I SA/Gl 926/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Teresa Randak, Bożena Suleja (spr.), Protokolant Paulina Kowalczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi C. M. (M.) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że zażalenie C.M. z dnia [...] r. na postanowienie Naczelnika I Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. nr [...] odmawiające zwolnienia z egzekucji 51% udziałów należących do C. M. w samochodzie osobowym marki [...] nr rej [...] zostało wniesione z uchybieniem 7 dniowego terminu przewidzianego w art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. , Nr 98 , poz. 1071 ze zm. zwanym dalej k.p.a.) oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) W uzasadnieniu tego orzeczenia organ odwoławczy podniósł, iż postanowieniem z dnia [...] roku Naczelnik I Urzędu Skarbowego w C. odmówił zwolnienia z egzekucji 51% udziałów zobowiązanego w samochodzie osobowym marki [...] nr rej. [...] zajętych w toku postępowania egzekucyjnego. Odpis przedmiotowego postanowienia został stronie prawidłowo doręczony w dniu [...] 2009 r. Jak z tego wynika 7 dniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu [...] 2009 r. (zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2009 r. C. M. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika I Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. i jednocześnie złożył przedmiotowe zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił zobowiązanemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia uznając, że C.M. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu a zatem nie spełnił jednej z przesłanek określonych w art. 58 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Konsekwencją rozstrzygnięcia organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia było wydanie (zgodnie z dyspozycją art.134 k.p.a.) postanowienia z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu. Pismem z dnia [...] 2009 r. C. M. wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarówno na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika I Urzędu Skarbowego w C. odmawiające zwolnienia pojazdu z egzekucji jak i na postanowienie z tej samej daty, nr [...] , stwierdzającego wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu. Skargi te zostały rozpoznane w dwóch odrębnych postępowaniach. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r., w sprawie o sygn. akt I SA/ GL 925/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na orzeczenie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Wyrok nie jest prawomocny. W niniejszym postępowaniu C. M. podniósł w treści skargi, iż pismem z dnia [...] 2009 r. nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2009 r. wniósł prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika I Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. i jednocześnie dokonał czynności w postaci złożenia zażalenia. Zdaniem skarżącego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. stwierdzające, że zażalenie C. M. z dnia [...] 2009 r. zostało wniesione z uchybieniem 7 dniowego terminu przewidzianego w art. 17 par. 1 ustawy O postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostało wydane niewłaściwie albowiem organ nie uwzględnił okoliczności w postaci choroby skarżącego, która uniemożliwiła mu złożenia zażalenia w przepisanym terminie. Wraz ze skargą C.M. złożył wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego z dnia [...] 2009 r. do sprecyzowania zawartego w skardze wniosku skarżący wyjaśnił, że jego intencją było złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości swoje stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ podkreślił, iż w związku z odmową przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] organ w konsekwencji musiał uznać wniesienie zażalenia za bezskuteczne zgodnie z założeniem art. 134 k.p.a w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W piśmie z dnia [...] 2009 r. stanowiącym odpowiedź na stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej skarżący podtrzymał skargę i ponownie podniósł, że stan zdrowia uniemożliwił mu zarówno napisanie jak i złożenie zażalenia w ustawowym terminie. Wyjaśnił, że łącznie przebywał na zwolnieniu lekarskim ponad 2 miesiące. Od wielu lat leczy się z powodu schorzenia kręgosłupa i biodra, od 2 lat leczy się neurologicznie. W okresie od [...] 2009 r. cierpiał także na inne, poważne schorzenia organizmu. Prośbę o przywrócenie terminu złożył w pierwszym możliwym terminie (tj. [...] 2009 r.), na który pozwolił mu stan zdrowia. Uchybienie terminowi nastąpiło więc bez jego winy albowiem przeszkody nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego wysiłku. Ponadto podniósł, że zajęcie samochodu stanowiącego podstawowe narzędzie jego pracy jest bezprawne i w efekcie oznacza utratę klientów, tym samym pozbawiając jego i rodzinę środków utrzymania oraz możliwości spłaty zadłużenia. Obecnie samochód jest unieruchomiony i niszczeje. W dniu [...] 2010 r. wpłynęła do sądu odpowiedź organu odwoławczego na pismo skarżącego, w której organ poparł swoje dotychczasowe stanowisko i dodatkowo podniósł, iż argumenty skarżącego dotyczące zasadności zajęcia środka transportu nie mają znaczenia w niniejszym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2010 r. w sprawie o sygn. I SA/ GL 926/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W dniu 12 lutego 2010 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, które postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 94/10, zostało oddalone. Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. C. M. podtrzymał skargę i wyjaśnił uzupełniająco, iż kwestia niezłożenia środka odwoławczego w terminie związana była raczej z brakiem "zdolności intelektualnej" uniemożliwiającej mu sformułowanie zarzutów zażalenia niż z niemożnością poruszania się. Podniósł, ze zamieszkuje jedynie z żoną chorą na "[...]", którą musi się opiekować. Zażalenie złożył w pierwszym możliwym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W tym zakresie mieści się ocena czy zaskarżony akt administracyjny odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. [...] jest prawidłowe. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika jednoznacznie, iż postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił prośby C. M. i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika I Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji 51% udziałów należących do zobowiązanego w samochodzie osobowym marki [...] nr rej. [...]. Konsekwencją ostatecznego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu stało się postanowienie organu o uznaniu zażalenia za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis art. 144 w/w ustawy stanowi natomiast, iż w sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Mając na uwadze brzmienie powołanych regulacji należy wnioskować, iż w zaistniałej sytuacji wydanie przez organ odwoławczy postanowienia z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającego, że zażalenie C. M. zostało wniesione z uchybieniem 7 dniowego terminu przewidzianego w art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było nie tylko uprawnieniem ale wręcz obowiązkiem organu. Powyższe znajduje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Rz 905/07 (Lex nr 515321), którym Sąd jednoznacznie stwierdził, że w sytuacji, gdy odwołanie (zażalenie) zostało wniesione po terminie, przy czym jednocześnie strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, organ II instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu, a dopiero kiedy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, organ ten może postanowić o uznaniu odwołania (zażalenia) za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy de facto nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu - przewidzianego w art. 134 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079). Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., S.A./Ka 2111/94, Lex nr 2727060). Stanowisko to jest powszechnie prezentowane w orzecznictwie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. W wyroku z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 333/08 (Lex nr 493729) WSA w Warszawie wskazał, iż zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie.(tak samo WSA w Warszawie w wyroku z dnia 31 października 2008 r., VI SA/Wa 492/08). Należy podnieść, iż rozpoznając sprawę ze skargi C. M. na rozstrzygnięcie dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia środka odwoławczego (sygn. akt. I SA/GL 925/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił stanowisko organu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Wobec powyższego Sąd uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. oddalił skargę. Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, iż w niniejszym postępowaniu sąd ogranicza się wyłącznie do zbadania prawnych przesłanek wydania postanowienia orzekającego o uchybieniu terminu, nie jest natomiast uprawniony do oceny, czy zachodziłyby powody do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ani też nie ma kompetencji przywrócenia uchybionego terminu. Innymi słowy rozpoznając skargę na postanowienie o uchybieniu terminu Sąd nie jest władny do oceny legalności decyzji wydanych wcześniej w tym samym postępowaniu administracyjnym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 maja 2008 r. III SA/Gd 486/07, Lex nr 523990 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2008 r. II SA/Łd 935/07). Z powyższych względów nie jest konieczna ani też celowa jakakolwiek polemika z zarzutami i argumentami wyrażonymi w skardze w przedmiotowej sprawie albowiem dotyczą one wyłącznie zasadności orzeczenia organu co do odmowy przywrócenia uchybionego terminu natomiast nie odnoszą się do postanowienia wydanego w oparciu o art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).