I SA/Gl 858/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej postanawia: odmówić skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę G. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. W dniu 16 stycznia 2018 r. (data nadania) skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wskazał, iż w trakcie rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w dniu 10 stycznia 2018 r. uzyskał informację, że w nn. sprawie został wydany wyrok. Jednocześnie podniósł, że nie został poinformowany o terminie rozprawy, dlatego też nie mógł zachować terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który jest dla niego niekorzystny. Zaznaczył, że po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej, było wiele instytucji, które mogłyby kierować pisma na nieaktualny adres (adres podany w skardze), dlatego z braku czasu wynikającego z konieczności sprawowania opieki nad chorą matką, zawarł umowę z Pocztą Polską S.A. na założenie skrytki pocztowej nr [...] w Z. oraz tzw. dosyłanie korespondencji z poczty w R. na pocztę w Z.. Ponadto udzielił pełnomocnictwa pocztowego dla osoby mieszkającej w Z., aby mogła odbierać te przesyłki. Zaznaczył, że zarówno on, jak i pełnomocnik pocztowy, nie otrzymali żadnego awizo z Sądu. Wskazał, że w dniu 10 stycznia 2018 r. pracownik Urzędu Pocztowego w Z. poinformował go, że wszystkie awiza przychodzące są wkładane do skrytki. Końcowo dodał, że w dniu 11 stycznia 2018 r. złożył reklamację w Urzędzie Pocztowym w R.. Do wniosku skarżący załączył kserokopie: dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia jego matki; pełnomocnictwa pocztowego z dnia 16 sierpnia 2017 r.; potwierdzenia Naczelnika Urzędu Pocztowego w R. o zawarciu w dniu 18 sierpnia 2017 r. umowy na dosyłanie przesyłek z adresu: ul. [...], R. na adres: UP Z. [...] skr. pocztowa Z.; reklamacji skierowanej do Naczelnika Urzędu Pocztowego R. [...] oraz potwierdzenia Urzędu Pocztowego w Z. o założeniu w dniu 16 sierpnia 2017 r. skrytki pocztowej nr [...]. Następnie skarżący uzupełniając brak formalny wniosku o przywrócenie terminu nadesłał odpowiedź Poczty Polskiej S.A. na reklamację złożoną w dniu 11 stycznia 2018 r., w której uznano reklamację za uzasadnioną. Operator publiczny poinformował, że brak zachowania przez pracownika należytej staranności przy wykonywaniu obowiązków służbowych spowodował nieprawidłowości przedstawione w piśmie z dnia 11 stycznia 2018 r., tj. brak dosłania korespondencji na skrytkę pocztową, zgodnie ze złożonym żądaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "ppsa"), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa). Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla strony interpretację, trzeba stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu, w którym skarżący powziął informację o wydaniu wyroku w nn. sprawie, tj. w dniu 10 stycznia 2018 r. Wniosek zaś został złożony w dniu 16 stycznia 2018 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 ppsa. Skarżący dokonał również uchybionej czynności, albowiem jednocześnie złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Przechodząc zatem do rozpoznania wniosku skarżącego stwierdzić należy, że podana przez niego okoliczność, mająca świadczyć o braku zawinienia w nieterminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że w orzecznictwie i w literaturze przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniony z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96,). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący w skardze podał następujący adres do doręczeń: ul. [...], [...] R., wobec tego na ten adres była wysyłana korespondencja pochodzącą z Sądu. Nie ulega zatem wątpliwości, że prawidłowo uznano za skutecznie doręczoną przesyłkę, zawierającą zawiadomienie o terminie rozprawy. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący wskazał na nieotrzymanie korespondencji sądowej z uwagi na brak przekierowywania korespondencji - w tym zawiadomienia o terminie rozprawy - na adres skrytki pocztowej [...] w Z., zgodnie z umową zawartą w dniu 18 sierpnia 2017 r. W ocenie Sądu przytoczone przez skarżącego okoliczności dotyczące istnienia obowiązku dosyłania korespondencji kierowanej do skarżącego nie mają znaczenia dla skuteczności dokonanych przez Sąd doręczeń. Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że instytucja przekierowania korespondencji stanowiła niejednokrotnie przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście braku winy przy uchybieniu terminu. Na tym tle ukształtowała się jednolita linia orzecznicza, zgodnie z którą nie może być uznane za świadczące o braku winy w uchybieniu terminu złożenie dyspozycji na poczcie o przekierowaniu korespondencji na nowy adres (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2005 r., FZ 673/04; z dnia 24 stycznia 2006 r., II FZ 833/05; z dnia 9 października 2013 r., II FZ 794/13; z dnia 22 listopada 2013 r., II FZ 988/13, z dnia 12 marca 2014 r., II GZ 145/14). Zauważyć bowiem należy, że dosyłanie korespondencji nie obejmuje pism sądowych w postępowaniu karnym, cywilnym, administracyjnym oraz sądowoadministracyjnym, gdyż tryb doręczania korespondencji w tych sprawach regulują szczególne przepisy proceduralne. Zgodnie z § 31 regulaminu świadczeń usług powszechnych (załącznik nr 2 do uchwały nr 72/2017 Zarządu Poczty Polskiej S.A. z dnia 11 kwietnia 2017 r.) adresat może żądać doręczania przesyłek poleconych z wyłączeniem przesyłek za potwierdzeniem odbioru do jego oddawczej skrzynki pocztowej, jego skrytki pocztowej lub automatu pocztowego do odbioru przesyłek, pod warunkiem złożenia żądania na piśmie we właściwej placówce oddawczej albo za pośrednictwem strony internetowej www.poczta-polska.pl. Należy również wskazać, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w rozdziale 4 określa sposób doręczania korespondencji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a w zakresie doręczania pism przez pocztę nakazuje stosować tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (art. 65 § 2 ppsa). Istotne znaczenie ma fakt, że zarówno przepisy ppsa, jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm.) nie przewidują możliwości przekazania (przekierowania) korespondencji sądowej przez pocztę na inny adres niż wskazany na przesyłce, co wyłączą możliwość skutecznego złożenia dyspozycji o "przekierowaniu korespondencji". Trzeba zwrócić uwagę, że przesyłki sądowe są wysyłane listem poleconym za "zwrotnym potwierdzeniem odbioru" i doręcza się je wskazanemu adresatowi lub innemu uprawnionemu odbiorcy (doręczenie zastępcze). W razie niemożności doręczenia pism w ten sposób składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w powyższym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy (art. 73 § 1-4 ppsa). Wskazać zatem należy, że ustawodawca w cytowanym przepisie ustanawia domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie to może być jednak obalone. Taka sytuacja jest dopuszczalna, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z przepisami prawa mimo, że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. W ocenie Sądu nie można uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Skarżący nie obalił fikcji prawnej skuteczności doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy dokonanego w trybie art. 73 ppsa, prawidłowo awizowanego, które nastąpiło na podany przez niego w skardze adres. W konsekwencji wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie może zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 86 § 1, orzekł jak w sentencji postanowienia.