I SA/Gl 929/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2008 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Pismem z dnia 8 października 2007 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach – za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w K. - skargę na decyzję tegoż organu na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia. Wraz ze skargą pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przedkładając wypełniony druk urzędowy formularza PPF z dnia 5 października 2007 r. W uzasadnieniu tegoż formularza wskazano, iż skarżąca Spółka nie jest w stanie uiścić wymaganych kosztów sądowych z uwagi na brak środków na rachunkach bankowych, które zajęte zostały przez komornika, inne "zajęcia komornicze" oraz brak wpływów z bieżącej działalności Spółki. Nadto wyjaśniono, iż w chwili obecnej dokonywane są korekty sprawozdań finansowych za ubiegłe lata, zaś na dzień 04.10.2007 r. Spółka nie ma możliwości wskazania zysków i strat za poprzedni rok bilansowy (suma strat za lata ubiegłe została wykazana w niezatwierdzonym bilansie w kwocie [...]zł.). Nadmieniono również, iż w Sądzie Rejonowym K.-W. złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki (sygn. akt [...]). Pismem z dnia 28 grudnia 2007 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie dokumentów potwierdzających fakt zajęcia wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym: zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku, nadesłanie dokumentów wskazujących na obecny stan prowadzonych w stosunku do skarżącej egzekucji, nadesłanie sprawozdania finansowego za rok 2006, w tym: bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej, nadesłanie odpisu wniosku o ogłoszenie upadłości złożonego w sprawie o sygn. akt [...] oraz ewentualnie zapadłych tam orzeczeń sądu, nadesłanie odpisów bądź kserokopii deklaracji podatkowych za okres ostatnich trzech miesięcy (VAT, CIT), nadesłanie odpisu bądź kserokopii raportu kasowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. Pismem procesowym z dnia 18 stycznia 2008 r. (nadanym w Urzędzie Pocztowym w K. dniu 21 stycznia 2008 r.) skarżąca Spółka wniosła o prolongatę terminu do uzupełnienia wniosku o kolejne 14 dni. Uzasadniając wniosek podkreśliła, że pozyskanie żądanej dokumentacji w zakreślonym terminie było nie możliwe technicznie. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2008 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy, podnosząc w uzasadnieniu, iż Spółka, nie zareagowała w jakikolwiek sposób na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, co uniemożliwiło zbadanie wzajemnych relacji pomiędzy aktywami tegoż podmiotu, a szacowanymi kosztami sądowymi, koniecznymi do poniesienia w danym postępowaniu sądowym. Referendarz sądowy podniósł także, iż warunkiem ewentualnego uwzględnienia wniosku o prolongatę terminu wyznaczonego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest jego złożenie przed upływem zakreślonego terminu. Bezspornym jest natomiast, iż skarżąca Spółka złożyła ów wniosek po upływie terminu zakreślonego przez referendarza, a zatem nie mógł on zostać uwzględniony. W końcowej części postanowienia referendarz sądowy skonstatował, iż bezczynność skarżącej Spółki w przedmiocie uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwiła weryfikację jej oświadczeń, a co więcej wzmocniła wątpliwości co do ich wiarygodności. Na postanowienie z dnia 30 stycznia 2008 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł sprzeciw, w którym podniósł, iż żądane przez referendarza sądowego dokumenty nie zostały przedstawione do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, z uwagi na "fizyczną niemożliwość" oraz trudności związane z uzyskaniem tejże dokumentacji. Jednocześnie stwierdził, że takie działania Spółki usprawiedliwia fakt, iż złożony przez nią wniosek o prolongatę terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie został przez tutejszy Sąd rozpoznany "w sposób, o którym Spółka mogłaby się dowiedzieć". Wskazał także, iż skarżąca Spółka podziela pogląd przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w zakresie "opisywanych merytorycznych przesłanek przyznania prawa pomocy". Nadto podniósł, iż majątek Spółki nie pozwala na zaspokojenie jej zobowiązań, zaś zaległości w postępowaniu egzekucyjnym przekraczają kwotę [...]zł. Pełnomocnik wskazał, iż przed Sądem Rejonowym w K. toczy się postępowanie o ogłoszenie upadłości Spółki, obejmującej likwidacje jej majątku. Wyjaśnił jednocześnie, że skarżąca Spółka posiada majątek o wartości zbywczej oszacowanej na kwotę [...]zł, jednakże został on zajęty przez komornika i jest niezbywalny. Ponadto, Spółka nie posiada środków na rachunkach bankowych, które także uległy zajęciu. W odniesieniu do dokumentacji uzupełniającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnik strony skarżącej podniósł, iż zbiorcze zestawienie zajęć komorniczych zostało sporządzone na koniec 2007 roku na potrzeby postępowania upadłościowego, zaś z uwagi na jego objętość nie jest możliwe "w terminie zakreślonym przez Sąd ponowne jego uzyskanie od komornika". Z kolei sprawozdanie finansowe za 2006 rok "nie zostało w ostatnich latach złożone z uwagi na ujawnione problemy księgowe". Natomiast brak środków niezbędnych do sporządzenia opinii księgowej wyłącza możliwość przedłożenia sprawozdania finansowego. Pełnomocnik wyjaśnił także, iż część dokumentacji księgowej została zabezpieczona w toku postępowania karnego, co dodatkowo uniemożliwiło wykazanie okoliczności ukazujących sytuację majątkową Spółki. Wskazał jednocześnie, iż przedmiotowa dokumentacja zostanie przesłana bezpośrednio przez Spółkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Przechodząc do rozpoznania przedmiotowego wniosku wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 P.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 592). W tym też kontekście przyjąć należy, że rozstrzygnięcie wniosku zależało od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Warto przy tym wskazać na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, natomiast jeśli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.) Strona zobowiązana jest więc do przedstawienia w sposób rzetelny i jednoznaczny wszelkich danych niezbędnych do dokonania oceny oraz udokumentowania tych okoliczności, które wskazują, iż bez otrzymania prawa pomocy pozbawiona zostałaby możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu. W rozpoznawanej sprawie reprezentujący skarżącą Spółkę pełnomocnik nie uczynił zadość opisanemu wyżej wymogowi. Podniósł natomiast, iż wniosek o przedłużenie terminu wyznaczonego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie został rozpoznany przez Sąd. Powyższy zarzut okazuje się być jednak bezpodstawny, a to wobec faktu, iż wniosek ów bez wątpienia złożony został po upływie terminu zakreślonego przez referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a zatem – jak słusznie zauważył referendarz sądowy – nie mógł on zostać uwzględniony. Ponadto warto wskazać, iż pomimo nie uwzględnienia przedmiotowego wniosku, zarówno strona skarżąca, jak i jej pełnomocnik mieli możliwość zgromadzenia wymaganej dokumentacji do momentu wniesienia sprzeciwu na postanowienia z dnia 30 stycznia 2008 r., zatem do dnia 18 lutego 2008 r. (data nadania pisma będącego sprzeciwem) oraz przedłożenia jej wraz ze złożeniem sprzeciwu, czego jednak nie uczynili. W odniesieniu do podniesionych przez pełnomocnika Spółki argumentów, mających uzasadnić niemożność uzupełnienia wniosku o prawo pomocy należy wskazać, iż dokumenty wskazane w wezwaniu referendarza sądowego, w szczególności sprawozdanie finansowe za rok 2006, w tym: bilans, rachunek zysków i strat oraz informacja dodatkowa, odpisy bądź kserokopie deklaracji podatkowych za okres ostatnich trzech miesięcy (VAT, CIT), odpis bądź kserokopia raportu kasowego z okresu ostatnich trzech miesięcy, są dokumentami podstawowymi, które – zgodnie z regulacją art. 9 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 t.j. z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.) - winien posiadać i przechowywać podmiot prowadzący działalność w formie spółki handlowej. Dlatego też brak wymienionej dokumentacji uniemożliwił weryfikację oświadczeń Spółki oraz bezsprzeczną ocenę jej sytuacji finansowej. Wątpliwości Sądu budzą również twierdzenia pełnomocnika Spółki, iż jej majątek nie pozwala na zaspokojenie ciążących na niej zobowiązań, zaś zaległości w postępowaniu egzekucyjnym przekraczają kwotę [...]zł, a nadto, że przed Sądem Rejonowym w K. toczy się postępowanie o ogłoszenie upadłości Spółki, obejmującej likwidacje jej majątku. Nie przedłożył on bowiem stosownych dokumentów wskazujących na obecny stan prowadzonych w stosunku do skarżącej ewentualnych egzekucji, a także potwierdzających fakt prowadzonego przed Sądem Rejonowym w K. postępowania o ogłoszenie upadłości Spółki (np. wniosek o ogłoszenie upadłości złożonego w sprawie o sygn. akt [...] oraz ewentualnie zapadłych tam orzeczeń sądu). Warto także zauważyć, iż zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika strony skarżącej, Spółka posiada majątek o wartości zbywczej oszacowanej na kwotę [...]zł, który według jego twierdzeń został zajęty przez komornika i jest niezbywalny, co również nie zostało potwierdzone jakąkolwiek dokumentacją. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zarówno strona skarżąca, jak i jej pełnomocnik nie wykazali, iż Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz w oparciu o art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.