I SA/Gl 813/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 17 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – rozłożenie na raty zaległości podatkowej oraz umorzenie odsetek za zwłokę w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości bądź w części postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, "A" Sp. z o.o. w G. wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych ewentualnie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (patrz druk PPPr z dnia 15 lipca 2013 r.). Uzasadniając wniosek zasygnalizowała przede wszystkim licznie prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne oraz okoliczność zajęcia bądź obciążenia hipotekami jej majątku. Spółka odnotowała, że nie posiada rachunków bankowych, a stan jej kasy wyniósł na dzień 30 czerwca 2013 r. 1.410,50 zł. W chwili obecnej Spółka prowadzi rozmowy z wierzycielami zmierzające do restrukturyzacji zadłużenia. Z tych względów zmuszona jest zarządzać środkami pieniężnymi w sposób oszczędny i skrupulatny, ponosząc wydatki związane jedynie z jej bieżącą działalnością. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy Spółki stanowi kwotę 470.000,00 zł. Wartość środków trwałych wyniosła 2.216.119,14 zł. Zaakcentowano przy tym, że wszystkie środki trwałe są przewłaszczone na rzecz Banku B w K. W ubiegłym roku obrotowym Spółka poniosła stratę w kwocie 2.475.332,31 zł. Wnioskująca zeznała nadto, że nie posiada rachunków bankowych. Pismem z dnia 19 lipca 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał Spółkę do udokumentowania podnoszonych przez nią okoliczności stanu faktycznego. W odpowiedzi na ww. wezwanie Spółka nadesłała: deklaracje składane na potrzebę podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do czerwca 2013 r.; raporty kasowe za okres od 1 maja 2013 r. do 31 lipca 2013 r. W piśmie z dnia 5 sierpnia 2013 r. Spółka wyjaśniła nadto, że posiadała trzy rachunki bankowe, które zostały zamknięte. W chwili obecnej posiada tylko jeden, który omyłkowo nie został wcześniej ujawniony. Jest to rachunek prowadzony w walucie obcej i jego saldo jest ujemne i wynosi – 485,30 euro. Spółka wyjaśniła także, iż miesięczne koszty obsługi prawnej stanowią kwotę 2000 zł plus VAT. Odnośnie konieczności przedstawienia sprawozdania finansowego za 2012 r. oraz za okres od stycznia do czerwca 2013 r. (patrz pkt 1 i 2 wezwania referendarza z dnia 19 lipca 2013 r.), Spółka wyjaśniła, że dokumenty te może przedstawić po zakończeniu okresu urlopowego, tj. do końca sierpnia br. Z tych względów Spółka zwróciła się o prolongatę terminu zakreślonego dla uzupełnienia wniosku, w tym także do przedstawienia dokumentacji obrazującej posiadane przez nią wierzytelności. Jednocześnie doprecyzowała swój wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że chodzi o kwotę pieniężną w wysokości 400 zł. Zarządzeniem z dnia 13 sierpnia 2013 r., uwzględniającym wniosek Spółki, referendarz sądowy przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 14 dni, licząc od dnia doręczenia tego zarządzenia. W wyznaczonym, przedłużonym terminie, Spółka nadesłała: sprawozdanie finansowe za 2012 r. i za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 marca 2013 r.; spis wierzycieli; częściowy wykaz tytułów wykonawczych przeciwko Spółce; zestawienie majątku Spółki oraz umowy o przeniesienie prawa własności (przewłaszczenia) rzeczy oznaczonych co do gatunku. W oparciu o przedstawiony wyżej materiał źródłowy ustalono, co następuje. Spółka w okresie od stycznia do marca 2013 r. poniosła stratę w kwocie 591.680,16 zł, ponosząc przy tym koszty działalności operacyjnej w kwocie 183.615,61 zł. Strata za 2012 r. wyniosła 2.475.332,31 zł. Stan aktywów obrotowych na dzień 31 marca 2013 r. wyniósł 555.961,27 zł, w tym "środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych" w kwocie 77.058,73 zł. Zobowiązania krótkoterminowe na dzień bilansowy wyniosły 10.407.349,98 zł i w dużej mierze wynikają z zaciągniętych pożyczek i kredytów. Wpis sądowy od skargi wynosi 500 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Analiza wniosku, przy uwzględnieniu przede wszystkim wskazanych wyżej realnych kosztów postępowania na jego obecnym etapie, pozwoliła przyjąć, że Spółka nie wykazała, iż w jej sytuacji można zastosować wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego, jakim niewątpliwie jest prawo pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z kolei po myśli art. 245 § 4 P.p.s.a., częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W punkcie wyjścia należy podkreślić, iż Spółka niewątpliwie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Świadczy o tym między innymi wskaźnik bieżącej płynności finansowej ustalony na gruncie bilansu za pierwszy kwartał tego roku, tj. do dnia 31 marca 2013 r. (należy przy tym zwrócić uwagę Spółki, że referendarz wezwał o sprawozdanie finansowe za okres od stycznia do czerwca 2013 r.!). Poziom wskaźnika wskazuje, że działalność Spółki w znacznej mierze finansowana jest ze środków zewnętrznych. Nie niej jednak z punktu widzenia istoty niniejszego wpadkowego postępowania, kluczowe znaczenie ma stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych na ww. dzień bilansowy, tj. 77.058,73 zł. Co znamienne, wpis sądowy od skargi w tej sprawie stanowi zaledwie 1,54 % tej kwoty. Niestety przedstawiony przez Spółkę materiał źródłowy oraz złożone przez nią oświadczenia nie pozwalają na prześledzenie zdarzeń gospodarczych skutkujących upłynnieniem tychże środków. Przedstawione raporty kasowe dotyczą bowiem okresu od dnia 1 maja 2013 r. Z kolei, w świetle wyjaśnień Spółki, jej rachunki bankowe zostały zamknięte jeszcze w 2011 r., a obecnie posiada jedynie rachunek walutowy z ujemnym saldem. Przedstawione spostrzeżenia nie pozwalają z całą pewnością wykluczyć możliwości posiadania przez Spółkę rachunku bankowego, który obsługuje jej bieżącą działalność. Do posiadania takowego jest zresztą zobligowana po myśli art. 61 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. z 2010 r., nr 220, poz. 1447 ze zm.). Kluczowym jednak dla odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanych zakresach jest proces decyzyjny zarządu Spółki o stronie kosztowej prowadzonej działalności gospodarczej. Przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, że "opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki skarżącego nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo" (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 512/08; LEX nr 530038). Cytowane orzeczenie dotyczyło "wydatków" będących realizacją zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym. Za takie wydatki należy w tej sprawie uznać koszty obsługi prawnej, które w świetle wyjaśnień Spółki, wynoszą miesięcznie kwotę 2000 zł, co stanowi czterokrotność wysokości wpisu sądowego od skargi w niniejszym postępowaniu. Należy zatem negatywnie ocenić decyzje zarządu Spółki o przedkładaniu wydatków na rzecz pełnomocnika (zobowiązania cywilnoprawne) nad wydatkami z tytułu udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, do czego obliguje art. 199 P.p.s.a. (zobowiązania publicznoprawne). Rozpoznający wniosek nie kwestionuje tym samym polityki finansowej Spółki, zgodnie z którą zarządzanie środkami pieniężnymi odbywa się w sposób "oszczędny i skrupulatny". Polityka ta znajduje bowiem uzasadnienie w obecnej sytuacji finansowej Spółki. Jednakowoż – zdaniem rozpoznającego wniosek – Spółka winna poszukać oszczędności w tych obszarach ponoszonych przez nią kosztów, które nie dotyczą bezpośrednio realizacji jej prawa do sądu. Reasumując, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.