I SA/Gl 805/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, , , po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. i K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowych formularzy wniosków o przyznanie prawa pomocy (druki PPF z dnia 29 sierpnia 2014 r.) skarżący zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Według złożonych przez nich odrębnie wniosków skarżący jest rencistą prowadzącym działalność gospodarczą ze stratą, natomiast skarżąca otrzymuje emeryturę. Wnioskodawcy nie pozostają z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący posiada dwie nieruchomości, w tym jedną we współwłasności ze skarżącą. Przy wspomnianych wyżej urzędowych formularzach, wnioskujący przedłożyli materiał źródłowy obejmujący kopie i wydruki: ksiąg wieczystych, wspólnego zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za ubiegły rok (oprócz przychodów z emerytury i renty wykazano w nim przychód z działalności gospodarczej w wysokości 129.706,96 zł, koszty jego uzyskania w wysokości 134.130,56 zł oraz stratę z tego tytułu w wysokości 4.423,60 zł), decyzji o waloryzacji emerytury skarżącej i renty skarżącego (kwoty do wypłaty określono w nich w wysokości odpowiednio 1160,65 zł i 1250,78 zł), podatkowej księgi przychodów i rozchodów prowadzonej przez skarżącego za miesiące od lutego do lipca bieżącego roku (na początku tego okresu wynik działalności był ujemny, jednak począwszy od kwietnia sytuacja uległa poprawie, w wyniku czego w całym okresie wykazano łącznie przychód w kwocie 62.312,64 zł, wydatki /koszty/ w kwocie 44.866,45 zł, co daje nadwyżkę w kwocie 17.446,19 zł; w lipcu wykazano przychody w wysokości 11.184,80 zł i wydatki /koszty/ w wysokości 4.633,74 zł, co daje nadwyżkę w kwocie 6.550,70 zł), ewidencji środków trwałych, deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od maja do lipca bieżącego roku (najniższą podstawę opodatkowania, w kwocie 7.060 zł, wykazano w maju, najwyższą, w kwocie 13.621 zł, w kolejnym miesiącu) oraz wyciągu za te miesiące z rachunków bankowych skarżącego (saldo po pierwszej transakcji wyniosło 3.868,63 zł, a saldo po transakcji ostatniej 2.686,42 zł; oprócz licznych płatności publicznoprawnych dokumentuje on też przelewy dokonywane tytułem kosztów utrzymania, np. zapłatę w dniu 15 lipca należności za paliwo gazowe w wysokości 317,06 zł) i skarżącej (saldo po pierwszej transakcji wyniosło 1.210,42 zł, a saldo po transakcji ostatniej 1.560,55 zł; dokumentuje on przelewy na rachunki "firmowe" skarżącego, a także spółki cywilnej prowadzonej przez osoby o nazwisku skarżących – w lipcu na rachunek tej spółki przelano łącznie kwotę 881,64 zł; odnotowano również przelewy dokonywane tytułem kosztów utrzymania, m.in. w dniach 5 i 9 maja uiszczono ze znacznym wyprzedzeniem kwoty odpowiednio 769,30 zł i 419,30 zł za usługi telekomunikacyjne; w tym pierwszym wypadku uregulowano z góry należność za cały rok). Postanowieniem z dnia 9 września 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy, akcentując, że poniesienie kosztów sądowych przez skarżących nie będzie skutkować uszczerbkiem ich utrzymania koniecznego, ani zaburzeniem płynności finansowej przedsiębiorstwa wnioskodawcy. Pismem z dnia 18 września 2014 r. skarżący złożyli sprzeciw wnosząc o uchylenie postanowienia referendarza sądowego w całości i udzielenie im prawa pomocy. W tych ramach skarżący przede wszystkim zakwestionowali stanowisko orzekającego referendarza twierdząc, że ich dochody podane w oświadczeniach całkowicie usprawiedliwiają i uznają za konieczny wniosek o udzielenie im pomocy prawnej. Uzasadnienia dla zasadności ich wniosku skarżący upatrują dodatkowo w przekonaniu, że w wyniku działań podjętych przez organy administracji publicznej, a które są obecnie przedmiotem skargi, naruszono ich podstawowe prawa. Podkreślili, że kontrola działalności i zaniechań tychże organów dokonywana jest na koszt podatników, co czyni szczególnym ich przypadek. Skarżący nie zgadzają się nadto z twierdzeniem referendarza, że winni uprzednio czynić oszczędności z przeznaczeniem na pokrycie kosztów sądowych. Wpis od skargi wynosi w tej sprawie 500 zł. Wpis w takiej samej wysokości skarżący zobowiązani są uiścić także w innej sprawie zawisłej przed Sądem i zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Gl 497/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy odnotować, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw, postanowienie referendarza z dnia 9 września 2014 r. utraciło moc, a sprawa [wniosek o przyznanie prawa pomocy – spr.] będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Taki stan rzeczy znajduje bowiem podstawę prawną w art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Intencją skarżących jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się zatem do zbadania, czy spełniona jest przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela argumentację przyjętą przez uprzednio rozpoznającego wniosek referendarza sądowego. Z obszernie zebranego materiału źródłowego wynika bowiem, że wnioskodawcy dysponują stałym dochodem w postaci nie tylko świadczeń z ubezpieczenia społecznego, ale przede wszystkim z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego. Od kilku miesięcy przy tym działalność ta nie przynosi już straty (deklarowanej jeszcze w druku PPF z dnia 29 grudnia 2014 r.), gdyż odnotowywana jest nadwyżka przychodów nad kosztami. Nadwyżka ta przekracza znacznie sumę wpisów od skargi w obu sprawach wnioskujących (w tym także w sprawie I SA/Gl 479/14), co wyklucza przyznanie prawa pomocy. W ślad za referendarzem należy podkreślić, że na rachunkach bankowych skarżących występuje saldo dodatnie w kwotach, które są wyższe od wspomnianej sumy wpisów od skarg, w przypadku rachunku wnioskodawcy ponad dwukrotnie. Jest tak zresztą pomimo tego, że za pośrednictwem tych rachunków wykonywane są liczne operacje, których wartość pozostaje w dużej dysproporcji z kosztami postępowania w obu sprawach. Operacje te dowodzą zarazem, iż skarżący nie mają jakichkolwiek problemów w opłaceniu kosztów bieżącego utrzymania. Część należności w tej materii – i to w wysokości większej niż wynoszą wpisy od skarg, do których uiszczenia skarżących wezwano – została uregulowana nawet przed terminem wymagalności. W takim stanie rzeczy nie można stwierdzić, że nie mają oni środków na pokrycie tych kosztów czy też że ich poniesienie mogłoby się wiązać z uszczerbkiem ich utrzymania koniecznego ewentualnie z zaburzeniem płynności finansowej przedsiębiorstwa wnioskującego. Niezależnie od przyjętej wyżej konstatacji, jedynie tytułem uzupełnienia argumentacji przemawiającej za przyjętym sposobem rozstrzygnięcia wniosku skarżących, należy odnotować, że saldo rachunku bankowego firmy skarżącego jest zwiększane między innymi poprzez wpłaty gotówkowe dokonane przez A.K. Osoba ta, jak wynika z oznaczenia nadawcy wpłaty gotówkowej (wpłata z 2 czerwca 2014 r.) zamieszkuje w Ż. przy ul. [...], tj. pod adresem, pod którym zamieszkują także oboje skarżący. Warto również odnotować, że główna księgowa A to A.K. Z kolei wśród pozycji "przychodowych" firmy skarżącego należy wyróżnić opłaty z tytułu czynszu (5000 zł) dokonywane przez firmę A A.K., A.K. w Ż. Na potrzebę rozpoznania wniosku skarżący nie ujawnili zatem w jakim zakresie A.K., poza generowaniem przychodów w ich firmie, współkształtuje ich sytuację materialną. Z kolei jedynie w drodze repliki do zarzutów przyjętych w sprzeciwie, należy podkreślić, że za pozytywnym dla wnioskodawcy rozpoznaniem wniosku nie może przemawiać jego subiektywna, krytyczna ocena działania bądź bezczynności organów administracji publicznej. Kontrola działalności tych organów nastąpi dopiero w wyniku merytorycznego rozpoznania skargi w tej spawie, tym samym - na obecnym etapie postępowania – jest ona niedopuszczalna. Przesłanki przyznania prawa pomocy zostały zaś skatalogowane w sposób zamknięty w art. 246 P.p.s.a. Prawo dostępu do sądu nie ma zatem charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi takim ograniczeniem jest wyłącznie kryterium majątkowe i tylko takie może być brane pod rozwagę w przypadku badania zasadności wniosków o przyznanie prawa pomocy. Odnośnie zaś tej części sprzeciwu, w której skarżący zanegowali potrzebę gromadzenia przez przedsiębiorców środków finansowych na poniesienie ewentualnych kosztów sądowych związanych z tą działalnością, wypada zaznaczyć, że niezadowolenie z działalności organów administracji publicznej w tej konkretnej sprawie skarżący wyraził po raz pierwszy w odwołaniu od decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji, tj. w piśmie z dnia 7 marca 2014 r. Z tych względów, co najmniej więc od tej daty, skarżący mogli liczyć się z tym, że ich sprawa trafi w konsekwencji do sądu. Z kolei o konieczności ponoszenia opłat z tytułu inicjowania postępowań sądowych skarżący mieli wiedzę, o czym Sąd wnosi na podstawie przelewu dokonanego na rzecz Sądu Rejonowego w C. w dniu 12 czerwca 2014 r. tytułem "opłaty od apelacji". W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji działając na podstawie art. 254 P.p.s.a. i art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.