I SA/Gl 79/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. – L. i J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych wskutek wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W piśmie procesowym z dnia 13 maja 2008 r. G. K. – L. i J. L. zwrócili się do Sądu miedzy innymi z wnioskiem o ustanowienie dla nich pełnomocnika z urzędu. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłali wymagane przepisami druki urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartych w drukach PPF, wynika, że skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskujący oświadczyli, że posiadają nieruchomość rolną o pow. 0,2 ha oraz samochody osobowe marki: Lancia (rok prod. 1994) i Ford (rok prod. 1994). Łączny dochód gospodarstwa skarżący oszacowali na kwotę [...] zł. W motywach wniosku skarżący wskazali na uchybienia proceduralne jakich dopuścił się, ich zdaniem, dotychczasowy pełnomocnik. Wypada w tym miejscu podkreślić, że w toku postępowania sądowego skarżący korzystali z usług dwóch pełnomocników, ustanowionych z wyboru. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W punkcie wyjścia, wziąwszy pod uwagę oświadczenia majątkowe skarżących w szczególności w zderzeniu z innymi, poprzednio rozpoznanymi wnioskami w skali tutejszego Wydziału Sądu, należało poczynić kilka uwag na temat instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym w ogólności. Otóż normy prawne regulujące tę instytucję, zawarte w dziale V, rozdział 3, oddział 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., są ściśle powiązane z realizacją konstytucyjnych reguł porządku prawnego, które gwarantują skuteczną ochronę praw jednostek przez dostęp do sądu. Instytucja prawa pomocy niewątpliwie stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego (tak w uchwale NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, publ.: LEX OMEGA nr 364565). Wskazać trzeba jednak, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi takim ograniczeniem wydaje się być kryterium majątkowe stosowane wobec osób ubiegających o przyznanie prawa pomocy. Inicjując postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy wypada więc przede wszystkim zachować obiektywizm w ocenie własnych możliwości finansowych. Nadto wydaje się, że strona inicjując postępowanie sądowe, winna mieć świadomość tego, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od uiszczania tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Mając na uwadze zakres wniosku G. K. – L. i J. L. należało odnotować, że jego rozstrzygnięcie sprowadzało się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, nie publ.). W toku rozpoznania wniosku stwierdzono, iż cytowana wyżej przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, nie została w tej prawie spełniona. W ocenie referendarza nie sposób zastosować tejże instytucji w stosunku do osób, w przypadku których łączny dochód gospodarstwa domowego stanowi kwotę blisko [...] zł. Kwota stanowi blisko [...] minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. (patrz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. – Dz. U. nr 171, poz. 1209). Niezależnie od przyjętej konstatacji, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje w tej sprawie na uwzględnienie jeszcze co najmniej z trzech powodów. Po pierwsze, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wyraźnie definiuje kryterium przyznania prawa pomocy i nie jest nim, w żadnym wypadku, stopień zadowolenia z reprezentującego stronę pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Po drugie, przyjmuje się, że ustanowienie adwokata, na tym etapie postępowania sądowego, ma służyć przede wszystkim umożliwieniu stronie sporządzenia skargi kasacyjnej z uwagi na przymus adwokacki obowiązujący w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wypada więc podkreślić, że skarga kasacyjna od orzeczenia kończącego niniejsze postępowanie sądowe została już sporządzona i znajduje się w aktach sprawy. I wreszcie po trzecie, nominalne wynagrodzenie adwokata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w tej kategorii spraw stanowi kwotę 120 zł, powiększoną o podatek od towarów i usług (patrz § 18 ust. 1 pkt 2b i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Rzeczona kwota stanowi bez mała [...] dochodu skarżących. Reasumując, wniosek skarżących nie zasługiwał na uwzględnienie, czemu dano wyraz z sentencji niniejszego orzeczenia. Podstawą zapadłego rozstrzygnięcia stał się art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.