I SA/Gl 83/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz (sprawozdawca) Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka Sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 6 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [..] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wyłączenie sędziego; W toku rozprawy przeprowadzonej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w dniu 15 lipca 2008 r., B. G. złożył wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego w tej sprawie sędziego WSA Krzysztofa Winiarskiego. W motywach wniosku podkreślił, że wiadomość o zmianie składu orzekającego uzyskał w dniu 10 lipca 2008 r. Podniósł nadto, że w sprawach o sygn. I SA/Gl 367/05, I SA/Gl 187/07 i I SA/Gl 825/07 sędzia Krzysztof Winiarski był sędzią sprawozdawcą. W ocenie skarżącego wyroki wydane w tamtych sprawach nie odpowiadają prawu. Wskazał dodatkowo, iż w sprawie o sygn. I SA/Gl 187/07, rozstrzygniętej wyrokiem, wystąpił do WSA o wznowienie postępowania (sygn. akt I SA/Gl 314/08). W dniu 15 lipca 2008 r. sędzia Krzysztof Winiarski oświadczył, iż nie dostrzega istnienia żadnych prawnych podstaw uwzględnienia przedmiotowego wniosku, określonych w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Wyjaśnił zarazem, że wbrew twierdzeniom skarżącego, był sędzią sprawozdawcą jedynie w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 187/07 (zakończonej wyrokiem z dnia 19 listopada 2007 r.), natomiast w pozostałych sprawach podanych we wniosku (sygn. akt I SA/Gl 367/05 i I SA/Gl 825/07) był członkiem składu orzekającego). Każdy z wyroków, jakie zapadły w wymienionych sprawach, uprawomocnił się z uwagi na nie wniesienie skarg kasacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, w którym sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Uważana jest ona za "główny mechanizm gwarancyjny dla realizacji zasady bezstronności sądu" (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2002 r. SK 27/01, OTK-A 2002, nr 7, poz. 93, str. 1245). Instytucja ta pozostaje w ścisłym związku z zasadą niezawisłości sędziowskiej z jednej strony i z koniecznością zagwarantowania niezależności i bezstronności sądu z drugiej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. SK 53/04, OTK-A, nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy. W myśl art. 18 § 1 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Zgodnie zaś z treścią art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek powinien być zgłoszony w formie pisemnej lub ustnie do protokołu w sądzie. Oprócz ogólnych warunków, którym powinno odpowiadać każde pismo strony, wniosek o wyłączenie sędziego powinien zawierać wskazanie sędziego, podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny (art. 20 P.p.s.a.). Wniosek, który nie odpowiada powyższym wymogom podlega oddaleniu. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do art. 22 § 2 powołanej ustawy, musi być nadto poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Odnosząc dotychczas poczynione uwagi do ustalonego w sprawie stanu faktycznego stwierdzić należy, że nie zachodzi żadna z przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wskazane przez B. G. we wniosku o wyłączenie sędziego Krzysztofa Winiarskiego są bowiem ogólnikowe, nadto zaś pozbawione dostatecznego uzasadnienia. Nie mogą zatem zostać uznane za takie okoliczności, które nasuwałyby uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego. Argumentacja wniosku opiera się w gruncie rzeczy na zakwestionowaniu orzeczeń, wydanych przez skład orzekający Sądu, którego sędzia Krzysztof Winiarski był członkiem. Samo przeświadczenie skarżącego co do tego, że wyroki wydane we wspomnianych sprawach są niezgodne z prawem nie jest przesłanką do żądania wyłączenia sędziego. Takie motywy wniosku należy uznać za chybione tym bardziej, że orzeczenia Sądu, w których sędzia Krzysztof Winiarski był członkiem składu orzekającego, nie zostały przez skarżącego zakwestionowane poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Warto podkreślić w tym miejscu, że instytucja wyłączenia sędziego, o której mowa w art. 19 P.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być ona traktowana, jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (patrz teza postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2008 r. sygn. akt II FZ 61/08). Skonstatować trzeba zarazem, że nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć wydanych w sprawie z udziałem tego sędziego, nawet jeżeli dopuściłby się on uchybień procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt OZ 665/08, niepubl.; podobnie przyjęto w postanowieniu z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OZ 842/08, niepubl.). Sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada też zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 1996 r., sygn. akt I PO 8/96, OSNAP 1997 r. nr 4, poz. 59). Jedynie na marginesie wypada zauważyć, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 187/07, w której skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem WSA, sędzia Krzysztof Winiarski został wyłączony z losowania składu orzekającego z urzędu (patrz protokół losowania z dnia 9 maja 2008 r. – sygn. akt I SA/Gl 314/08), na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 w zw. z art. 18 § 3 P.p.s.a. Mając na uwadze wszystkie poruszone wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 19 i art. 22 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.