I SA/Gl 908/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od gier w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1074 zł, pełnomocnik skarżącej Spółki, będący radcą prawnym, wniósł o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że w wyniku nowej regulacji dotyczącej gry na automatach, którą Spółka się zajmuje, zwłaszcza podniesienia podatku związanego z tą działalnością, wykazała ona w ubiegłym roku stratę w wysokości 2.344.896,11 zł. Zwrócił uwagę na inne konsekwencje tego stanu rzeczy, w postaci m.in. zajęcia rachunku bankowego skarżącej w toku postępowania egzekucyjnego. Pełnomocnik podniósł, że "Spółka podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych obniżając koszty funkcjonowania firmy". Powołał się też na postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 68/11, którym zwolniono Spółkę od kosztów sądowych. Według wniosku stan rachunku Spółki wynosi 2,37 zł, wysokość jej kapitału zakładowego – 1.000.000 zł, zaś wartość środków trwałych – 13.545.277,28 zł. Do wniosku załączono kserokopie: wyciągu z rachunku bankowego Spółki, jej bilansu i rachunku zysków i strat za ubiegły rok, odpisu wspomnianego postanowienia z dnia 6 czerwca 2011 r. oraz dokumentów związanych z postępowaniem egzekucyjnym toczącym się przeciwko niej (są to kopie czterech tytułów wykonawczych i związanych z nimi zajęć rachunku bankowego oraz m.in. praw wynikających z papierów wartościowych; zajęcia dotyczą następujących kwot: 80.124,70 zł, 17.415,10 zł, 425.128,20 zł i 71.093,50 zł). Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat, odpisu pozostałej części sprawozdania finansowego skarżącej za ostatni rok, odpisu aktualnej ewidencji środków trwałych skarżącej, odpisu zeznania podatkowego skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2010, odpisów deklaracji na podatek od towarów i usług oraz dla podatku od gier złożonych przez skarżącą za ostatnie trzy miesiące oraz odpisów raportów kasowych skarżącej za ostatnie trzy miesiące. Wykonując to wezwanie, pełnomocnik przedstawił kserokopie: rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym za okres od 1 stycznia do 31 marca 2011 r. (wykazano w nim m.in. przychód netto w wysokości 28.693.707,82 zł, koszty operacyjne w wysokości 29.536.032,62 zł, w tym z tytułu opłat i podatków w wysokości 1.920.710 zł, i stratę w wysokości 842.324,80 zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za okresy od lipca do września 2011 r. (podstawa opodatkowania w tych miesiącach wynosiła kolejno: 7.714.085 zł, 7.811.947 zł oraz 8.388.760 zł), deklaracji CIT-8 skarżącej za ubiegły rok (wykazano w nim przychód w kwocie 150.195.624,28 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 158.525.966,41 zł i stratę w kwocie 8.330.342,13 zł), wyciągu z rachunku bankowego za październik 2011 r. (nie wykazuje on żadnych operacji, saldo końcowe pozostało niezmienione) oraz ponownie bilansu na dzień 31 grudnia 2010 r. (wykazano w nim m.in. zobowiązania i rezerwy na zobowiązania w wysokości 20.913.624,68 zł, w tym z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń w wysokości 6.924.738,27 zł; zobowiązania te przewyższają wartości tak aktywów trwałych /16.323.249,02 zł/, jak i aktywów obrotowych /16.098.270,84 zł/). Skarżąca wnosiła już o prawo pomocy w innych postępowaniach przed Sądem, lecz jej wnioski zostały oddalone (postanowienia Sądu z dnia 24 października 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 629/11 i SA/Gl 630/11). Z kolei w niektórych sprawach ponosiła koszty sądowe, nie składając takich wniosków (np. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 973/11 w dniu 8 listopada 2011 r. wpłaciła wpis od skargi w wysokości 1500 zł). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Nie ulega również wątpliwości, że w świetle analizowanego unormowania to osoba prawna musi udowodnić, że nie ma środków na pokrycie kosztów postępowania. Może to uczynić nadsyłając stosowną dokumentację źródłową, bądź z własnej inicjatywy, bądź na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Bezsprzecznie jednak minimalna staranność, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wspomnianego wezwania. Można tego wymagać szczególnie od takiego podmiotu, który, jak w niniejszej sprawie, jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem pełnomocnik skarżącej nie wykazał się taką starannością. Nie można w szczególności przyjąć, że wykonał wezwanie w części odnoszącej się do raportów kasowych oraz rachunków bankowych Spółki. Przedłożył bowiem w tym zakresie wyłącznie wyciąg z jednego rachunku bankowego, który od dłuższego czasu nie jest wykorzystywany do dokonywania jakichkolwiek operacji, podczas gdy z nadesłanych dokumentów jednoznacznie wynika, iż skarżąca nadal funkcjonuje, obracając bardzo dużymi środkami. Dowodzi tego m.in. treść deklaracji dla podatku od towarów i usług, w których regularnie wykazuje ona podstawę opodatkowania w wysokości wprost nieporównywalnej z kosztami sądowymi w sprawie. Tę skalę obrotów obrazują również przedstawione fragmenty sprawozdania finansowego skarżącej i zeznanie podatkowego w podatku dochodowym, w których także występują wielkości milionowe. Jest poza sporem, że wszelkie te przepływy finansowe muszą znaleźć odzwierciedlenie w treści wyciągów z rachunków bankowych lub – w pewnym zakresie – w treści raportów kasowych. Już jednak na podstawie materiałów nadesłanych niepodobna uznać, że skarżąca nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych, skoro koszty te nie stanowią nawet promila osiąganych przez nią przychodów czy – co szczególnie istotne – ponoszonych przez nią kosztów działalności. Tę oczywistą konstatację potwierdza zresztą fakt, że w trakcie postępowanie w przedmiocie prawa pomocy skarżąca w innej swojej sprawie uiściła wpis od skargi, i to w kwocie o połowę wyższej od kwoty wpisu należnego w niniejszej sprawie. Trudno wskazać racjonalne przyczyny, dla których akurat w tym postępowaniu, w którym koszty są niższe, nie mogłaby ona uczynić tak samo, lecz powinna być od tych kosztów zwolniona. Przyczyny takiej nie stanowi to, że skarżąca obciążona jest znacznymi zobowiązaniami, w związku z którymi prowadzona jest wobec niej egzekucja. Okoliczność ta, aczkolwiek niewątpliwie istotna, nie może wszelako, niejako sama przez się, przemawiać na rzecz przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 633/10, LEX nr 742691). Nie oznacza ona, iż Spółka nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych, nieporównywalnie mniejszych także od ciążących na niej zobowiązań, które nie uniemożliwiają jej przecież funkcjonowania i wykazywania sporych obrotów. Nie znajduje przy tym potwierdzenia w przedstawionej dokumentacji twierdzenie, że główną przyczyną trudności finansowych skarżącej jest wzrost jej należności podatkowych. W świetle jej bilansu należności te stanowią wszak w przybliżeniu 1/3 całości zobowiązań. Podobnie ocenić wypada to, iż Spółka w swoim sprawozdaniu oraz w zeznaniu podatkowym wykazała stratę. Okoliczność ta nie decyduje o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, ponieważ strata z prowadzonej przez spółkę działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie można jej natomiast utożsamiać z brakiem środków finansowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11, LEX nr 783832). Nietrafnie pełnomocnik skarżącej powołuje się na orzeczenie, którym zwolniono ją od kosztów sądowych w innym postępowaniu. Postanowienie to może bowiem wywierać skutki tylko w tym konkretnym postępowaniu, w którym je wydano, zwłaszcza jeśli zważyć, iż można wskazać przykłady rozstrzygnięć odmiennych Ponadto w jego uzasadnieniu trudno dopatrzyć się argumentów, które mogłyby przemawiać na rzecz przyznania skarżącej prawa pomocy w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe spostrzeżenia, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.