I SA/Gl 812/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a 1) przyznać radcy prawnemu J. K. ze środków Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 796,50 zł (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt sześć 50/100 złotych), na które składają się: opłata za czynności radcy prawnego w kwocie 738,00 zł (słownie: siedemset trzydzieści osiem 00/100 złotych), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 138 zł (słownie: sto trzydzieści osiem złotych) oraz niezbędne wydatki w wartości 58,50 zł (słownie pięćdziesiąt osiem 50/100 złotych); 2) w pozostałym zakresie wniosek pełnomocnika oddalić. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H. N. na decyzję organu podatkowego wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r. przyznano skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, którego w dalszej kolejności wyznaczyła właściwa korporacja zawodowa w osobie radcy prawnego J. K. W dniu 9 kwietnia 2015 r. ww. pełnomocnik przeglądała akta niniejszej sprawy, co potwierdza zapisek urzędowy pracownika Sądu. Pismem procesowym z dnia 15 kwietnia 2015 r. ww. pełnomocnik wniosła skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku Sądu pierwszej instancji. W tych ramach zwróciła się między innymi o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając przy tym, że koszty te nie zostały jej zapłacone w całości ani w części. Wniosła również o przyznanie jej zwrotu wydatków w łącznej kwocie 62,70 zł. Kwota ta jest sumą: kosztów dojazdu do Sądu celem zapoznania się z aktami sprawy w dniu 9 kwietnia 2015 r. na trasie T., ul. [...] – G., ul. [...] w kwocie 58,50, tj. [...] km x 0,8358 zł (samochód Renault Laguna) i kosztu 4,20 zł tytułem przesyłki poleconej adresowanej do skarżącej i zawierającej pismo z 9 kwietnia 2015 r. Wniosek tej samej treści został ponowiony przez pełnomocnika w piśmie z dnia 13 czerwca 2017 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny, po przeprowadzeniu rozprawy, na której stawiła się pełnomocnik substytucyjna radcy prawnego J. K., oddalił skargę kasacyjną. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W punkcie wyjścia należy podkreślić, że chociaż materia objęta niniejszym postanowieniem podlega aktualnie regulacjom rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715), to jednak uwzględniono fakt, iż w świetle § 22 tego rozporządzenia, podobnie jak i z mocy § 22 wcześniejszego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805), w sprawach wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie tych aktów wykonawczych stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Trzeba więc odnotować, że ta część postępowania, w której wystąpił ustanowiony w tej sprawie pełnomocnik, miała swój początek w dacie wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. 15 kwietnia 2015 r. Okoliczność ta miała miejsce przed wejściem w życie obydwu przywołanych rozporządzeń, które zaczęły obowiązywać odpowiednio od 1 listopada 2016 r. oraz od 1 stycznia 2016 r. W tym stanie rzeczy, podejmując niniejsze rozstrzygnięcie zastosowano przepisy dotychczasowe, czyli unormowania jeszcze wcześniejszego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.; dalej w skrócie: "rozporządzenie"). Stosownie do treści § 15 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-4, oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Mając zatem na uwadze przytoczoną wyżej regulację oraz to, że pełnomocnik ubiega się w tej sprawie o przyznanie zarówno opłaty, jak i zwrotu wydatków, dalsze rozważania podzielone zostaną na dwie części. Odnośnie pierwszego składnika wynagrodzenia należy na wstępie podkreślić, że zgodnie z treścią § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia, podstawę zasądzenia opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego stanowią stawki minimalne, określone w tym rozporządzeniu. Stawki te za postępowanie przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji zostały określone w § 14 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia. Dotyczą one spraw, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (stawki obliczone według § 6 rozporządzenia; lit. a), spraw w przedmiocie skarg na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego (lit. b) oraz innych spraw, kiedy stawka ta wynosi 240 zł (lit. c). Niniejsze postępowanie – w którym wartość przedmiotu sporu oznaczono w kwocie 2.111,00 zł - należy do tej pierwszej