I SA/Gl 855/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 5 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. W dniu 25 marca 2013 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż niedochowanie tego terminu nastąpiło bez jego winy i pociąga za sobą ujemne skutki dla jego mandata, zamykając mu drogę do wniesienia skargi kasacyjnej. Podniósł, że w okresie pomiędzy 11 marca a 18 marca 2013 r. był niezdolny do pracy z powodu wystąpienia u niego ostrego zespołu korzeniowego odc. L/S kręgosłupa. Zaznaczył, że schorzenie to połączone jest z silnym bólem i wymusza przebywanie w pozycji leżącej. Podkreślił, że przypadłość ta uniemożliwiła mu wykonywanie czynności zawodowych, a wręcz niemalże całkowicie ograniczyła jego codzienne funkcjonowanie. W dalszej części uzasadnienia dodał, że jakkolwiek świadczy usługi adwokackie w ramach spółki partnerskiej to po myśli reguł kodeksowych ogranicza się ona jedynie do współpracy w ramach tzw. wspólnoty biurowej. Nadto podniósł, że jego mandat kategorycznie oświadczył, że nie darzy zaufaniem żadnego z jego wspólników, a czynności w jego sprawach może podejmować tylko on oraz zatrudniony przez niego aplikant adwokacki W.J., który w tym czasie przebywał na urlopie naukowym i nie podejmował wówczas żadnych czynności pracowniczych. Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika strony przekazanie sprawy któremukolwiek z jego partnerów nie było możliwe. Na marginesie zaznaczył, że nawet gdyby aplikant był obecny w pracy, to i tak nie byłby uprawniony do podpisywania jakichkolwiek dokumentów. Dalej wskazał, że co prawda mógł złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku w dniach poprzedzających wystąpienie okoliczności uniemożliwiających mu dokonanie czynności procesowych, jednak nie mogąc przewidzieć, że spotka go nieprzewidywalne zdarzenie, postanowił wniosek ten złożyć w ostatnim dniu, w którym takie uprawnienie mu przysługiwało. Na poparcie swoich tez przywołał orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego. Końcowo podniósł, że w dniu 19 marca 2013 r. stan zdrowia umożliwił mu powrót do pracy, wtedy też odpadła przeszkoda do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Do wniosku została dołączona kopia zaświadczenia lekarskiego z dnia 11 marca 2013 r., potwierdzająca niezdolność pełnomocnika strony do pracy w okresie od dnia 11 marca do dnia 18 marca 2013 r. oraz oświadczenie aplikanta W.J. z dnia 25 marca 2013 r., z którego wynika, że w okresie od 15 lutego 2013 r. do 25 marca 2013 r. przebywał on na urlopie naukowym poprzedzającym egzamin adwokacki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W pierwszej kolejności należy zatem ocenić, czy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało wniesione w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Mając na uwadze wskazane przez pełnomocnika okoliczności faktyczne – niedyspozycyjność spowodowaną chorobą w dniach od 11 marca do 18 marca 2013 r., potwierdzoną zaświadczeniem lekarskim z dnia 11 marca 2013 r., stwierdzić należy, że wskazany w przepisie art. 87 § 1 p.p.s.a. 7 – dniowy termin został dochowany, skoro wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego złożył w dniu 25 marca 2013 r. Następną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było przez pełnomocnika strony niezawinione. Wskazać w tym miejscu należy, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, publ. Lex nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, publ. Lex nr 42023). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy nadto zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika konsekwencje procesowe ponoszą strony postępowania. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, wskazać trzeba, iż pełnomocnik skarżącego upatruje brak swojej winy w uchybieniu terminu w tym, że z uwagi na nagłą chorobę i spowodowaną nią absencję zawodową nie mógł wykonywać czynności zawodowych i tym samym złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w odpowiednim terminie. Oczywistym jest, że zwlekanie z dokonaniem czynności do ostatniego dnia terminu nie może być uznane za zawinione działanie. W takiej sytuacji konieczna jest zatem ocena, czy wskazane przez pełnomocnika skarżącego zdarzenie, tj. nagła choroba, na którą zapadł w dniu 11 marca 2013 r. uniemożliwiła mu dokonanie czynności w terminie bez jego winy. W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu. Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że choroba strony lub jej pełnomocnika jako przyczyna nieterminowego dokonania czynności procesowej stanowiła przedmiot licznych orzeczeń sądów administracyjnych i powszechnych (wymienionych m.in. w wyroku NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 2125/09), w których jednoznacznie przyjmowano, że przedłożenie zaświadczenia lekarskiego bez wykazania, iż choroba ta wywołała niemożność działania po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu nie jest wystarczającą przesłanką uchylenia się od skutków spóźnionego podjęcia czynności przez organem czy sądem. We wspomnianym wyroku z dnia 23 marca 2011 r. NSA, nie kwestionując, że stan chorobowy nie może być postrzegany w kategorii winy chorego, wskazał, że "nieuprawdopodobnienie braku winy nie jest związane z faktem choroby, tylko z niepodjęciem działań zmierzających do przezwyciężenia tej przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania (a więc z niedochowaniem należytej staranności w prowadzeniu sprawy)". W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącego, domagając się przywrócenia terminu przedłożył zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy w okresie między 12 a 19 marca 2013 r., z którego nie wynika, że choroba, na którą zapadł uniemożliwiała mu poruszanie się. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik nie wskazał zaś okoliczności, które świadczyłyby o tym, że nie mógł samodzielnie dokonać czynności procesowych, bądź też zlecić – chociażby telefonicznie – ich dokonanie swoim współpracownikom albo samemu skarżącemu, bezsprzecznie bowiem złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest tego rodzaju czynnością procesową, która wymaga wykazania się znacznym poziomem wiedzy prawniczej. Niezasadnym jest przy tym powołanie się przez pełnomocnika strony na niemożność przekazania sprawy któremukolwiek ze wspólników, w sytuacji gdy z treści znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa z dnia 27 czerwca 2012 r. (vide: karta nr 7) wynika, że skarżący udzielił mu pełnomocnictwa z prawem dalszej substytucji. W tym stanie rzeczy trudno przyjąć, że wykazano należytą staranność w prowadzeniu sprawy, jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika, który powinien zorganizować pracę w taki sposób, by odpowiednio zabezpieczyć interesy swoich klientów na wypadek nagłej choroby czy innych nieprzewidzianych zdarzeń losowych, uniemożliwiających mu osobiste prowadzenie spraw. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności i uznając, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.