I SA/Gl 89/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 31 marca 2011 r. skarżąca Spółka wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W motywach wniosku wskazano, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych – wpisu sądowego od skargi w kwocie 2000 zł. Zaakcentowano dalej, że z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) jednoznacznie wynika, że Spółka poniosła w ostatnim roku obrotowym stratę w wysokości 315.626,79 zł. Skarżąca posiada środki trwałe w postaci kilku maszyn. Próby ich sprzedaży – ponawiane od kilku lat – nie przyniosły rezultatu. Zdaniem Spółki jej trudną sytuację finansową potwierdzają załączone do wniosku dokumenty finansowe dotyczące 2010 r., tj. CIT-8 oraz wyciągi bankowe z posiadanych przez nią rachunków (stan środków na jednym z nich na dzień 29 marca 2011 r. wyniósł 24,91 zł, zaś stan środków na drugim z rachunków, na dzień 3 marca 2011 r., stanowił kwotę 45,87 zł). Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy (majątek lub środki finansowe) Spółki stanowi kwotę 1.500.000,00 zł. Wartość środków trwałych wyniosła 334.720,00 zł. Spółka posiada dwa rachunki bankowe, których saldo już wyżej przywołano. Stan środków pieniężnych w kasie spółki wynosi 26,37 zł. Dokonawszy wstępnej analizy wniosku, co do wymogów formalnych i co do treści, pismem z dnia 6 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy wezwał Spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dokumentów źródłowych. Wykonując to wezwanie strona nadesłała plik dokumentów, w tym: wyciągi z dwóch rachunków bankowych (wynika z nich, że stan środków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stanowi kwotę 1.509,26 zł); raporty kasowe za okres od października 2010 r. do końca marca 2011 r. (stan kasy – odpowiednio – 582,46 zł); deklaracje VAT-7 z tego samego okresu (łączna podstawa opodatkowania wyniosła 112.250,00 zł); sprawozdanie zarządu Spółki za 2009 r.; sprawozdanie finansowe za rok 2009 (strata netto 179.493,76 zł); CIT-8 za 2009 r. (starta podatkowa 431.718,09 zł); sprawozdanie zarządu za 2010 r. oraz sprawozdanie finansowe za ten rok (zysk netto w kwocie 203.083,54 zł, wartość aktywów obrotowych: 1.657.449,12 zł, w tym towary: 1.164.700,00 zł); CIT-8 za 2010 r. (strata podatkowa – 315.626,79 zł). Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Analiza wniosku, przy uwzględnieniu przede wszystkim wskazanych na wstępie realnych kosztów postępowania na jego obecnym etapie, pozwoliła przyjąć, że Spółka nie wykazała, iż w jej sytuacji można zastosować wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego, jakim niewątpliwie jest prawo pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyjęte rozstrzygniecie wniosku znajduje uzasadnienie zarówno w płaszczyźnie rozważań ogólnych w przedmiocie prawa pomocy, w części dotyczącej osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jak również na gruncie szczegółowej analizy rozpoznanego obecnie wniosku, a w szczególności zgromadzonych tu dokumentów źródłowych. Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę Spółki, że opłaty sądowe, do których zalicza się wpis sądowy od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych względów mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby (podmiotu) na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, źródło:www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). Trzeba też zaakcentować w tym miejscu, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione uznaniu Sądu [bądź referendarza – patrz art. 258 § 1 P.p.s.a]. Oznacza to, że nawet w razie spełnienia przez taki podmiot ustawowych wymogów przyznania prawa pomocy sąd może oddalić jego wniosek. Ta fakultatywność w tym przypadku wynika między innymi z faktu, że omawiany podmiot posiada zorganizowaną strukturę, który w swojej działalności winien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów postępowań związanych z jej funkcjonowaniem i zgromadzić środki na ten cel (postanowienie NSA z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I FZ 434/07, niepubl.). W tym konkretnym przypadku wypada zauważyć, że pomimo sygnalizowanych przez skarżącą problemów finansowych Spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Ta okoliczność nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy (podobnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I FZ 315/08, źródło:www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). W tych ramach należy zaakcentować, że wskaźnik bieżącej płynności finansowej Spółki w roku 2010, pozostający nawet powyżej wartości optymalnej, miał tendencję wzrostową w stosunku do wartości z 2009 r. Obszernie zgromadzony w tej sprawie materiał źródłowy zobowiązuje jednak do poczynienia uwag o charakterze analitycznym. W pierwszej kolejności należy wytknąć Spółce, iż deklarując w druku PPPr majątek i dochody, manipulowała okolicznościami stanu faktycznego. Po pierwsze, zamiast zysku za ubiegły rok w kwocie 203.083,54 zł (patrz pkt 8 druku "wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu"), odnotowano stratę podatkową w kwocie 315.626,79 zł.). Nawiązując jednakowoż do deklarowanej przez Spółkę straty należy zauważyć, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych i co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I FZ 260/08, postanowienie WSA z dnia 22 lipca 2008r., sygn. akt I SA/Kr 629/08, źródło:www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). Po drugie, w rubryce nr 9 należało wpisać "stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku". Tymczasem stan środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku w B w J., zadeklarowany w druku PPPr, pochodzi z dnia 29 marca 2011 r., a nie jak być powinno z dnia 28 lutego 2011 r. Taki stan rzeczy wypatrzył rzeczywisty stan środków, które na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiły de facto 1.509,26 zł. Podobnie przedstawia się stan kasy: 26,37 zł - tyle zadeklarowano w druku, tymczasem na dzień 28 lutego 2011 r. była to kwota 582,46 zł. Sumaryczne zestawienie tych środków czyni wartość przekraczającą wysokość wymaganego w tej sprawie wpisu sądowego. Taki stan rzeczy skutkował tutaj przyjęciem, iż podejmując działania zmierzające do zainicjowania postępowania z niniejszego wniosku, realizowane przecież ze świadomością m.in. odpowiedzialności karnej, Spółka kierowała się założeniem, aby wskazać tylko te okoliczności, które przemawiają na rzecz jej wniosku, ukrywając te mniej korzystne z omawianego punktu widzenia. Co więcej, w uznaniu rozpoznającego wniosek przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego: kapitał zakładowy wynosi 1.500.000,00 zł; wartość środków trwałych stanowi kwotę 334.720,00 zł netto; wartość posiadanych towarów wynosi 1.164.700,00 zł a podstawa opodatkowania dostawy towarów/sprzedaży usług za ostatnie sześć miesięcy osiągnęła wartość 112.250,00 zł, byłoby sprzeczne z zasadami słuszności. Trzeba przy tym zaznaczyć, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, ewentualne preferencyjne traktowanie należności w obrocie cywilnoprawnym nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego (patrz np. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09, źródło:www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). Reasumując, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.