I SA/Gl 811/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uli płatniczej- umorzenie odsetek za zwłokę w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. uchylić postanowienie z dnia 18 lutego 2008r., 2. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości. W dniu 8 października 2007 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) – w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł – do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęło pismo procesowe K. B., w którym zwróciła się do Sądu o zwolnienie jej od rzeczonego wpisu. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, w dniu 29 października 2007 r., do Sądu wpłynął druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca rozszerzyła zakres pierwotnego wniosku i zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając wniosek podkreśliła, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jako że w chwili obecnej nigdzie nie pracuje. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym (dom o pow. [...] m²) pozostaje wraz z matką, babcią, dziadkiem i wujkiem. Łączny dochód tego gospodarstwa oszacowano na kwotę [...] zł brutto. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 7 listopada 2007 r., wezwano K. B. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, w szczególności: 1) wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, prąd, energia elektr., telefon, podatek od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; należało nadto wyjaśnić w jakim stopniu poszczególni domownicy przyczyniają się do ponoszenia tych opłat, 2) złożenie oświadczenia, czy skarżąca, jako osoba bezrobotna, jest zarejestrowana we właściwym urzędzie pracy; jeśli tak to należało przedłożyć na tę okoliczność stosowne zaświadczenie urzędu, 3) nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą i pozostałych osób będących w gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 4) udokumentowanie dochodów osiąganych przez pozostałych domowników, 5) udokumentowanie wydatków ponoszonych na leczenie. Wydatki te powinny zostać udokumentowane poprzez przedłożenie np. stosownych faktur VAT lub paragonów wystawionych przez przychodnie, szpitale, apteki itd. Z kolei w przypadku braku dysponowania takimi fakturami lub paragonami należy przedstawić aktualne zaświadczenie lekarskie, potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków, regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym lub rehabilitacyjnym itp.; 6) oznaczenie tytułu prawnego skarżącej do nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], tj. umowa najmu, służebność, własność, współwłasność itp., 7) złożenie wyjaśnień co do aktualnego miejsca zamieszkania P. B.; w tych ramach należało nadto wskazać, czy w chwili obecnej jest gdziekolwiek zatrudniony i w jakiej wysokości otrzymuje wynagrodzenie (z akt sprawy nie wynika aby w małżeństwie skarżącej orzeczono rozwód bądź separację a umowa majątkowa małżeńska nie zwalnia z obowiązku wzajemnej pomocy, o której mowa w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie, K. B. wyjaśniła (vide pismo procesowe z dnia 18 listopada 2007 r.), że przesłane do Sądu rachunki obciążające budżet domowy są wystawiane na jej siostrę. Oświadczyła przy tym, iż nie posiada rachunków ani faktur za leczenie (w tych ramach nadesłano do Sądu opakowania lekarstw, które skarżąca stosuje oraz wyniki badań lekarskich). Skarżąca podniosła, że nie posiada tytułu prawnego do lokalu położonego w S. przy ul. [...]. Zaakcentowano nadto, że między nią a mężem została zawarta intercyza. Mąż nie pracuje na etacie, obecnie jest w trakcie otwierania własnej działalności. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W przewidzianym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu swego sprzeciwu podniosła, iż złożyła wystarczające dowody o jej stanie majątkowym i możliwościach płatniczych. Podała, iż wielokrotnie składała do akt sprawy dokumenty dotyczące jej męża, który od końca marca 2007r. nie pracuje na etacie, obecnie rozwija własną działalność gospodarczą (przez pierwsze dwa miesiące działalności- październik i listopad 2007r. przychody pokryły jedynie poniesione koszty). Dalej podała, iż niemożliwym jest opłacenie kosztów sądowych przez osoby, z którymi mieszka. Osoby te, prócz comiesięcznych opłat za rachunki ponoszą wydatki na wyżywienie czy lekarstwa. Matka skarżącej otrzymuje świadczenie rentowe, jest po przebytym [...], pozostaje pod stałą opieką lekarza. Podobnie dziadek i babcia mają problemy z sercem oraz postępującym reumatyzmem. Podkreśliła, iż zamieszkująca z nią rodzina nie posiada środków pieniężnych na udzielenie jej pomocy. Co do adresu zamieszkania wskazała, iż w trakcie trwania postępowania administracyjnego zmieniła go, o czym poinformowała stosowym dokumentem Urząd Skarbowy. W dalszej kolejności działając na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwano skarżącą o uprawdopodobnienie danych wskazanych w złożonym wniosku o przyznanie praw pomocy poprzez nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy prowadzonej przez jej męża działalności gospodarczej w tym np. księgę przychodów i rozchodów, deklaracje VAT; w tych ramach należało nadto nadesłać ewidencję środków trwałych prowadzonej działalności. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała oświadczenie złożone przez jej męża P. B., datowane na dzień 29 stycznia 2008r., zgodnie z treścią którego nie posiada on żadnych środków trwałych o wartości co najmniej [...] zł. Posiada jedynie niezbędne przyrządy pomiarowe, narzędzia i oprogramowanie, których wartość jednostkowa nie przekracza kwoty [...] zł netto, z kolei komputer, cześć oprogramowania i narzędzi jest zakupiona przed założeniem działalności i nie jest ujęta w kosztach firmy. Nadto nadesłano deklaracje dla podatku od towarów i usług oraz podatkową księgę przychodów i rozchodów. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W dalszej kolejności w dniu 13 marca br. do tut. Sądu wpłynęło zażalenie K. B. na postanowienie, o którym mowa powyższej, w którym skarżąca wniosła o zmianę wydanego orzeczenia i przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, iż Sąd orzekając w przedmiocie prawa pomocy nie wziął pod uwagę wszystkich rodzajów kosztów ponoszonych przez jej męża w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a co za tym idzie uznał, iż z przedstawione dokumenty obrazują dobrą sytuację finansową jego firmy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Na wstępie stwierdzić należy, że w myśl art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (zgodnie z wskazaniem strony wniosek ten obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych), sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest określona w art. 246 §1 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - może być natomiast przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Rozpoznanie wniosku skarżącej wymaga zatem ustalenia, czy strona wykazała, że poniesienie kosztów postępowania sądowego zainicjowanego skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], zagrażałoby codziennej egzystencji wnioskodawczyni i jej najbliższych. W uznaniu rozpoznającego wniosek sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej wskazuje, iż nie dysponuje ona środkami na poniesienie kosztów sądowych należnych w niniejszej sprawie, która to przesłanka została przez skarżącą dostatecznie wykazana. Dochód rodziny zamieszkującej wspólnie z nią jest bowiem niewielki, wynosi [...] zł miesięcznie. Z kwoty tej po odliczeniu comiesięcznych wydatków (stałe opłaty obliczone na podstawie przedłożonych rachunków, faktur i nakazu płatniczego oscylują w wysokości [...] zł), osoby prowadzące gospodarstwo domowe wspólnie ze skarżącą nie są w stanie udzielić jej wsparcia finansowego. Nadto sytuacja majątkową męża wnioskodawczyni- jak zostało zasadnie podniesione przez skarżącą w uzasadnieniu wniesionego przez nią zażalenia- wskazuje iż nie ma on dostatecznych środków finansowych, by wspomóc małżonkę w obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Prowadzona albowiem przez niego działalność gospodarcza- przyniosła przychód w wysokości [...] zł, z kolei koszty jego uzyskania w skład, których wchodzą również wydatki na zakup towarów handlowych i materiałów oraz wydatki na koszty uboczne zakupu wyniosły [...]. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. działając w oparciu o art. 195 § 2 tej ustawy, przyznano skarżącej prawa pomocy.