I SA/Gl 920/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, , , po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 24 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę Z. K. wniesioną na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia wobec nieuiszczenia wpisu. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że przesyłka polecona z dnia 20 sierpnia 2012 r. skierowana do skarżącego i zawierająca m.in. odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 sierpnia 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, została awizowana po raz pierwszy w dniu 23 sierpnia 2012 r. z uwagi na nieobecność adresata, o czym umieszczono zawiadomienie w skrzynce do doręczania korespondencji. Przesyłkę tę awizowano powtórnie w dniu 31 sierpnia 2012 r., a następnie zwrócono do sądu z adnotacją "nie podjęto w terminie". Sąd wyjaśnił, że skoro przesyłka ta była awizowana, to jej doręczenie zgodnie z regułą zawartą w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa") nastąpiło z dniem 6 września 2012 r. Wobec tego siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął bezskutecznie z dniem 13 września 2012 r. Jednocześnie Sąd pouczył skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przesyłka polecona z dnia 25 września 2012 r. skierowana do skarżącego zawierająca odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem została awizowana w dniu 28 września 2012 r., a następnie wydana jej adresatowi w dniu 11 października 2012 r. W dniu 18 października 2012 r. (data nadania) skarżący złożył pismo, w którym nawiązując do postanowienia z dnia 24 września 2012 r., wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Uzasadniając wniosek oświadczył, że "długotrwała choroba powoduje ciągłe zmiany [...]". Do wniosku załączył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także kserokopię dokumentacji medycznej, w tym m.in. skierowania z dnia 23 sierpnia 2012 r. i z dnia 13 września 2012 r. do poradni specjalistycznych, a także skierowania z dnia 24 i 29 sierpnia 2012 r. do szpitala, wynik badania z dnia 17 września 2012 r. Na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 29 października 2012 r. wezwano skarżącego, pismem z dnia 30 października 2012 r. do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, w szczególności należało wyjaśnić, czy w związku ze skierowaniami z dnia 24 sierpnia 2012 r. i 29 sierpnia 2012 r. do szpitala, przebywał w szpitalu, a jeżeli tak to w jakim okresie oraz wezwano do udokumentowania tej okoliczności np. poprzez nadesłanie karty informacyjnej leczenia szpitalnego, wypisu ze szpitala. Poinformowano przy tym skarżącego, że niewykonanie wezwania w terminie 7 dni może skutkować oddaleniem wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Jednocześnie pouczono go o treści art. 87 § 1 i § 2 ppsa. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie skarżący odebrał w dniu 5 listopada 2012 r. W piśmie z dnia 6 listopada 2012 r., nadanym w dniu 12 listopada 2012 r., skarżący nawiązując do wezwania z dnia 30 października 2012 r. oświadczył, że "nie jest słusznym domniemanie, że sam miałby szkodzić sobie w sprawie o bardzo istotnym znaczeniu". Poinformował, że leczy się [...] i w związku z tym oczekuje na wyznaczenie terminu operacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, w pierwszej kolejności należy wskazać, że z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 ppsa został zachowany. W tym zakresie należałoby bowiem ustalić kiedy stan zdrowia skarżącego uległ takiej poprawie, że był w stanie złożyć wniosek o przywrócenie terminu. W związku z tym Sąd rozstrzygnął te niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony i przyjął, że wniosek jest złożony w terminie, odnosząc się do niego merytorycznie. Jednocześnie składając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący dokonał czynności, której nie dokonał w terminie. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, publ. Lex nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy. Za takie nie mogą być uznane, w ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez niego w piśmie z dnia 17 października 2012 r. dotyczące stanu jego zdrowia. W tym kontekście należy odnotować, że w orzecznictwie utrwalony jest podgląd, iż tylko choroba nagła stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Zgodnie z orzecznictwem choroba musi mieć charakter niespodziewany lub musi wystąpić nagłe pogorszenie zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym musi zostać przedstawione zaświadczenie, że stan zdrowia w danym, określonym okresie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonywanie czynności (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I OZ 767/10, publ. Lex nr 742025). Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia czynności w postępowaniu sądowym, nie może być powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe uchybienie terminu było niezawinione. Nie wyłącza winy wnioskodawcy choroba przewlekła i niewyłączająca świadomości podejmowanych działań, gdyż winien mieć on świadomość ewentualnego wpływu choroby na jego samopoczucie w razie pogorszenia zdrowia i przedsięwziąć środki zapobiegawcze (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 431/11, publ. Lex nr 896370, z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 255/11, publ. Lex nr 896215). Tymczasem choroba skarżącego nie ma charakteru nagłego. Skarżący oświadczył, że jest ona długotrwała i wpływa na samopoczucie. Nie wyłącza ona jednak, co należy zaakcentować, możliwości poruszania się. Wskazuje na to załączona do wniosku dokumentacja medyczna, w szczególności uzyskane w dacie pierwszego awizowania przesyłki poleconej z dnia 20 sierpnia 2012 r. skierowanie do poradni specjalistycznej. W ocenie Sądu, nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby skarżący zapoznał się z pozostawionym w tym dniu zawiadomieniem umieszczonym w skrzynce do doręczenia korespondencji o pozostawieniu przesyłki poleconej z dnia 20 sierpnia 2012 r. w placówce pocztowej, a następnie we wskazanym terminie przesyłkę tę odebrał. Dla oceny wniosku nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że skarżący nie wyjaśnił, czy w związku ze skierowaniami z dnia 24 i 29 sierpnia 2012 r., podlegał hospitalizacji. Wezwanie zaś dotyczące wyjaśnienia tej kwestii nie budzi żadnych wątpliwości. Z pisma z dnia 6 listopada 2012 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie, wynika jedynie, że skarżący oczekuje na wyznaczenie terminu operacji. W konsekwencji należy odnotować, że zły stan zdrowia skarżącego nie przesądza więc od razu o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Nadto, niezależnie od trwających przecież nadal problemów zdrowotnych skarżący potrafił sporządzić i wnieść wniosek o przywrócenie terminu. Można przyjąć więc, że stan jego zdrowia nie wykluczał zatem podejmowania czynności w postępowaniu. Wobec tego nie sposób uznać, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybił terminowi na skutek przeszkody, której nie mógł przezwyciężyć. Ponadto trzeba zauważyć, że skarżący mając świadomość stanu swojego zdrowia, w tym długotrwały charakter choroby i jej wpływ na samopoczucie, powinien zabezpieczyć swoje interesy. Ponieważ jednak tego nie uczynił, to można mu tym samym przypisać brak dbałości o swoją sprawę. Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej postanowieniu z dnia 13 października 2012 r., sygn. akt I OZ 767/10, zaznaczył, że przy ocenie braku winy, jako przesłanki przywrócenia terminu, uchybionego przez osobę chorą, nie można rezygnować z wymagania należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe ważne sprawy. W świetle powyższych uwag więc nieuiszczenie wpisu od skargi w terminie bądź złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest, w ocenie Sądu, wynikiem niezachowania należytej staranności procesowej przez skarżącego, jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania znajdującego się w jego sytuacji procesowej. Wobec powyższego można mu przypisać winę w uchybieniu terminu. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.