I SA/Gl 897/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi I.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w części przekraczającej kwotę [...] (słownie: [...] ) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniosła, że jej przedsiębiorstwo zostało "wrogo przejęte" przez jej wspólnika, co pozbawiło ją należnych jej dochodów. Zwróciła też uwagę na egzekucję jej ciągle zwiększającego się zadłużenia (określiła je na około [...] zł), w wyniku której straciła cały majątek, a nieruchomość stanowiące miejsce zamieszkania jej i jej rodziny stanowi przedmiot licytacji. Według wniosku rodzinę tę tworzą: jej małżonek, otrzymujący wynagrodzenie wynoszące po potrąceniach komorniczych [...] zł netto oraz małoletni syn. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełniania danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2006 złożonych przez skarżącą i inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym (wskazano, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić poświadczające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedstawienie stosownego zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd pracy, potwierdzającego, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, udokumentowanie zadłużenia skarżącej oraz okoliczności związanych z toczącą się przeciwko niej egzekucją, m. in. z licytacją należącej do niej nieruchomości oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Odpowiadając na wezwanie, skarżąca nadesłała: zaświadczenie, według którego nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy, zaświadczenia wystawione przez pracodawcę małżonka skarżącej (według niego jest doktorem nauk medycznych, zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, a jego wynagrodzenie po potrąceniach komorniczych wyniosło w czerwcu, lipcu i listopadzie – [...] zł, a w okresie od sierpnia do października [...] zł) i przez organ podatkowy (według niego skarżąca z tytułu działalności gospodarczej była opodatkowana w 2006 r. na zasadach określonych w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm., wykazując przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty jego uzyskania w wysokości [...] zł i stratę w wysokości [...] zł) oraz zaświadczenia w sprawie rachunków bankowych skarżącej i jej małżonka (według nich rachunki te są "obciążone tytułami egzekucyjnymi" i w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie zrealizowano na nich żadnej operacji", a także dokumentację związaną z postępowaniem egzekucyjnym, m. in. obliczenia należności do zapłaty dokonane przez komornika w kilku postępowaniach egzekucyjnych toczonych zarówno przeciwko skarżącej, jak i jej małżonkowi (najwyższa z tych kwot w przypadku skarżącej to [...] zł, a w przypadku jej małżonka – [...] zł) i fragment operatu szacunkowego nieruchomości należącej do skarżącej, oraz z opłatami za dom (m. in. dnia 23 października 2007 r. skarżąca zapłaciła kwoty [...] zł za gaz oraz [...] zł za energię elektryczną). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż w jej najogólniej rozumianej sytuacji majątkowej zachodzą podstawy do uwzględnienia jej żądania w całości. Dokumenty przedstawione przez nią na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nie pozwoliły bowiem, w ocenie rozpoznającego wniosek, rozwiać wszystkich wątpliwości i nieścisłości, jakie rysują się w rozpatrywanym zakresie. Dotyczą one w szczególności dochodów uzyskiwanych przez małżonka skarżącej, które według przedłożonego zaświadczenia są niższe nawet od dochodów wskazanych we wniosku. Rodzi to zatem podejrzenie, że wspomniane zaświadczenie ukazuje jedynie fragment stanu faktycznego w analizowanej materii. Rzeczą powszechnie ostatnio wiadomą jest przecież, iż lekarze, zwłaszcza posiadający drugi stopień specjalizacji, często pracują na kilku etatach, nierzadko prowadząc dodatkowo tzw. praktykę prywatną. Niewykonanie wezwania do nadesłania odpisu deklaracji podatkowej małżonka skarżącej, w której wykazane powinny być wszystkie dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym, nie pozwala wykluczyć takiej ewentualności w omawianym przypadku, a wręcz pozwala ją uznać za nader prawdopodobną. Znamienny wszak jest fakt, iż nie przedłożono też zaświadczenia w sprawie opodatkowania, takiego jak to odnoszące się do skarżącej, które jednak – co warto wyeksponować na marginesie – uwzględnia wyłącznie dochody z działalności gospodarczej, a więc tylko z jednego źródła przychodów. Rozwijając ów wątek, wypada również odnotować, że skarżąca dnia 23 października 2007 r. opłaciła rachunki za gaz i energię elektryczną, których suma ([...]zł) przekraczała kwotę dochodu, jaką według przywołanego zaświadczenia o wynagrodzeniu miała mieć do dyspozycji jej rodzina w październiku 2007 r. ([...]zł). Skądinąd suma tych rachunków, zapłaconych w czasie, gdy wnioskodawczyni powinna się już liczyć z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, czyniąc stosowne oszczędności w swych wydatkach, przewyższa też dwukrotność należnego w sprawie wpisu. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uiszczenia kosztów sądowych limitowany jest granicami koniecznego utrzymania. Poniesienie kosztów sądowych nie może bowiem, w myśl przywołanego przepisu, wiązać się z uszczerbkiem dla tegoż utrzymania, a wykazanie niebezpieczeństwa powstania takiego uszczerbku uprawnia do przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, m. in. zwolnienie od opłat sądowych w części. Ocena sytuacji skarżącej uzasadnia przyjęcie, że wskazana przesłanka zwolnienia częściowego w stosunku do niej zachodzi i że bez niebezpieczeństwa uszczerbku utrzymania koniecznego może ona uiścić jedynie ułamek kosztów, o którym mowa w sentencji, ustalony na poziomie połowy wpisu należnego w sprawie. Na wnioskodawczyni i jej małżonku niewątpliwie ciążą bowiem zobowiązania w bardzo dużej wysokości, a w toku jej egzekucji zastosowano szereg uciążliwych środków, z pewnością ograniczających w znacznym stopniu możliwości płatnicze rodziny. Ten fakt przemawia za częściowym uwzględnieniem wniosku, pomimo licznych opisanych wyżej zastrzeżeń. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.