I SA/Gl 814/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Otrzymawszy odpis postanowienia z dnia 18 sierpnia 2014 r., którym odrzucono skargę w niniejszej sprawie, skarżąca na urzędowym formularzu z dnia 7 września 2014 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podkreśliła, że prowadzona przez nią elektrownia wodna nie funkcjonuje i przynosi straty, co doprowadziło do zubożenia jej i jej rodziny, za co obwiniła organy władzy publicznej. Według wniosku skarżąca nie pozostaje jednak z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i utrzymuje się wyłącznie z renty rodzinnej, podlegającej zajęciu egzekucyjnemu. We wniosku nie wskazano żadnego majątku poza nieruchomością, na której znajdują się obiekty tworzące zakład. Skarżąca zaznaczyła, że utrzymuje zakład, którego nie można zamknąć, i musi spłacać ratę kredytu zaciągniętego na życie w kwocie 400 zł. Pismem doręczonym w dniu 29 września 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącą, dokumentów obrazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wskazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że jeżeli rachunki te są zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w razie ich likwidacji w okresie ostatnich dwóch lat – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), dokumentacji obrazującej wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą oraz stan zatrudnienia w jej przedsiębiorstwie, w szczególności kopii: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług oraz ksiąg rachunkowych lub pełnej wersji podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy, a także karty płac za ostatni miesiąc i ewidencji środków trwałych, kopii dokumentu określającego tytuł prawny, na podstawie którego skarżąca korzysta z nieruchomości wskazanej jako jej miejsce zamieszkania, dokumentów potwierdzających okoliczności podane we wniosku, tj. zajęcie komornicze i spłatę kredytu na życie w kwocie 400 zł, a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżąca oświadczyła, że nigdy nie zamieszkiwała pod adresem wskazanym jako miejsce jej zamieszkania, stąd nie ma obowiązku ujawniania danych na temat kosztów utrzymania znajdującego się tam budynku "firmowego" oraz syna, który tam zamieszkuje. Podniosła, że nie prowadzi żadnych ksiąg podatkowych. Zarzuciła zarazem referendarzowi sądowemu złą wolę i złożyła wniosek o wyłączenie "gliwickiego wymiaru sprawiedliwości", wyrażając przekonanie, iż inny Sąd oceni jej sytuację obiektywnie i właściwie. Do pisma załączono m.in.: kserokopię fragmentów decyzji z dnia 4 czerwca 2014 r. odmawiającej skarżącej umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług oraz zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych (mowa jest w nim m.in. o trudnej sytuacji zakładu prowadzącego przez skarżącą i jej znacznym zadłużeniu), kopię harmonogramu spłaty kredytu oraz wezwania do zapłaty zaległych należności za energię elektryczną z dnia 3 września 2014 r. (łączne zadłużenie na ten dzień określono na kwotę 695,02 zł i zastrzeżono, że brak jego spłaty przez okres 30 dni stanowić będzie podstawę wypowiedzenia umowy sprzedaży energii oraz wstrzymanie dostaw energii). Postanowieniem z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I SO/Op 5/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyznaczony do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych, nie uwzględnił tego wniosku, w większości pozostawiając go bez rozpoznania. Postanowienie to stało się prawomocne od dnia 6 października 2015 r. Skarżąca wielokrotnie wnosiła o przyznanie prawa pomocy, lecz jej wnioski były oddalane ze względu na fakt, iż nigdy nie wykonała w wystarczającym stopniu wezwania do nadesłania dokumentacji źródłowej. Było tak np. w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 710/14 (postanowienie Sądu z dnia 2 listopada 2015 r.) oraz I SA/Gl 25/14 (postanowienie Sądu z dnia 9 października 2015 r.). Z tego samego powodu odmawiano skarżącej prawa pomocy przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, co warto odnotować w kontekście zarzutów podnoszących złą wolę i stronniczość "gliwickiego wymiaru sprawiedliwości" – zob. postanowienie z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1029/14. Zażalenie na to ostatnie postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 325/15. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W przeciwnym razie przyznanie prawa pomocy jest wykluczone. Minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżąca – tak jak we wszystkich innych postępowaniach ze swoim udziałem – wykonała to wezwanie w sposób wybiórczy, w stopniu nie pozwalającym na pełną, i wolną od wątpliwości ocenę jej sytuacji materialnej i osobistej. Drugorzędne znaczenie ma z tego punktu widzenia to, że termin zakreślony wezwaniem upłynął już ponad rok temu i że dopiero obecnie, po rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych, można tej oceny dokonać. Przeciwnie, od tego czasu podjęto dalsze rozstrzygnięcia w sprawach skarżącej, eksponujące te same luki i niejasności w dostarczonym przez nią materiale dowodowym, których usunięciu służyło wezwanie wystosowane w niniejszej sprawie. Dotyczą one przede wszystkim przedsiębiorstwa wnioskodawczyni. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 2 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 710/14 przywołał dowody zaprzeczające jej twierdzeniom, że jej przedsiębiorstwo już w istocie nie funkcjonuje: faktury z lipca i z sierpnia ubiegłego roku dokumentujące koszty tego przedsiębiorstwa oraz usługę wykonaną w jego ramach, dokument księgowy potwierdzający odprowadzenie w lipcu ubiegłego roku zaliczki na poczet podatku dochodowego pracownika skarżącej i składki na jego ubezpieczenie społeczne. Co więcej, wnioski wypływające z tych dowodów korespondują z wyjaśnieniami strony odnotowanymi w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1029/14, w myśl których jej dochody z działalności gospodarczej były ograniczone przestojem zakładu, lecz zakład ten miał być ponownie uruchomiony w sierpniu ubiegłego roku, a w październiku miał nastąpić jego pełny rozruch. Skarżąca nie wykonała jednak wezwania w części odnoszącej się do wyniku finansowego prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa. Z rozpatrywanym przedsiębiorstwem związane są również płatności za energię elektryczną. Niewątpliwie skarżąca spłaciła zaległości w tym zakresie wymienione w dostarczonych w niniejszej sprawie wezwaniach do zapłaty. Były one wszak opatrzone rygorem zaprzestania dostaw energii elektrycznej, który nie został zrealizowany, skoro w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 25/14 przedłożyła ona wezwania do zapłaty pod tym samym rygorem, ale obejmujące należności już za późniejsze okresy i w innej wysokości (np. wezwania do zapłaty z dnia 7 i 16 stycznia 2015 r. dotyczyły zaległości płatnych odpowiednio w grudniu ubiegłego roku i w styczniu roku bieżącego; to ostatnie wynosiło 206,96 zł i było to całe zadłużenie na dzień 15 stycznia 2015 r.). Ustosunkowując się do wezwania, skarżąca stwierdziła, że nie zamieszkuje pod adresem, jaki sama wskazała jako adres zamieszkania. Nie wyjaśniła jednak, gdzie rzeczywiście mieszka, na podstawie jakiego tytułu prawnego, z kim tworzy gospodarstwo domowe oraz jakie koszty ponosi w tym zakresie. Wezwano ją zaś o przedłożenie zaświadczenia w sprawie zameldowania, do wykazania tego tytułu oraz do udokumentowania kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Jak zauważył Sąd w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 25/14, strona selektywnie prezentuje jednak nawet własne wydatki, pomijając np. swoje wydatki osobiste. Nie można zatem poczynić jakichkolwiek ustaleń w tej materii, w szczególności tego, czy reguluje ona płatności terminowo, czy ma jakieś zaległości, a także tego, w jakiej relacji pozostają te wydatki do deklarowanych przez nią dochodów. Skądinąd dochody te są z pewnością zaniżone, jeżeli zważyć, że renta socjalna, podlegająca dodatkowo zajęciu egzekucyjnemu, ma być przeznaczona także na pokrycie kosztów łączących się z jej przedsiębiorstwem. Renta ta również nie została zresztą udokumentowana w sposób wskazany w wezwaniu. W związku z tym – tak jak uczynił to Sąd w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 25/14 – odnotować trzeba, że skarżąca nie wykonała w ogóle wezwania w części dotyczącej dochodów oraz rachunków bankowych. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.