III FSK 1538/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Anna Rybak, , po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 455/23 w sprawie ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 marca 2023 r. nr 2201-IEE.7113.2.26.2023.JM w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od Z. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w całości. Zaskarżonym wyrokiem z 27 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 455/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z.K. (dalej jako: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 14 marca 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Wyrok, podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia, jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gdańsku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżając ten wyrok w całości. Skarżący kasacyjnie zarzucił: I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 poz. 1230 ze zm., dalej jako: "u.s.u.s.", w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2011 r.) oraz art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r.) w zw. z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, poprzez niezastosowanie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców oraz nieustalenie obowiązującego w sprawie terminu przedawnienia na podstawie przepisów "starych" i "nowych" oraz niezastosowanie przepisów korzystniejszych dla Skarżącego określających krótszy termin przedawnienia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w przypadku zastosowania przepisów korzystniejszych dla Skarżącego mogłoby dojść do uznania zobowiązania za przedawnione. II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 poz. 200 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 poz. 479 ze zm.; dalej jako: "u.p.e.a."), art. 37b u.p.e.a., art. 71 § 1 u.p.e.a. oraz 59 § 2 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie przez Sąd I instancji instrumentu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, tj. nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której organy administracji publicznej naruszyły ww. przepisy postępowania administracyjnego oraz postępowania egzekucyjnego w administracji i nie zrealizowały obowiązku ustalenia wszelkich okoliczności sprawy, a w szczególności nie skorzystały z mechanizmów im przysługujących, aby ustalić sytuację majątkową Skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem przy prawidłowo ustalonych okolicznościach sprawy oraz wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego organy administracji publicznej byłyby uprawnione do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.; 2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez ograniczenie zakresu postępowania do ustalenia, iż w sprawie nie występują̨ naruszenia prawa wskazane w skardze i oddalenie skargi z uwagi na ustalenie braku tych naruszeń, podczas gdy Sąd pierwszej instancji nie był związany zarzutami skargi i winien był rozpoznać sprawę w jej granicach stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz wyjść poza granice wniesionej skargi, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że na jego skutek pominięto wadliwości, które miały miejsce w postępowaniu przed organami administracji publicznej; 3. art. 141 § 2 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez: a) sporządzenie uzasadnienia od wyroku po upływie ponad 9 tygodni od dnia doręczenia do Sądu pierwszej instancji wniosku o jego sporządzenie, b) dosłowne, literalne przepisanie oraz powtórzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku argumentacji organu, która została przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu, c) przedstawienie w uzasadnieniu niezwykle lakonicznego uzasadnienia do pozostałych kwestii zgłaszanych przez Skarżącego w skardze oraz pozostałych pismach Skarżącego, - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w konsekwencji doprowadziło do braku przeprowadzenia rzeczywistej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia przez Sąd pierwszej instancji oraz uniemożliwiło instancyjną kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z 3 marca 2025 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej jako pełnomocnik ustanowiony z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), jak również naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych, obejmujących należności z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne za lata 2003-2005. Sąd pierwszej instancji, w ślad za stanowiskiem organu stwierdził, że dochodzone w toku postępowania egzekucyjnego należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne nie uległy przedawnieniu. Nie wystąpiły zatem przesłanki wymienione w art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r., a które uzasadniałyby umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zasady przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynikają z regulacji art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s. Od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się one wymagalne, przy czym określone ustawowo okoliczności mogły wpłynąć na bieg terminu przedawnienia. Sąd zwraca uwagę, co podnosił również Skarżący, że przepisy u.s.u.s. regulujące kwestie przedawnienia składek były wielokrotnie