zasadniczo jedynie udokumentowane wydatki, jakie są przez ów stan spowodowane, m. in. na leczenie, opiekę itp. Wysokość tych wydatków, poza wzmianką o kosztach zakupu leków ( "[...]" zł), nie została jednak w ogóle sprecyzowana. Nie ulega zaś wątpliwości, że kwota otrzymywanego przez skarżącą świadczenia emerytalnego jest duża na tyle, iż także po odjęciu wspomnianych wydatków na leki, powinna jej wystarczyć na pokrycie należnego w sprawie wpisu oraz ewentualnie innych kosztów sądowych, zwłaszcza jeśli zważyć, iż korzysta ona z opieki rodziny, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.