I SA/Gl 819/25
WyrokWSA w Gliwicach2026-01-07
Skład orzekający: Piotr Pyszny, Agata Ćwik-Bury, Mikołaj Darmosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie odpisu tytułu wykonawczego stanowi czynność powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w rozumieniu art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu jest pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, która powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia na czas trwania postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, jeśli postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a należności nie wygasły, nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z powodu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, które były podstawą wystawienia tytułów wykonawczych przez Dyrektora ZUS. Naczelnik odmówił umorzenia, wskazując na zawieszenie biegu przedawnienia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika. Skarżący zaskarżył postanowienie DIAS, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia i niewyjaśnienie stanu faktycznego. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 25 kwietnia 2025 r. nr 2401-IEE.7192.129.2025.2.MD UNP: 2401-25-113796 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Przedmiot kontroli Sądu stanowiło postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", "Dyrektor", "organ odwoławczy", "organ nadzoru") z 25 kwietnia 2025 r. nr 2401-IEE.7192.129.2025.2.MD UNP: 2401-25-113796 wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, art. 126 i art. 113 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") po rozpoznaniu zażalenia J.K. (dalej: "Skarżący", "strona", "zobowiązany") na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. (dalej: "Naczelnik", "organ egzekucyjny") z 12 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej: "wierzyciel", "Dyrektor ZUS") wystawił wobec zobowiązanego tytuły wykonawcze:
z 28 maja 2012 r., nr TW4090012005846 i TW4090012005847 (odpis doręczony 14 czerwca 2012 r.),
z 27 maja 2013 r., nr TW4090013007949 - TW4090013007951 (odpisy doręczone 17 czerwca 2013 r.),
z 2 sierpnia 2013 r. TW4090013010467 - TW4090013010469 (odpisy doręczone 13 sierpnia 2013 r.),
z 3 marca 2014 r., nr TW4090014000626 - TW4090014000628 (odpisy doręczone 6 marca 2014r.),
z 23 stycznia 2014 r., nr TW4090014000906 - TW4090014000908 oraz TW 4090014000997 - TW 4090014000999 (odpisy doręczone 28 stycznia 2014 r.),
z 11 marca 2014 r., nr TW4090014003572 - TW4090014003574 (odpisy doręczone 13 marca2014 r.)
Wymienione tytuły wykonawcze miały za przedmiot niezapłacone składki na ubezpieczenie społeczne za okres od października 2011 do stycznia 2014, ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2012 do stycznia 2014, oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od października 2012 do stycznia 2014.
Wierzyciel, działający wówczas również w charakterze organu egzekucyjnego w ramach prowadzonej egzekucji administracyjnej zastosował środki egzekucyjne skierowane do wierzytelności z tytułu rachunków bankowych zobowiązanego. Wobec zbiegu egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Dyrektora ZUS z egzekucją prowadzoną przez Naczelnika ten ostatni przejął jej dalsze prowadzenie
Organ egzekucyjny kontynuował egzekucję administracyjną wobec zobowiązanego stosując kolejne środki egzekucyjne (zajęcie ruchomości, zajęcia wynagrodzenia za pracę). W ramach prowadzonej egzekucji Naczelnik zawiadomieniem z 9 marca 2024 r. zajął wierzytelność z rachunku bankowego w C S. A., którego posiadaczem był zobowiązany.
Zobowiązany pismem z 29 marca 2024 r., wniósł do Naczelnika o umorzenie egzekucji w części dotyczącej należności wobec ZUS związku z przedawnieniem należności, będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych. Równocześnie Skarżący wniósł "odwołanie od decyzji o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego".
Naczelnik postanowieniem z 22 sierpnia 2024 r., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego.
Dyrektor postanowieniem z 8 listopada 2024 r. po rozpoznaniu zażalenia z 29 sierpnia 2024 r. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ nadzoru stwierdził, że Naczelnik w niewystarczający sposób przeanalizował sprawę, nie odniósł się do podnoszonych przez stronę okoliczności mogących mieć znaczenie dla sprawy, a w szczególności faktu doręczenia zobowiązanemu upomnień. Organ nadzoru wytknął nadto braki uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego.
Naczelnik po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z 12 marca 2025 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w żądanym przez zobowiązanego zakresie – prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora ZUS. Organ egzekucyjny stwierdził, że wobec dochodzonych należności wystąpiły przewidziane art. 24 ust. 5b ustawy systemowej okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności stanowiących składki uiszczane do ZUS.
