I SA/Gl 813/14

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia, sprostowania oraz wyjaśnienia wątpliwości co do decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a przyznać radcy prawnemu J. G. od Skarbu Państwa - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu w łącznej kwocie 224,82 (słownie: dwieście dwadzieścia cztery 82/100) zł, w tym: opłata za czynności radcy prawnego w kwocie 120 (słownie: sto dwadzieścia) powiększona o należny podatek od towarów i usług w kwocie 27,60 (słownie: dwadzieścia siedem 60/100) zł oraz niezbędne wydatki radcy prawnego w kwocie 77,22 (słownie: siedemdziesiąt siedem 22/100) zł. Postanowieniem z dnia 9 września 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił skarżącą od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r. Sąd oddalił skargę H. N. na postanowienie organu podatkowego wskazane w komparycji niniejszego postanowienia. Odpis wyroku doręczono skarżącej w dniu 24 lutego 2015 r. W dniu 4 lutego 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wpłynął do Sądu wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego. Wniosek ów został rozpoznany postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r., mocą którego referendarz sądowy ustanowił dla skarżącej radcę prawnego (pkt 1 sentencji) oraz umorzył postępowanie z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie (pkt 2 sentencji). Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła pełnomocnika w osobie radcy prawnego J.G., o czym poinformowano Sąd pismem z dnia 18 marca 2015 r. W dniu 25 marca 2015 r. ww. pełnomocnik zapoznał się z aktami niniejszej sprawy oraz otrzymał kopię wyroku. Pismem z dnia 3 kwietnia 2015 r., nadanym dzień później w urzędzie pocztowym, ww. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że nie znajduje podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 28 stycznia 2015 r. Jednocześnie wniósł o przyznanie mu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym wydatków w kwocie 77,22 zł tytułem kosztów przejazdu z siedziby kancelarii do Sądu. Pełnomocnik zaakcentował, że w dniu 25 marca 2015 r. pokonał trasę o łącznej długości 92,4 km. Do wyliczenia kwoty przejazdu zastosował stawkę 0,8358 zł, tj. od samochodu o pojemności silnika powyżej 900cm³. Końcowo pełnomocnik oświadczył, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały mu zapłacone w całości ani w części. Przy omówionym piśmie pełnomocnik nadesłał sporządzoną przez niego opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z pocztowym potwierdzeniem jej nadania na adres skarżącej. Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") adwokat wyznaczony w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wspomniane przepisy zawarte są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490; dalej w skrócie: "rozporządzenie z 2002 r."). Co znamienne, referendarz sądowy, działający tutaj na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zobowiązany jest do poczynienia ustaleń, co do rzeczywistej aktywności pełnomocnika, któremu ma zostać przyznane wynagrodzenie, uwzględniając w szczególności fakt, że został on ustanowiony już po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Przyjmuje się bowiem w judykaturze, iż pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (vide: postanowienia NSA z 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt. II OZ 321/10; LEX nr 619880 oraz z dnia 17 września 2012 r. sygn. akt. II FZ 727/12; LEX nr 1221331). Zastrzec trzeba w tym miejscu, że wnioskowane przez pełnomocnika wynagrodzenie miałoby się składać z dwóch elementów, tj. opłaty za czynności radcy prawnego (§ 15 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r.) oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków radcy prawnego (§ 15 pkt 2 tego rozporządzenia). Należy stwierdzić, że aktywność ustanowionego w tej sprawie radcy prawnego sprowadziła się do sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji. Jej sporządzenie poprzedzone zostało zapoznaniem się z aktami sprawy, co miało miejsce w dniu 25 marca 2015 r. i zostało potwierdzone zapiskiem urzędowym pracownika Sądu. W kontekście pierwszego z sygnalizowanych wyżej składników wynagrodzenia należy stwierdzić, iż stosownie do § 15 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r., koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują przede wszystkim opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4. Stawki minimalne opłat za postępowanie przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji zostały określone w § 14 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia. Dotyczą one spraw, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (lit. a), spraw w przedmiocie skarg na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego (lit. b) oraz innych spraw, kiedy stawka ta wynosi 240 zł (lit. c). Niniejsze postępowanie – w którym skarga została wniesiona na postanowienie organu podatkowego w przedmiocie odmowy uzupełnienia, sprostowania oraz wyjaśnienia wątpliwości co do decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. – należy do tej trzeciej kategorii spraw, o której mowa w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2002 r. Wysokość wynagrodzenia ze sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej określona na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b stanowi zatem kwotę 120 zł. Kwotę tą należy powiększyć o 27,60 zł, tj. o wartość podatku od towarów i usług, obliczonego w oparciu o stawkę tegoż podatku obowiązującą w dniu orzekania (23 %; patrz § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia). Drugim z wnioskowanych w tym przypadku składników wynagrodzenia jest zwrot wydatków pełnomocnika oszacowanych na kwotę 77,22 zł tytułem zwrotu kosztów dojazdu pełnomocnika do Sądu celem zapoznania się z aktami sprawy. W ocenie rozpoznającego wniosek podczas przyznawania zwrotu wydatków związanych z dojazdem na rozprawę własnym samochodem nie można przejawiać nadmiernego rygoryzmu, jeżeli chodzi o sposób udokumentowania wydatków (por. jednak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 472/08, w którym przyjęto, że pełnomocnik musi przedłożyć dokumenty potwierdzające poniesienie kosztów na dojazd samochodem). Okoliczność tę przecież trudno wykazać w stopniu, który nie budziłby żadnych wątpliwości. Z drugiej strony samochód osobowy stanowi obecnie powszechnie dostępny środek transportu i jest wysoce prawdopodobne, że pełnomocnik z niego skorzystał, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż komunikacja publiczna, co jest rzeczą powszechnie wiadomą, nie zapewnia bezpośredniego przejazdu pomiędzy siedzibą jego kancelarii a siedzibą Sądu. Wystarczające jest nadesłane przez wnioskodawcę wyliczenie odległości na podstawie powszechnie dostępnych instrumentów nawigacyjnych, co też miało miejsce w tej sprawie. Pełnomocnik prawidłowo wskazał również stawkę za przejechany kilometr. Wynika ona z § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.); można przy tym przyjąć, że samochód osobowy wykorzystany przez pełnomocnika miał pojemności skokową silnika powyżej 900 cm³ – pojazdy o mniejszej pojemności, uzasadniającej zastosowanie niższej stawki z § 2 pkt 1 lit. a., stanowią obecnie rzadkość. Wynagrodzenie przyznane pełnomocnikowi obejmuje więc wydatki poniesione na dojazd do Sądu w kwocie 77,22 zł. Kwota ta nie została powiększona o należny podatek od towarów i usług. Zgodnie bowiem z przytoczonym już § 2 ust. 3 rozporządzenia podwyższeniu takiemu podlegają tylko opłaty za czynności pełnomocnika z urzędu. Brak więc podstaw do podwyższenia pozostałej części przyznanego wynagrodzenia, stanowiącej niezbędne, udokumentowane wydatki. Łączna wartość wynagrodzenia stanowi zatem kwotę 224,82 zł i stanowi sumę obu, opisanych wyżej, składników wynagrodzenia pełnomocnika, przy czym podatek od towarów i usług, zgodnie z przytoczonymi wyżej wyjaśnieniami, naliczono wyłącznie od kwoty 120 zł. Mając na uwadze poczynione wyżej wywody orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 250 P.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. przy uwzględnieniu przywołanych przepisów rozporządzenia z 2002 r.