I SA/Gl 834/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Oświadczył, że jego dochody ograniczają się do najniższego wynagrodzenia za pracę, oraz że ma na utrzymaniu dwójkę dzieci: studiującą córkę i małoletniego syna, na których utrzymanie łoży dobrowolnie, bez zasądzonych od niego alimentów. Według wniosku skarżący nie ma wartościowego majątku, choć posiada udziały w trzech spółkach. Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, obejmujące m.in. zeznania podatkowe skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za lata 2014-2015, skarżący poinformował, że po złożeniu wniosku wstąpił w związek małżeński i przedstawił kopie aktu małżeństwa z dnia 18 czerwca 2016 r. oraz umowy ustanawiającej w jego małżeństwie rozdzielność majątkową. Dlatego skierowano do niego drugie takie wezwanie, zaznaczając, że jego żonę, mimo wspomnianej rozdzielności, należy traktować jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym także w tych przypadkach, gdy o tych osobach była mowa w wezwaniu pierwszym. Skarżący przedłożył – w większości w formie kserokopii – w szczególności: rachunki obrazujące koszty utrzymania opłacone przelewem z rachunku bankowego żony, zaświadczenie w sprawie wynagrodzenia, które sam podpisał jako prezes zarządu zatrudniającej go Spółki, protokół zwykłego zgromadzenia wspólników tej Spółki z dnia 30 czerwca 2016 r. (skarżący uczestniczył w nim jako udziałowiec i prezes zarządu; zgromadzenie zatwierdziło sprawozdanie finansowe, udzieliło absolutorium zarządowi i zdecydowało, że zysk w kwocie 20.290,14 zł nie zostanie podzielony, lecz przeznaczony na dalszą działalność Spółki), zaświadczenie innej Spółki, że skarżący pełni w niej funkcję likwidatora nie pobierając wynagrodzenia oraz zaświadczenie kolejnej Spółki, w której skarżący jest udziałowcem, że nie pełni on w niej żadnej funkcji i nie wypłacono mu żadnych kwot, dokumentów potwierdzających likwidacje działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego oraz rachunków bankowych wykorzystywanych w tej działalności, pismo pracodawcy żony skarżącego informujące, że jej wynagrodzenie brutto wynosi 2.947 zł wraz z jej oświadczeniem, iż nie osiąga ona innych dochodów, oświadczenie córki skarżącego, że łoży on na jej utrzymanie kwotę 500 zł miesięcznie, a także wyciąg z rachunku bankowego jego żony (saldo na rachunku zamknęło się kwotą 13.687,71 zł, przy czym dostępny limit na rachunku inwestycyjnym wynosi 148.249,07 zł; wyciąg odnotowuje także inne wpływy poza wynagrodzeniem, np. kwotę 28.000 zł wpłaconą gotówką dnia 21 czerwca 2016 r., a zatem tuż po ślubie ze skarżącym, oraz środki pochodzące z funduszu inwestycyjnego w wysokości 99.787,96 zł, przelane dnia 9 czerwca 2016 r.) Wpis od skargi, czyli najwyższa opłata w postępowaniu, obliczony z uwzględnieniem wskazanej we wniosku wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi 161 zł, jeżeli jednak przyjąć tę wartość podaną przez organ w odpowiedzi na skargę, wynosiłby on 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca musi zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się on wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. W tym ostatnim kontekście odnotować przede wszystkim trzeba, że skarżący nie nadesłał kopii zeznań podatkowych jego żony w podatku dochodowym. W efekcie nie można wykluczyć, że uzyskała ona poza wynagrodzeniem jeszcze inne dochody podlegające opodatkowaniu. Wskazuje na to zresztą wyciąg z jej rachunku bankowego, który jedynie w okresie, w jakim toczyło się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, odnotowuje wpływy większe niż dochody z tytułu tego wynagrodzenia, i to nawet otrzymywane w czasie całego roku. Dochody te, tak jak środki zgromadzone na rachunku oraz dostępny limit, przewyższają również, i to wielokrotnie, wprost niewspółmiernie wysokość wpisu od skargi, który nie może być uznany w sprawie za wygórowany. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że w takim stanie rzeczy poniesienie kosztów postępowanie w sprawie nie przekracza możliwości płatniczych gospodarstwa domowego skarżącego i musi pozostawać bez większego czy choćby odczuwalnego wpływu w tym zakresie. Okoliczność ta niejako sama przez się wyklucza uwzględnienie wniosku. Nie ma zatem potrzeby podnoszenia i wyjaśniania innych wątpliwości, jakie można powziąć podczas analizy wyciągu z rachunku bankowego małżonki skarżącego, np. związanych z tym, że za pośrednictwem tego rachunku uiszczono dnia 16 sierpnia 2016 r. opłatę za lokal mieszkalny inny niż miejsce zamieszkania w kwocie 266,99 zł, a więc wyżej niż należny w sprawie wpis od skargi. Zaznaczyć wypada, że z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy nie ma znaczenia, iż w małżeństwie skarżącego obowiązuje rozdzielność majątkowa. Nie zmienia ona faktu, że jego żona pozostaje w nim we wspólnym gospodarstwie domowym i nie wyłącza zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy. Z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z nich wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09, LEX nr 563242). W świetle zebranego materiału dowodowego rodzina skarżącego opłaca na bieżąco i bez zaległości koszty utrzymania, które przewyższają koszty postępowania w sprawie. Sam skarżący, mimo iż wykazuje dochód w wysokości najmniejszego wynagrodzenia za pracę, przeznacza comiesięcznie na utrzymanie córki kwotę stanowiącą nieomal połowę tego dochodu, a zarazem wielokrotność kwoty potrzebnej na opłacenie wpisu od skargi. Dla wyniku postępowania w przedmiocie prawa pomocy nie może pozostawać bez znaczenia to, że skarżący nie realizuje swoich możliwości zarobkowych. Pełni on funkcje kierownicze w zorganizowanych podmiotach prowadzących działalność gospodarczą bądź nieodpłatnie, bądź za wynagrodzeniem minimalnym, niepodlegającym zajęciu egzekucyjnemu. Jest on w szczególności prezesem i udziałowcem zatrudniającej go spółki wykazującej zysk z działalności, lecz mimo to nie otrzymał żadnych korzyści z tego powodu w postaci zmiany warunków zatrudnienia czy udziału w zysku, z podziału którego zrezygnowano w trakcie zgromadzenia wspólników, jakie odbyło się z jego udziałem w czasie, kiedy toczyło się postępowanie w przedmiocie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.