Zobowiązany reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika pismem z 18 marca 2025 r. wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika zarzucając w nim naruszenie:
art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w postępowaniu nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości, podczas gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FPiFGŚP uległy przedawnieniu,
art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 30 kwietnia 2012 r. i jest nadal zawieszony do dnia zakończenia postępowania, podczas gdy w niniejszej sprawie bieg terminów przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FPiFGŚP nie został skutecznie zawieszony, w wyniku czego powyższe należności uległy przedawnieniu,
art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, poprzez ich niezastosowanie i niepełne rozważenie całego materiału dowodowego oraz przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia należności skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FPiFGŚP, podczas gdy przedawnienie powyższych należności nastąpiło, a bieg terminu przedawnienia nie został skutecznie przerwany przez czynności egzekucyjne.
Dyrektor postanowieniem z 25 kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ nadzoru zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania oraz poczynione ustalenia faktyczne. W szczególności wskazał, że doszło wystawienia przez wierzyciela tytułów wykonawczych, przedstawił wyliczenie środków egzekucyjnych zastosowanych w ramach prowadzonej egzekucji administracyjnej. Wskazał, że zawiadomieniami z 1 października 2012 r., z 3 czerwca 2013 r., dokonano zajęć w Banku P S.A.; zawiadomieniem z 6 sierpnia 2013 r. zajęto wierzytelność z rachunku prowadzonego w Banku P1 S. A.; zawiadomieniami z 4 marca 2014 r., z 23 stycznia 2014 r., z 12 marca 2014 r. dokonano zajęcia w I S.A., zawiadomienie z 7 marca 2018 r. skierowano do O Sp, z. o. o. w celu zajęcia innej wierzytelności pieniężnej; zawiadomieniem z 10 listopada 2023 r. organ egzekucyjny zajął środek transportu – BMW X1 r. prod. 2018.; zawiadomieniem z 19 marca 2024 r. zajęto wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego w C S. A.
Dyrektor wyjaśnił, że stanowiące przedmiot egzekucji administracyjnej w tej sprawie należności przedawniają się po upływie 5 lat, licząc od dnia kiedy stały się wymagalne, o czym stanowi art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 1230 ze zm. – dalej: "ustawa systemowa") w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r.. Jednakże jak wynika z art. 27 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 01 stycznia 2012 r. (w tej sprawie należności za październik i listopad 2011 r.), stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że 5-letni bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Organ nadzoru stwierdził, że do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, ale od 1 stycznia 2012 r.
Organ wskazał, że z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r. do 31 grudnia 2021 r). wynika, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia, postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor zaznaczył, że nie podziela stanowiska wierzyciela odnośnie tego, iż za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności należy traktować upomnienie. Organ nadzoru powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zaznaczył, że zdarzenie, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego, albo nieuchronnie prowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, skoro zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie może zakończyć się inaczej, niż na skutek zakończenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji DIAS stwierdził, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań stanowiących należności wobec ZUS doszło wraz z doręczeniem odpisów tytułów wykonawczych, zaznaczając przy tym że na dzień doręczenia poszczególnych tytułów wykonawczych objęte nimi należności były wymagalne. W tej sytuacji Dyrektor stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor nie podzielił zarzutów naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Powtórzył, że organ egzekucyjny prawidłowo wskazał, iż w oparciu o art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - doręczenie odpisów tytułów wykonawczych, było pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi.
Strona, w imieniu której występował profesjonalny pełnomocnik, pismem z 2 czerwca 2025 r. wniosła skargę do tut. Sądu na postanowienie DIAS zaskarżając je w całości. Postanowieniu Dyrektora zarzucono naruszenie:
art, 24 ust, 4 ustawy systemowej poprzez błędne niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zaszły przesłanki warunkujące przedawnienie wierzytelności, podczas gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym należało uznać, że nastąpiło przedawnienie wierzytelności objętych niniejszym postępowaniem;
art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7, art. 77 § i k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie postanowienia w oparciu o okoliczności, które nie zostały wyjaśnione w prawidłowy sposób, podczas gdy jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sprawie doszło do skutecznego upływu terminu przedawnienia, tym samym niedopuszczalne jest dalsze prowadzenie egzekucji, a prowadzone postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone;
art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia wierzytelności, podczas gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym należało uznać, że nastąpiło przedawnienie wierzytelności objętej niniejszym postępowaniem, co w konsekwencji winno skutkować umorzeniem prowadzonego postępowania.
Strona skarżąca wniosła o:
o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora,
zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Nie zgadzając się z twierdzeniem organu, co do tego że zobowiązania nie uległy przedawnieniu autor skargi podkreślił, iż doręczenie odpisów tytułów wykonawczych nie jest czynnością przerwania ani zawieszenia biegu terminu przedawnienia wynikającego z art. 24 ust. 4 ustawy systemowej. Zgodnie z ww. przepisem termin przedawnienia wynosi 5 lat od dnia wymagalności składek i może zostać przerwany lub zawieszony wyłącznie w sposób wyraźnie określony w ustawie. Skarżący podniósł, że w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że przerwanie lub zawieszenie terminu przedawnienia następuje w szczególności w przypadku podjęcia skutecznych czynności egzekucyjnych, a samo doręczenie dokumentów nie stanowi takiej czynności. W tym zakresie w skardze przywołano fragmenty wyroków NSA z 14 stycznia 2005 r" sygn. akt FSK1218/04 oraz WSA w Warszawie z 31 lipca 2006 r. sygn. akt. III SA/Wa 2072/04.
