I SA/Gl 91/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy [...] w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia o zaliczeniu wpłat z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia odrzucić skargę. Wspólnota Mieszkaniowa przy [...] w C. (dalej: "skarżąca" albo "wspólnota"), reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata Ł. N., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., oznaczone w sentencji postanowienia, w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia o zaliczeniu wpłat z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Do skargi zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone przez zarząd A sp. z o.o. w C. (dalej jako "A sp. z o.o. w C."). Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z dnia 25 stycznia 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentów wykazujących umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym albo sądami administracyjnymi, w szczególności poprzez nadesłanie statutu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej oraz uchwały o powołaniu członków jej zarządu, nadesłanie dokumentu, z którego wynika powierzenie A sp. z o.o. w C. zarządu przez skarżącą Wspólnotę, wskazującego na umocowanie do reprezentowania jej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym albo sądami administracyjnymi, nadesłanie dokumentu, z którego wynika upoważnienie do podpisania pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi Ł. N. i określającego sposób reprezentacji A sp. z o.o. w C., w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Powyższe zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 8 lutego 2016 r. W udzielonej terminowo odpowiedzi na wezwanie przedłożone zostały do akt niniejszej sprawy: – uchwała o wyborze zarządu skarżącej; – umowa z dnia 23 lutego 2001 r. zawarta pomiędzy Wspólnotą a A sp. z o.o. w C. o zarządzanie nieruchomością wspólną; – protokół z zebrania Wspólnoty z dnia 19 marca 2002 r. zawierający upoważnienie "dla Zarządcy" do reprezentowania skarżącej w postępowaniach sądowych oraz – wydruk z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący A sp. z o.o. w C.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a.") skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (a w przypadku skargi – pod rygorem jej odrzucenia), chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Ponadto art. 34 P.p.s.a. stanowi, że strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnik ma obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 37 § 1 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarga była obarczona brakiem formalnym w postaci braku pełnomocnictwa do działania przed sądami administracyjnymi dla występującego w sprawie adwokata udzielonego przez skarżącą. Do skargi dołączone było bowiem pełnomocnictwo jednakże udzielone przez A sp. z o.o. w C., nie zaś skarżącą lub w jej imieniu. Tym samym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z dnia 25 stycznia 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentów wykazujących umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym albo sądami administracyjnymi, w szczególności poprzez nadesłanie statutu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej oraz uchwały o powołaniu członków jej zarządu, nadesłanie dokumentu, z którego wynika powierzenie A sp. z o.o. w C. zarządu przez skarżącą Wspólnotę, wskazującego na umocowanie do reprezentowania jej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym albo sądami administracyjnymi, nadesłanie dokumentu, z którego wynika upoważnienie do podpisania pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi Ł. N. określającego sposób reprezentacji A sp. z o.o. w C., w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. W udzielonej terminowo odpowiedzi na wezwanie przedłożone zostały do akt niniejszej sprawy wyżej wskazane dokumenty w postaci: uchwały o wyborze zarządu skarżącej, umowy z dnia 23 lutego 2001 r. zawartej pomiędzy Wspólnotą a [...] sp. z o.o. w C. o zarządzanie nieruchomością wspólną, protokołu z zebrania Wspólnoty z dnia 19 marca 2002 r. zawierającego upoważnienie "dla Zarządcy" do reprezentowania skarżącej w postępowaniach sądowych oraz wydruku z rejestru przedsiębiorców KRS dotyczącego [...] sp. z o.o. w C.. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że do akt sprawy nie zostało złożone pełnomocnictwo udzielone przez Wspólnotę. W niniejszej sprawie pełnomocnictwo takie mógł udzielić zarząd skarżącej zgodnie z zasadami reprezentacji wynikającymi z treści art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j. - Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903), również w brzmieniu obecnie obowiązującym (opublikowanym w Dz. U. z 2015 r., poz. 1892), dalej: u.w.l. Z przedłożonej dokumentacji wynika bowiem, że zarząd ten powołano przed dniem 23 lutego 2001 r., ponieważ w tym dniu, w imieniu skarżącej, zawarł on z A sp. z o.o. w C. wspomnianą umowę o zarządzanie nieruchomością wspólną. Wymaga jednocześnie podkreślenia, że skutecznego pełnomocnictwa dla adwokata Ł. N. nie mogła udzielić A sp. z o.o. w C.. Wybrany zarząd wspólnoty (art. 21 u.w.l.) jest bowiem organem wspólnoty mieszkaniowej, a jego działanie jest działaniem wspólnoty. Ustanowienie zarządu (art. 20, art. 21 u.w.l.) wyklucza ustanowienie zarządcy z art. 18 u.w.l. i odwrotnie: ustanowienie zarządcy z art. 18 u.w.l. wyklucza ustanowienie zarządu, o którym mowa w art. 20 i art. 21 u.w.l. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt III CZP 96/11, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt III CZP 62/05, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r. sygn. akt III CZP 74/03 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 308/16). Właścicielom nieruchomości powierzono wybór w kwestiach związanych ze sposobem zarządzania, jednak względy natury organizacyjno-gospodarczej przemawiają za brakiem potrzeby mnożenia struktur zarządu nieruchomością wspólną i wynikających z tego konsekwencji (np. problemu rozkładu uprawnień pomiędzy te struktury). Tym samym, skoro wybrano – o czym była mowa wyżej – w skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej zarząd, o którym mowa w art. 20 i art. 21 u.w.l., to A sp. z o.o. w C. nie może być zarządcą, o którym mowa w art. 18 u.w.l., lecz co najwyżej faktycznym administratorem. Jest również bezsporne, że przy umownym powierzeniu czynności zarządzania zastosowano zwykłą formę pisemną i jest to umowa zawarta przez zarząd a nie przez właścicieli lokali. Na podstawie tej umowy zlecono administrowanie przedmiotową nieruchomością A sp. z o.o. w C.. Spółka ta nie ma natomiast statusu zarządcy, któremu właściciele powierzyli zarząd nieruchomością wspólną, o jakim mowa w art. 18 ust. 1 u.w.l. Dostrzeżenia wymaga, że praktyka zawierania umów o zarządzanie nieruchomością wspólną (administrowanie wspólnotą mieszkaniową) z licencjonowanymi zarządcami jest już wykształcona od dłuższego czasu. Jest to sytuacja, kiedy organ wspólnoty, jakim jest jej zarząd, nie przestaje wówczas sprawować swoich funkcji, a jedynie zleca wykonanie poszczególnych czynności w zakresie zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Zarządca zapewnia fachową obsługę wspólnoty mieszkaniowej, współdziałając w tym zakresie z zarządem. Taka pomoc świadczona przez profesjonalnych zarządców wspólnotom mieszkaniowym nie zmienia ustawowego sposobu sprawowania zarządu, czego skutkiem jest brak obowiązku zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, o której mowa w art. 18 ust. 1 u.w.l. Umowa zlecenia administrowania wspólnotą mieszkaniową ma charakter mieszany, do której – w zakresie nieuregulowanym – powinno się stosować przepisy o umowie zlecenia (art. 734 Kodeksu cywilnego). W rozpatrywanym przypadku zawarcie takiej umowy przez skarżącą nie oznaczało tym samym modyfikacji w zasadach zarządu nieruchomością wspólną, za który jest nadal odpowiedzialny jej zarząd. Stąd należało uznać, że A sp. z o.o. w C., nie będąc zarządcą, o jakim mowa w art. 18 ust. 1 u.w.l., nie mogła w tej roli podpisać pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi Ł. N.. Powinni to natomiast uczynić członkowie zarządu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt I ACa 652/13). Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 35 § 2 P.p.s.a. osoba prawna lub zarząd spółki partnerskiej świadczący na podstawie odrębnych przepisów pomoc prawną przedsiębiorcy, osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej, mogą udzielić pełnomocnictwa procesowego – w imieniu podmiotu, któremu świadczą pomoc prawną – adwokatowi lub radcy prawnemu, jeżeli zostały do tego upoważnione przez ten podmiot. Powyższe przepisy przesądzają zatem, że warunkiem uznania pełnomocnictwa za skutecznie udzielone przez osobę prawną lub zarząd spółki partnerskiej jest istnienie zobowiązania umownego pomiędzy nią a stroną skarżącą, której przedmiotem jest pomoc prawna. Z umowy zawartej w dniu 23 lutego 2001 r. pomiędzy skarżącą a [...] sp. z o.o. w C. wynika, że nie dotyczy ona świadczenia pomocy prawnej, a zarządzania nieruchomością wspólną (§ 3 ust. 1 umowy). Zakres obowiązków zarządcy został uregulowany enumeratywnie w ust. 2 § 3 umowy i nie obejmuje świadczenia pomocy prawnej. Tym samym [...] sp. z o.o. w C. nie spełnia wymogów wynikających z art. 35 § 2 P.p.s.a. i w rezultacie nie może udzielić pełnomocnictwa do reprezentowania Wspólnoty w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podjęcie zatem w dniu 19 marca 2002 r. podczas zebrania Wspólnoty uchwały nr 8 o treści "Wspólnota Mieszkaniowa udziela pełnomocnictwa dla Zarządcy do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej przed sądem" pozostaje bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, albowiem pełnomocnictwo to zostało udzielone [...] sp. z o.o. w C., która nie świadczy skarżącej pomocy prawnej. Ostatecznie należy wskazać, że w niniejszej sprawie [...] sp. z o.o. w C. nie spełnia również wymogów z art. 35 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. W doktrynie wskazuje się, że wyliczenie zawarte w tym przepisie ma charakter wyczerpujący i może być rozszerzone jedynie w drodze przepisów szczególnych, za które uważa się ustawę z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 126, poz. 1069 z późn. zm.), jak również ustawy: z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (t. j. - Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 213) i z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (t. j. - Dz. U. z 2011 r. Nr 155, poz. 925). Wskazana powyżej sytuacja prawna uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny, czy osoba, która podpisała się pod złożoną w niniejszej sprawie skargą była prawidłowo umocowana do tej czynności, gdyż brak formalny skargi nie został usunięty w wyznaczonym terminie. Powyższe obliguje zatem Sąd do jej odrzucenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 949/14). Jednocześnie brak jest przesłanek do zastosowania art. 44 § 1 P.p.s.a. w niniejszej sprawie, albowiem przepis ten dotyczy "podjęcia naglącej czynności" przez "osobę niemogącą przedstawić pełnomocnictwa". Zastosowanie tego trybu byłoby zupełnie niezasadne w sytuacji, gdy nie tylko brak jest naglącej czynności, ale i brak jest przesłanek do uznania, iż nie można było przedstawić pełnomocnictwa. Niedołączenie bowiem właściwego pełnomocnictwa przy wniesieniu skargi jest brakiem formalnym, który uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, jednakże jest to brak usuwalny, zaś rzeczą sądu jest wezwanie do jego uzupełnienia w zakreślonym terminie. Jeżeli wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył prawidłowego pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego, czyli złożenia pełnomocnictwa, należy kierować do wnoszącego pismo pełnomocnika. Tymczasowe dopuszczenie pełnomocnika do podjęcia czynności, z możliwością zatwierdzenia czynności przez stronę (art. 44 § 2 P.p.s.a.), nie może być stosowane zamiast wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 46 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt I FSK 905/07 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SA/Wr 1225/01). Z uwagi na to, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.