kategorii spraw, o której mowa w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia. Sięgnąć zatem należy do § 6 pkt 3 tego aktu, zgodnie z którym stawka minimalna przy wartości przedmiotu sprawy pomiędzy 1.500 a 5.000 wynosi 600 zł. W dalszej kolejności należy stwierdzić, że zakres czynności podjętych przez pełnomocnika w tej sprawie obejmuje sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz udział w rozprawie przez tym Sądem. Nie ma znaczenia w tej kwestii fakt, że na rzeczonej rozprawie wystąpił pełnomocnik substytucyjny. Należy jednakże zastrzec, iż ustanowiony w tej sprawie pełnomocnik nie występował w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia, stawka minimalna stanowi kwotę 600 zł (100% stawki wynikającej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia). Na gruncie ww. przepisów, należy stwierdzić, że opłata pełnomocnika z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej stanowi w tej sprawie kwotę 600 zł podwyższoną, w myśl § 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia, o 23 % stawkę podatku od towarów i usług (138 zł). Drugim z wnioskowanych w tym przypadku składników wynagrodzenia jest zwrot wydatków pełnomocnika oszacowanych na łączną kwotę 62,70 zł, na którą składają się koszty dojazdu do Sądu – 58,50 zł oraz koszt przesyłki adresowanej do skarżącej – 4,20 zł. Nawiązując do pierwszego ze wspomnianych wydatków należy tytułem wstępu podkreślić, że podczas przyznawania zwrotu wydatków związanych z dojazdem do Sądu własnym samochodem nie można przejawiać nadmiernego rygoryzmu, jeżeli chodzi o sposób udokumentowania wydatków. Ten rodzaj wydatków przecież trudno wykazać w stopniu, który nie budziłby żadnych wątpliwości. Z drugiej strony samochód osobowy stanowi obecnie powszechnie dostępny środek transportu i jest wysoce prawdopodobne, że pełnomocnik z niego skorzystała, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż komunikacja publiczna, co jest rzeczą powszechnie wiadomą, nie zapewnia bezpośredniego przejazdu pomiędzy siedzibą jej kancelarii a siedzibą Sądu. Wystarczające jest nadesłane przez wnioskodawcę wyliczenie odległości na podstawie powszechnie dostępnych instrumentów nawigacyjnych, co też miało miejsce w tej sprawie. Pełnomocnik prawidłowo wskazała również stawkę za przejechany kilometr. Wynika ona z § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.); można przy tym przyjąć, że samochód osobowy wykorzystany przez pełnomocnika miał pojemności skokową silnika powyżej 900 cm³ – pojazdy z silnikiem o mniejszej pojemności, uzasadniającej zastosowanie niższej stawki z § 2 pkt 1 lit. a, stanowią wciąż jeszcze rzadkość w segmencie, do którego zalicza się Renault Laguna. Zasadnym jest zatem zaliczenie na poczet wydatków kwoty deklarowanej przez pełnomocnika, tj. 58,50 zł tytułem zwrotu kosztów dojazdu do Sądu. Kwota ta nie została powiększona o należny podatek od towarów i usług. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 3 rozporządzenia podwyższeniu takiemu podlegają tylko opłaty za czynności pełnomocnika z urzędu. Inaczej przedstawia się kwestia zaliczenia na poczet uzasadnionych wydatków przesyłki pocztowej opłaconej kwotą 4,20 zł. W myśl bowiem art. 205 § 2 P.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego, zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że powyższa regulacja ma charakter wyczerpujący, a zatem przedstawiony katalog kosztów niezbędnych nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji procesu sądowego. Odnośnie wskazanego przez pełnomocnika kosztu nadania przesyłki, przyjąć należy, że są to właśnie wyżej wspomniane "drobne i zwykle występujące przy okazji procesu sądowego wydatki", które pokrywa się z przyznanego pełnomocnikowi wynagrodzenia (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 31/12, LEX nr 1121121, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 września 2005 r., sygn. akt I SA/Op 73/05, LEX nr 857102). Wnioskowana przez pełnomocnika opłata pocztowa za przesyłkę do skarżącej nie stanowi zatem niezbędnych i udokumentowanych wydatków radcy prawnego o jakich mowa w § 15 pkt 2 rozporządzenia. W tym zakresie wniosek pełnomocnika należało zatem oddalić. Ostatecznie przyznane w tej sprawie wynagrodzenie pełnomocnika z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu stanowi kwotę 796,50 zł. Tak też postanowiono w sentencji działając na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.