Skarżący podniósł, że przyczyną wygaśnięcia obowiązku będącą podstawą umorzenia postępowania w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jest także przedawnienie. Instytucja przedawnienia ma zastosowanie zasadniczo w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym. Przedawnienie zobowiązań podatkowych reguluje art. 70 o.p. W tym zakresie w skardze przywołano stanowisko zamieszczone w uzasadnieniach wyroków WSA w Łodzi z 5 lutego 2021 r. sygn. akt: I SA/Łd 97/21 oraz WSA w Lublinie z 4 listopada 2023 r., sygn. akt: I SA/Lu 469/23.
W ocenie strony skarżącej istotnym jest, że stanowisko organu wskazane w uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 kwietnia 2025 r. narusza zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz obowiązek rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art, 77 § 1 k.p.a.). Dyrektor nie przeprowadził szczegółowej oceny, czy podjęto skuteczne czynności przerywające lub zawieszające bieg przedawnienia. Organ przyjął jedynie, bez prawidłowej oceny stanu faktycznego, że samo doręczenie odpisów tytułów wykonawczych jest wystarczające do zawieszenia biegu przedawnienia.
Dyrektor odpowiadając na skargę pismem z 26 czerwca 2025 r. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga wniesiona została na postanowienie wymienione w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – dalej "p.p.s.a.") podlegające kontroli sprawowanej przez właściwy sąd administracyjny. Wspomniana kontrola wykonywana jest pod względem zgodności z prawem poddanych jej działań administracji publicznej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przeprowadzając kontrolę sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a).
Osią sporu w sprawie jest to, czy nadal istnieją stanowiące przedmiot postępowania egzekucyjnego należności stanowiące składki na rzecz ZUS (zdrowotne, ubezpieczenie społeczne, FP, FGŚP). Strona skarżąca twierdzi, że doręczenie odpisów tytułów wykonawczych nie można traktować jako okoliczność powodującą zawieszenie albo przerwanie biegu terminu przedawnienia takich należności. Strona skarżąca zdaje się sugerować, że zastosowanie powinny znaleźć reguły przedawnienia przewidziane dla zobowiązań podatkowych. Organy administracji stoją natomiast na stanowisku, że doręczenie odpisów tytułów wykonawczych było okolicznością przewidzianą w ustawie systemowej powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności na czas do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z powyższego organy administracji wywiodły, że skoro postępowanie to nie zostało zakończone, to bieg terminu przedawnienia obowiązku zapłaty składek nadal spoczywa, a tym samym składki nie wygasły.
Na wstępie wyjaśnić należy, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 ze zm. - dalej "nowela wrześniowa") do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wraz z nadaniem tytułom wykonawczym klauzuli o skierowaniu do egzekucji. Dokonał tego Dyrektor ZUS mający zarazem w dacie nadania klauzul status wierzyciela i organu egzekucyjnego. Wszystkim tytułom wykonawczym nadano klauzulę przed dniem 30 lipca 2020 r. – 28 maja 2012 r., 27 maja 2013 r., 2 sierpnia 2013 r., 3 marca 2014 r., 23 stycznia 2014 r., 11 marca 2014 r. (akta administracyjne – k. 19, 26, 34, 42, 60, 68, 76, 92, 103, 135, 145, 163, 180, 190). Trafnie zatem organy administracji przyjęły, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 59 § 1 u.p.e.a. w wersji obowiązującej przed 30 lipca 2020 r.
W myśl art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed zmiany, postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Powyższe jest wyrazem zasady ogólnej niezbędności egzekucji, która obowiązywała wówczas, a także obowiązuje obecnie. Istota tej zasady sprowadza się do obowiązku stosowania egzekucji administracyjnej jedynie w zakresie niezbędnym dla wykonania dochodzonego obowiązku. Jeżeli natomiast obowiązek przestał istnieć, do nie powinno być prowadzone postępowanie egzekucyjne (z zastrzeżeniem kwestii nierozpoznanych środków prawnych) i w jego ramach egzekucja administracyjna. Jednym ze sposobów nieefektywnego wygaśnięcia, a zatem ustania bytu prawnego, obowiązku jest jego przedawnienie. Doskonale widoczne jest to na przykładzie zobowiązań podatkowych – zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 o.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia.