nowelizowane. Na mocy art. 11 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców zmianie uległ termin przedawnienia należności z tytułu składek, uregulowany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Termin ten uległ skróceniu z lat 10 do lat 5, przy czym zgodnie z art. 27 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy nowelizującej, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa m. in. w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. A zatem zgodnie z powyżej wskazanymi przepisami, w tym art. 24 ust. 4 u.s.u.s., zasadnie przyjął organ, że w do należności objętych ww. tytułami zastosowanie znajduje pięcioletni okres ich przedawnienia, liczony od dnia 1 stycznia 2012 r. Na bieg terminu przedawnienia mają wpływ okoliczności, szczegółowo wskazane w art. 24 ust. 5 i nast. u.s.u.s. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza, że z chwilą wystąpienia przesłanki powodującej takie zawieszenie termin nie biegnie, a zaczyna biec w dalszym ciągu dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia, wskazanej w danym przepisie. Do wygaśnięcia należności dochodzi wówczas, gdy przed upływem terminu przedawnienia nie nastąpiła żadna przyczyna zawieszenia jego bieg (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3443/21). W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym ww. brzmienie tego przepisu nie zmieniło się w okresie od dnia powstania ww. należności Skarżącego. Dopiero na mocy ustawy z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw art. 24 ust. 5b u.s.u.s. otrzymał nowe następujące brzmienie - bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wskazać należy, że według art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 1a pkt 12 u.p.e.a., ilekroć w ustawie mowa jest o środku egzekucyjnym, to (w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych) rozumie się przez to egzekucję między innymi: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych, z weksla, z ruchomości, z nieruchomości oraz z innych wymienionych w ustawie składników majątku. Pojęcie czynności egzekucyjnej oraz środka egzekucyjnego wskazuje, że zastosowanie środka egzekucyjnego oraz dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej odbywa się zawsze w ramach postępowania egzekucyjnego, a więc po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym rozróżnić wszczęcie egzekucji administracyjnej od wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji, zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., następuje co do zasady z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego i odbywa się w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego ma miejsce z chwilą złożenia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. W przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, jego wszczęcie nastąpi z chwilą pierwszego aktu procesowego organu (czynności procesowej) lub pierwszej czynności egzekucyjnej rozumianej jako działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Odnosząc powyższe rozważania do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s., trzeba w pierwszej kolejności zauważyć, że przepis ten nie daje w swojej warstwie językowej wystarczających wskazówek do stwierdzenia, kiedy najwcześniej może dojść do podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, ani czyja to może być czynność. Według wymienionego przepisu, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z treści tego przepisu można wnosić, że czynność ta nie musi być czynnością organu egzekucyjnego, egzekutora lub poborcy skarbowego, a nawet nie musi być to czynność dokonana po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Mogłaby to więc być czynność wierzyciela dokonana nawet przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego np. wierzytelności z rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (por. wyrok NSA z 9 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1210/21). W sprawie nie jest sporne, że w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za miesiące od stycznia do kwietnia 2004 r. i ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od grudnia 2003 r. do kwietnia 2004 r. wszczęcie uprzednio prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpiło na podstawie obejmujących te należności tytułów wykonawczych. Natomiast w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od września do grudnia 2004 r., stycznia 2005 r. oraz od sierpnia do października 2005 r. pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, prowadzącą do zawieszenia biegu terminu przedawnienia było: - doręczenie zobowiązanemu: w dniu 26 stycznia 2005 r. upomnienia (dotyczącego składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od września do listopada 2004 r.), w dniu 23 lutego 2005 r. upomnienia (dotyczącego składki na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2004 r.), w dniu 9 kwietnia 2005 r. upomnienia (dotyczącego składki na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń 2005 r.), w dniu 7 grudnia 2005 r. upomnienia (dotyczącego składek na ubezpieczenie zdrowotne za sierpień i wrzesień 2005 r.), w dniu 1 lutego 2006 r. upomnienia (dotyczącego składki na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2005 r.), w następstwie nieuregulowania których wszczęto i prowadzono postępowanie egzekucyjne dotyczące należności z tytułu tych składek. Ponadto w dniu 14 września 2017 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C. postanowieniem o sygn. akt [...] umorzył prowadzone do majątku zobowiązanego postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących składki na: ubezpieczenie społeczne za maj 2004 r. i ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od grudnia 2003 r. do czerwca 2004 r., od września 2004 r. do stycznia 2005 r. i miesiące od sierpnia do października 2005 r., wobec stwierdzenia częściowej bezskuteczności egzekucji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący nie podważył skutecznie stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku, że powyższe okoliczności skutkowały zawieszeniem biegu terminu przedawnienia określonego w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Przedawnienie należności składkowych należy oceniać według stanu prawnego, który obowiązywał w dniu upływu terminu przedawnienia, uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu tego terminu, a także podjęte działania mające wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności. Na gruncie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ustawodawca przyjął, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia wystarczające jest podjęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania zaległości. Czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony itp., z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Taką czynnością jest doręczenie upomnienia z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 15 § 1 u.p.e.a. Reasumując dotychczasowe rozważania, w sprawie nie nastąpiło przedawnienie należności z tytułu składek, gdyż nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, trwające do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 561/20), a więc nie wystąpiła przesłanka wygaśnięcia obowiązku wskutek jego przedawnienia, stanowiąca podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Autor skargi kasacyjnej w istocie nie podjął polemiki z ustaleniami Sądu pierwszej instancji w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia, koncentrując swoje zarzuty na braku zastosowania przez ten Sąd przepisów korzystniejszych dla Skarżącego w zakresie upływu terminów przedawnienia. W konsekwencji Skarżący nie podważył skutecznie stanowiska, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązań wskazanych w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 marca 2023 r., wobec czego nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane zostały także w oparciu o tezę, że postępowanie z wniosku Skarżącego powinno zostać umorzone przez organ egzekucyjny z urzędu na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Organowi egzekucyjnemu ustawa pozostawiła ocenę "perspektyw" wszczętego postępowania egzekucyjnego i wybór: prowadzenie egzekucji lub umorzenie postępowania. Użycie przez ustawodawcę w art. 59 § 2 u.p.e.a. zwrotu "może być umorzone" oznacza, że po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale tylko uprawnienie do jego umorzenia, którego warunkiem jest stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (por. wyrok NSA z 28 września 2023 r., sygn. akt III FSK 476/23). W piśmiennictwie zwraca się jednak uwagę, że choć umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. pozostaje zależne od uznania organu egzekucyjnego, to jednak organ powinien kierować się dyrektywą celowości postępowania egzekucyjnego. Art. 59 § 2 u.p.e.a. może mieć zastosowanie jeżeli zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Umorzenie możliwe jest zatem wówczas, gdy w ogóle nie można ustalić jakiegokolwiek majątku zobowiązanego. Wypada przypomnieć, że w sprawie istota kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego sprowadzała się do kwestii czy w ustalonym stanie faktycznym organy egzekucyjne zasadnie odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia należności. Przedmiot sprawy w zakresie prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego zakreślił Skarżący, podnosząc określonej treści zarzuty i wnosząc o jego umorzenie z określonej przyczyny. Do tak wytyczonych granic sprawy odniósł się organ egzekucyjny. Nie mogą być więc przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestie, które nie dotyczą umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Sąd administracyjny rozstrzyga o legalności zakwestionowanego przez Stronę aktu administracyjnego i wobec tego ocenie podlega taki stan sprawy, w jakim rozstrzygnięcie podjął organ administracji. Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę i nie posiada kompetencji do merytorycznego orzekania w kwestiach wykraczających poza granice danej sprawy. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sądy administracyjne nie mogą zastępować organów administracyjnych co oznacza, że nie mogą podejmować rozstrzygnięć dla których właściwe są organy administracji publicznej. Nie jest zatem uprawnione żądanie przez Skarżącego dokonania przez Sąd kontroli wykraczającej poza ramy sprawy zakreślone we wniosku. Jako bezzasadne należało ocenić zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób wadliwy, niedostatecznie wnikliwy, który doprowadził do sytuacji gdy organ egzekucyjny w sposób niewystarczający zbadał majątek Skarżącego i nie umorzył postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie podnosząc wspomnianych zarzutów na etapie postępowania przed organami uniemożliwił im ich ocenę. Rozpoznając zgłoszony wniosek organ nie ma obowiązku odnosić się do hipotetycznych, nie zawartych w nim przesłanek umorzenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wyjścia poza granice rozpoznania sprawy. Stosownie do tego unormowania Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stąd też należy zauważyć, że ustawodawca nakazuje, aby Sąd rozstrzygał w granicach danej sprawy, a jednocześnie określa, że nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy jej podstawą prawną, zaś wyjątek w tym względzie wprowadza art. 57a p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano sposób rozumienia tego unormowania, określając sytuacje, kiedy można stwierdzić naruszenie tej regulacji. Trzeba zatem uznać, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - pomimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane w skardze, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu (por. wyrok NSA z 23 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2045/22). Stąd też jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 1591/20, opierając się o stanowisko zaprezentowane w orzecznictwie, skuteczność zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. zależy zatem od wykazania, że Sąd rozpoznając skargę dokonał oceny zgodności z prawem innej sprawy lub z przekroczeniem granic rozpoznawanej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II FSK 629/08). Biorąc pod uwagę ukształtowany w orzecznictwie sposób rozumienia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można uwzględnić zarzutu naruszenia tej regulacji z uwagi na podnoszony zarzut ograniczenia zakresu postępowania i powinność Sądu I instancji wyjścia poza granice wniesionej skargi. Za niezasadny, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należy zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Obowiązkiem sądu jest wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Może to w praktyce oznaczać konieczność odniesienia się do zarzutów ale nie oznacza to, że sąd administracyjny musi szczegółowo w uzasadnieniu odnosić się do wszystkich zarzutów nawet jeśli są one oczywiście niezasadne lub niezwiązane ze sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny sporządzając uzasadnienie wyroku nie naruszył wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd ten wskazał podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia oraz ją wyjaśnił, jak również odniósł się w wystarczający sposób do zarzutów skargi. Uzasadnienie wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji oraz ocenę prawidłowości wydanego przez ten Sąd rozstrzygnięcia. Przytoczenie przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku argumentów zawartych w zaskarżonym postanowieniu nie miało wpływu na wynik sprawy w sytuacji, gdy sporządzone uzasadnienie - jako spełniające określone ustawą warunki - dało podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten Sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa. W konsekwencji powyższego, nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 141 § 2 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Uchylenia zaskarżonego wyroku nie mógł spowodować również zarzut skargi kasacyjnej, podnoszący naruszenie przepisu art. 141 § 2 p.p.s.a. poprzez przekroczenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. Nie ulega wątpliwości, że termin do sporządzenia uzasadnienia wyroku wynosi 14 dni. Jest to termin instrukcyjny. W wypadku uzasadnienia sporządzanego z urzędu termin ten biegnie od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku na posiedzeniu niejawnym. Termin do sporządzenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargę biegnie od dnia zgłoszenia przez stronę wniosku o sporządzenie tego uzasadnienia. Zgodnie jednak z § 2a w sprawie zawiłej, w razie niemożliwości sporządzenia uzasadnienia w terminie, prezes sądu może przedłużyć ten termin na czas oznaczony, nie dłuższy niż 30 dni. Z akt sądowych sprawy wynika, że wniosek o sporządzenie uzasadnienie wyroku wpłynął do Sądu w dniu 13 lipca 2023 r. Doręczenie akt sędziemu wraz z wnioskiem z sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpił w tym samym dniu (k. 28 akt sądowych). Natomiast zwrot akt z uzasadnieniem nastąpił w dniu 27 lipca 2023 r., a więc w terminie 14 dni wynikającym z art. 141 § 2 p.p.s.a. Należy podkreślić, że w przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. W okolicznościach sprawy Skarżący nie wykazał, że podpisanie uzasadnienia przez pozostały skład orzekający w dniu 12 września 2023 r., mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, mając na uwadze charakter rozpoznawanej sprawy oraz wynikającą z akt sprawy trudną sytuację życiową Skarżącego, który miałby zostać obciążony kosztami postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez pełnomocnika ustanowionego dla Skarżącego w ramach prawa pomocy. Wynagrodzenie dla pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a. sędzia J. Pruszyński sędzia W. Stachurski sędzia K. Przasnyski (spr.)