I SA/Gl 927/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – rozłożenia na raty zaległości podatkowej p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy; W dniu 24 listopada 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym B. B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że osiągany przez niego dochód nie pozwala na opłacenie skargi. Podkreślił, że po uiszczeniu wszystkich należności do dyspozycji pozostaje mu kwota ok. [...] zł z przeznaczeniem na wyżywienie i bieżące utrzymanie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika, że B. B. tworzy gospodarstwo domowe wraz żoną i dwójką synów (Ł. i M.). Wnioskujący nie posiada zasobów pieniężnych ani nieruchomości. Dochód gospodarstwa został oznaczony w kwocie [...] zł netto. W wyniku analizy treści wniosku oraz akt sądowych i administracyjnych, pismem z dnia 27 listopada 2008 r., referendarz sądowy wezwał B. B. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie dodatkowych wyjaśnień oraz nadesłanie dokumentów źródłowych. Odpowiadając na ww. wezwanie, wnioskujący oświadczył (patrz pismo z dnia 10 grudnia 2008 r.), że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. "Dwaj dorośli synowie tylko zamieszkują z nami" - tak skarżący określił status A. i R. B. Zaznaczył dalej, że to oni pokrywają całość kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Podkreślił, że od synów otrzymuje miesięcznie kwotę [...] zł. Z kolei tytułem obowiązku alimentacyjnego skarżący przekazuje żonie kwotę [...] zł miesięcznie. Do cytowanego wyżej pisma dołączono plik dokumentów źródłowych, w tym: zaświadczenie z banku, z którego wynika, że rachunek FHU A, B. B. jest obciążony tytułami egzekucyjnymi, podsumowania księgi przychodów i rozchodów działalności prowadzonej przez synów skarżącego za grudzień 2007 r. i listopad 2008 r., faktury za dostawę mediów, w tym gaz, energię elektryczną, dostawę usług telekomunikacyjnych, zawiadomienie ... Spółdzielni Mieszkaniowej o wysokości czynszu od dnia 1 października 2008 r., poświadczenie zameldowania na pobyt stały. Ze wskazanych wyżej dokumentów wynika, że wspólne gospodarstwo domowe skarżącego tworzy łącznie 6 osób. Stałe miesięczne koszty, ustalone na podstawie przedłożonych dokumentów, stanowią kwotę ok. [...] zł. Synowie skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęli w 2007 r. dochód w kwocie [...] zł. W miesiącu, w którym skarżący zainicjował niniejsze wpadkowe postępowanie, dochód ten stanowił kwotę [...] zł. Godzi się jeszcze w tym miejscu przybliżyć pokrótce przedmiot skargi B. B. Otóż jest nim decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., nieuwzględniająca wniosku pełnomocnika skarżącego o zmianę poprzedniej decyzji poprzez rozłożenie zaległości podatkowej na raty po [...] zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy z kolei rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, nie publ.). Ocena zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego pozwoliła przyjąć, że skarżący nie wykazał, iż poniesienie kosztów sądowych będzie wiązało się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Uznano, że poniesienie tych kosztów nie zagrozi minimum warunków socjalnych. Konstatacja ta została wyprowadzona na gruncie dwóch płaszczyzn zważeniowych. Po pierwsze, wypada zwrócić uwagę skarżącego na merytoryczny aspekt jego skargi. Otóż kwestionowanie możliwości uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł pozostaje niejako w sprzeczności z całością argumentacji skarżącego, przyjętą w toku postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną obecnie decyzją. Bezsporne jest, że wysokość wpisu od skargi zbiega się z deklarowaną przez skarżącego wysokością raty w ramach zaproponowanego przez jego pełnomocnika układu ratalnego. Po drugie, odmowa przyznania prawa pomocy jest wynikiem relacji pomiędzy wysokością wspomnianego wyżej wpisu sądowego od skargi a dochodem gospodarstwa domowego skarżącego, przyjętym w okresie zainicjowania niniejszego wpadkowego postępowania. Tą drugą z wartości ustalono na poziomie ok. [...] zł. Na wskazaną kwotę składa się dochód synów skarżącego oraz pobierane przez niego świadczenie rentowe. W tym kontekście należy zwrócić uwagę skarżącego, że na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku, badając jego sytuację materialną, przyjęto wszystkie dochody uzyskiwane we wspólnym gospodarstwie domowym. Takie działanie jest wyrazem obowiązku płynącego z treści art. 87 K.r i o., z którego wynika, że rodzice i dzieci powinni się wzajemnie wspierać. W tych ramach wypada zaakcentować, że wskazane wyżej osoby pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiuje takiego gospodarstwa. Przyjmuje się, że pomocną w tym zakresie jest definicja płynąca z ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Otóż "przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby" (art. 4 tej ustawy) Na gruncie cytowanego wyżej przepisu należało odnotować, że synowie skarżącego stale z nim zamieszkują, czego sam B. B. nie neguje. Przyjęto nadto, że wspólnie gospodarują. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.