Na potrzeby niniejszej sprawy Sąd podkreśla, że terminy przedawnienia należności stanowiących składki ZUS są odrębnie unormowane i nie znajdują do nich zastosowania reguły przedawnienia przewidziane dla zobowiązań podatkowych. W art. 31 ustawy systemowej wskazano w jakim zakresie do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Wśród przepisów odesłania nie wymieniono art. 70 Ordynacji podatkowej i innych dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych. Argumentacja skargi jest w tej mierze całkowicie chybiona. Powołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych dotyczą problematyki zakłócenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, a takie nie stanowią przedmiotu egzekucji administracyjnej w rozpoznawanej sprawie.
Słusznie DIAS wskazał, że należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 5 lat, licząc od dnia kiedy stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6, co wynika z art. 24 ust. 4 ustaw systemowej. Dla składek wymagalnych i niewygasłych przed 1 stycznia 2012 r. stosuje się również art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, z tym że bieg 5-letniego terminu rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r., a to stosownie do art. 27 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Podkreślenia wymaga, że w art. 24 ust. 5b ustawy systemowej mowa była "należnościach z tytułu składek". Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 24 ust. 2 ustawy systemowej jako składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata.
Stosownie do art. 24 ust. 5b ustawy systemowej – w wersji mającej zastosowanie w sprawie tj. sprzed wejścia w życie art. 1 pkt 7 ustawy z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1621 ze zm.) - bieg terminu przedawnienia zostawał zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (uwzględniając art. 13 ust. 1 ustawy z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1621 ze. zm.).
Użyty w art. 24 ust. 5b ustawy systemowej zwrot "podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek" nie ma swojej normatywnej definicji. W niniejszej sprawie organy administracji przyjęły szeroko reprezentowany w judykaturze pogląd zgodnie z którym czynnością taką będzie wystawienie tytułu wykonawczego, a którego odpis zostaje doręczony zobowiązanemu. Zapatrywanie takie wyrażone zostało w orzeczeniach powołanych w zaskarżonym postanowieniu, a także wyrokach NSA z 19 lutego 2025 r., I GSK 1502/21; wyroku WSA w Łodzi z 16 października 2025 r., III SA/Łd 402/25, wyroku WSA we Wrocławiu z 23 października 2024 r., III SA/Wr 267/24). Dla porządku należy wskazać, że występuje również inne podejście w którym to upomnienie przewidziane w art. 15 § 1 u.p.e.a. traktuje się jako wspominaną w art. 24 ust. 5b ustawy systemowej – pierwszą czynność zmierzającą do ściągnięcia należności (por. wyrok NSA z 19 marca 2025 r., sygn. akt III FSK 1538/23).
W niniejszej sprawie organy przyjęły zapatrywanie względniejsze dla strony, a Sąd działanie takie aprobuje. Wystawienie tytułu wykonawczego chronologicznie rzecz ujmując, jest drugim z niezbędnych kroków na ścieżce zmierzającej do zastosowania środków egzekucyjnych, po tym jak dojdzie do wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 § 1 u.p.e.a). Wystawienie tytułu wykonawczego następuje w sytuacji gdy sprawa egzekucji administracyjnej obowiązku jest "dojrzała" do przejścia na etap stosowania przymusu państwowego. Wystawienie tytułu wykonawczego stanowi wyraz urzeczywistnienia przez wierzyciela zasady postępowania egzekucyjnego wyrażonej w art. 6 § 1 u.p.e.a. (obligatoryjności dążenia do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej). Sam tytuł wykonawczy jest natomiast zasadniczym dokumentem dla administracyjnego postępowania egzekucyjnego, wyznaczającym jej granice przedmiotowe i podmiotowe.
Organy administracji orzekające w sprawie wykazały, że doszło do wystąpienia okoliczności, które w świetle przyjętej przez nie wykładni art. 24 ust. 5b ustawy systemowej prowadziły do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek objętych postępowaniem egzekucyjnym. Należności te na dzień wystawienia tytułów wykonawczych ich dotyczących nie wygasły. Strona została zawiadomiona o czynnościach z jakich organy podatkowe wywodzą o wystąpieniu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Stosowne dowodowy doręczenia odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności zostały włączone w poczet akt administracyjnych, a strona okoliczności tych nie kwestionuje. Stwierdzić należało, że dochodzone należności stanowiące składki wpłacane do ZUS nie uległy przedawnieniu, bowiem przed upływem terminu ich przedawnienia doszło zawieszenia biegu tego terminu. Wobec powyższego dokonana przez organy podatkowe ocena zastosowania przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w wersji obowiązującej do 30 lipca 2020 r., a mającej zastosowanie w sprawie) okazała się trafna.
Zarzuty skargi okazały się chybione. Nie potwierdziły się zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organy administracji wyjaśniły i utrwaliły w aktach sprawy wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy.
W tym stanie rzeczy skarga okazała się niezasadna, a Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło