I SA/Gl 856/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez, jak uściślił w urzędowym formularzu z dnia 1 października 2017 r., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką małoletnich synów oraz że nie posiada żadnego wartościowego majątku, zamieszkując w wynajmowanym lokalu. Do dochodów rodziny zaliczył: zasiłek macierzyński żony (1190 zł miesięcznie), tzw. świadczenie 500+ oraz jego wynagrodzenia za pracę w wysokości 2500 zł. W tym ostatnim zakresie podkreślił, że od 1 sierpnia 2017 r. pozostawał bez pracy oraz że będzie pracował od 1 października 2017 r., lecz pierwszą wypłatę otrzyma dnia 15 listopada 2017 r. Pośród miesięcznych kosztów utrzymania wymieniono: alimenty na syna skarżącego z poprzedniego małżeństwa (1000 zł), leki (100 zł), kredyt zaciągnięty na zakup samochodu (500 zł), czynsz (1200 zł) oraz wydatki na tzw. media (150-200 zł). Wnioskodawca dwukrotnie przedstawił kopie: decyzji z dnia 28 lutego 2017 r. przyznającej mu świadczenie wychowawcze na syna (według niej świadczenie miało być wypłacane w okresie do dnia 30 września 2017 r. na rachunek bankowy deklarowany we wniosku) wraz z pismem w sprawie jego wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zgodnie z którym jeden z synów skarżącego pozostającego pod naprzemienną opieką jego i jego byłej żony, umowy najmu lokalu z dnia 1 sierpnia 2012 r. (zgodnie z jej § 3 pkt 2 zapłata czynszu będzie realizowana przelewem na rachunek wynajmującego wskazany w tytule płatności) oraz dokumentów dotyczących kosztów utrzymania i stanu zdrowia. Pismem doręczonym w dniu 23 października 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie m.in.: wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. Wezwanie zawierało zastrzeżenie, że ilekroć w wezwaniu mowa jest o osobach pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, należy przez to rozumieć także żonę, niezależnie od rodzaju małżeńskiego ustroju majątkowego obowiązującego w małżeństwie. Odpowiadając na wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 23 października 2017 r. poinformował, że w ramach tzw. samozatrudnienia świadczy bez umowy o pracę usługi w dwóch zakładach pracy i sporadycznie uzyskuje inne drobne dochody w kwocie 100-400 zł. Zaznaczył, że nie posiada rachunku bankowego oraz nie prowadzi tzw. rejestru kasowego ze względu na zbyt nikłe przychody. Wnioskodawca – oprócz wcześniej nadesłanych dokumentów – przedłożył kopie: pisma wyznaczającego na dzień 10 listopada 2017 r. nowy termin załatwienia wniosku skarżącego, dotyczącego – według jego oświadczenia – świadczenia wychowawczego na kolejny okres, zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za ubiegły rok (wykazano w nich przychód z działalności gospodarczej w wysokości 121.962,25 zł, koszty jego uzyskania w wysokości 84.779,06 zł oraz dochód w wysokości 37.183,19 zł, od którego odliczono stratę z lat ubiegłych w wysokości 25.297,87 zł; żona poza przychodami ze stosunku pracy wykazała również przychód z praw autorskich w wysokości 19.900 zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do września bieżącego roku (najwyższą podstawę opodatkowania, 10.500 zł, wykazano w marcu, najniższą 4.836 zł, we wrześniu), podatkową księgę przychodów i rozchodów za ten okres (we wrześniu wykazano przychód w kwocie 4835,96 zł i poniesiono wydatki w kwocie 4718,07 zł, w tym oznaczone jako koszty sądowe, m.in. płatności wynoszące łącznie 560 zł, dokonywane na rzecz sądów; we wrześniu suma przychodów od początku roku wyniosła 86.266,30 zł, natomiast suma wydatków 66.551,44 zł), wyciąg z rachunku bankowego żony skarżącego za okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 15 października 2017 r. (poza świadczeniem z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 1219,70 zł na rachunek ten regularnie wpływają przelewy z innego rachunku bankowego żony skarżącego, jedynie w okresie od 5 do 15 października wyniosły one łącznie 850 zł), dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego należącego do tej osoby, terminarza spłat, jak można mniemać, należności kredytowych (miesięczna rata wynosi 522,60 zł) oraz umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową małżeńską. Skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 174/17 – postanowieniem z dnia 16 maja 2017 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem tę okoliczność udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżący, analogicznie jak uczynił w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 174/17, nie wykonał tego rodzaju wezwania w wystarczającej części. Dotyczy to w szczególności wezwania do nadesłania wyciągów z takich rachunków posiadanych przez niego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym. Przedłożono bowiem wyłącznie wyciąg z jednego rachunku bankowego należącego do jego żony, chociaż w jego treści odnotowano przelewy własne dokonywane z innego jej rachunku bankowego. Co więcej, przelewy te – i to w okresie, kiedy toczyło się postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy – opiewały na kwoty wielokrotnie przewyższające wpis od skargi należny w niniejszej sprawie, który jest nieznaczny, najmniejszy spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej. Przedłożony wyciąg z rachunku bankowego nie wykazuje żadnych wpływów dokonanych tytułem świadczenia wychowawczego, które zgodnie z decyzją znajdującą się w aktach (w kopii) miało być wypłacane na rachunek podany we wniosku. Nie zawiera też informacji o zapłacie czynszu najmu, który w świetle umowy najmu również ma być opłacany przelewem. Bezsprzecznie zatem skarżący uchylił się od dostarczenia wyciągów z rachunków bankowych, które w większym stopniu niż wyciąg przedłożony obrazują jego możliwości płatnicze. Jak zaznaczono w powołanym postanowieniu z dnia 16 maja 2017 r., bez znaczenia pozostaje przy tym rozdzielność majątkowa obowiązująca w małżeństwie skarżącego. Nie wyłącza ona wszak zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Otóż rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09, LEX nr 563242). Nadto żona niezależnie od rodzaju małżeńskiego ustroju majątkowego jest osobą pozostającą z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Niezależnie od dotychczasowych spostrzeżeń podkreślić trzeba, że skarżący prezentuje swoją sytuację w sposób niespójny i sprzeczny z przedstawioną przez siebie dokumentacją źródłową. We wniosku oświadczył wszak, że od dnia 1 sierpnia 2017 r. pozostawał bez pracy oraz że będzie pracował od dnia 1 października 2017 r., podczas gdy z deklaracji dla podatku od towarów i usług oraz księgi przychodów i rozchodów wynika, iż przez cały ten czas prowadził działalność gospodarczą wykazując znaczne obroty i dochody. Księga ta dowodzi, że przychody przewyższają ponoszone koszty, dając w bieżącym roku nadwyżkę, tak jak to było zresztą w ubiegłym roku zgodnie ze złożonym za ten rok zeznaniem w podatku dochodowym od osób fizycznych. Nadwyżka ta wielokrotnie przewyższa wpis od skargi w niniejszej sprawie, identycznie jak należności sądowe wymienione pośród wspomnianych kosztów, i to tylko we wrześniu bieżącego roku, kiedy toczyło się już postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy (wpis nieznacznie przekracza 2% kosztów poniesionych w tym miesiącu i nie stanowi nawet 1/5 składających się na nie wydatków określonych jako koszty sądowe i poniesionych na rzecz sądów). W takim stanie rzeczy niepodobna przyjąć, że skarżący nie jest w stanie ponieść takich kosztów akurat w rozpatrywanej sprawie. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.