I SA/Gl 803/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. A. G. (dalej "skarżąca"), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego do skargi w kwocie 2000 zł, zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika procesowego, tj. alternatywnie o adwokata, radcę prawnego lub doradcę podatkowego (patrz rubryka nr 4 druku PPF z dnia 8 sierpnia 2015 r.). W uzasadnieniu wniosku podniosła, że obecnie znajduje się w krytycznej sytuacji finansowej i majątkowej. Utrzymuje się z emerytury pomniejszonej o alimenty. Na utrzymanie pozostaje jej kwota 422,23 zł. Ze sposobu wypełnienia formularza wynika, że skarżąca samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku. Dochód brutto skarżącej stanowi kwota 1.761,16 zł, która jest pomniejszona o zajęcie komornicze (1000 zł). W końcowej części wniosku skarżąca oświadczyła, że jest obciążona kredytami i innymi zobowiązaniami na łączną kwotę około 4 mln złotych. Oświadczyła przy tym, że nie posiada stałego miejsca zamieszkania, nie pracuje i nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżąca nie posiada rachunków bankowych i korzysta doraźnie z pomocy syna – Z. G. Pismem z dnia 19 sierpnia 2015 r., w wyniku badania wniosku co do wymogów formalnych i co do treści, referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do uzupełnienia ww. wniosku poprzez nadesłanie: 1) zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne i osobiste łączą te osoby ze skarżącą; 2) dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii ostatniej decyzji o waloryzacji emerytury skarżącej oraz kopii potwierdzenia wypłaty tego świadczenia za ostatni miesiąc albo zaświadczenie organu rentowego o jego wysokości do wypłaty w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, podające też formę zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a nadto zaświadczenie o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; 3) pisemnych wyjaśnień syna skarżącej na temat pomocy udzielonej jej w okresie ostatnich trzech miesięcy, wskazujących wysokość wsparcia i jego formę (gotówkową lub przelewem na rachunek bankowy) – z oświadczeniem, że osobie tej znana jest treść art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, a także innych dokumentów w tym zakresie, np. kopii pokwitowań, poleceń przelewu itp.; 4) kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym; 5) wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą (szczególnie tych trzech wymienionych w znajdującym się w aktach administracyjnych protokole kontroli podatkowej z dnia 2 lipca 2012 r., prowadzonych w A o. w R. oraz w B o. w B.) i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji po dniu 2 lipca 2012 r.– stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 6) zaświadczenia organu egzekucyjnego o wysokości należności egzekwowanych od skarżącej, wyszczególniającego kwoty wyegzekwowane od niej w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę należności, jakie pozostają jeszcze do spłaty, lub innych dokumentów zawierających takie informacje, np. kopii wezwań do zapłaty, zaświadczenie banku wskazującego kwotę wpłaconą przez skarżącą w okresie ostatnich trzech miesięcy tytułem zobowiązań kredytowych oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty itp.; 7) dokumentów wskazujących czynność, na podstawie której podmiot dysponujący obecnie tytułem prawnym do nieruchomości podanych jako miejsce zamieszkania skarżącej i jako jej adres do korespondencji nabył ten tytuł, w szczególności kopii aktu notarialnego przenoszących własność nieruchomości; 8) kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem skarżącej i jej gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. W piśmie referendarza zawarto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane, jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Jednocześnie poinstruowano skarżącą, że ilekroć w wezwaniu mowa jest o osobach pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym, należy przez to rozumieć także jej męża, niezależnie od rodzaju małżeńskiego ustroju majątkowego obowiązującego w małżeństwie, chyba że skarżąca przedstawi odpis orzeczenia orzekającego rozwód lub separację. Wezwanie z dnia 19 sierpnia 2015 r. doręczono skarżącej w dniu 9 września 2015 r. Do dnia dzisiejszego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został uzupełniony. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Przyszło zatem stwierdzić, że skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, ponieważ w ogóle nie zareagowała na wezwanie do uzupełniania danych zawartych we wniosku. Termin dla dopełnienia tej czynności upłynął zatem bezskutecznie w dniu 16 września 2015 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jej oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości, co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jej możliwości płatniczych. Trzeba podkreślić, że realizacja przez skarżącą dość szerokiego spektrum wezwania referendarza sądowego miała służyć skonfrontowaniu przede wszystkim jej oświadczeń z okolicznościami stanu faktycznego, które ustalono na gruncie akt administracyjnych tej sprawy. Przede wszystkim wezwanie zmierzało do wyjaśnienia rozbieżności jakie zrodziły się na gruncie tej sprawy, a dotyczących kręgu osób, które mogą współkształtować sytuację finansową i materialną skarżącej. Dostrzeżono dysonans pomiędzy treścią oświadczenia (patrz druk PPF) o braku osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie, a danymi wyłaniającymi się z akt administracyjnych. W tych ostatnich zwrócono uwagę na zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek adresowanych do skarżącej, które odbierał również dorosły domownik – Z. O. – mąż skarżącej. Wątpliwości co do składanych przez skarżącą oświadczeń zrodziły się również na gruncie posiadanego przez skarżącą majątku. Także i w tym zakresie skarżąca nie złożyła stosownych wyjaśnień. Na odmowę przyznania wnioskowanego prawa pomocy, oprócz spostrzeżonych wyżej rozbieżności i braków wniosku, wpłynęły także inne mankamenty dowodowe, w tym brak dokumentacji obrazującej wydatki w gospodarstwie domowym skarżącej, czy brak informacji bądź zaświadczeń o jej rachunkach bankowych. Akcentowana tutaj bierność procesowa skarżącej nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Z uwagi na ujawnione w tej sprawie rozbieżności, mając nadto na uwadze bierną postawę skarżącej, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.