I SA/Gl 938/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. z późn. zm. ) decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] nr [...] określającą o odpowiedzialności podatkowej płatnika z tytułu niepobrania należnego podatku od spadków i darowizn i określającej wysokość zobowiązania notariuszowi B. S. z tytułu nie pobranego podatku w wysokości [...] zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił ustalony stan faktyczny w sprawie, wskazując w tym zakresie, iż na mocy aktu notarialnego zawartego w dniu 27 września 2007 r. przed notariuszem B. S., K. Z. darowała wnukowi T. Z. lokal mieszkalny, położony w T. przy ul. [...] [...], polecając, iż przedmiot darowizny stanowić ma majątek wspólny obdarowanego i jego żony A. Z.. Notariusz jako płatnik podatku od spadków i darowizn dokonał wymiaru należnego podatku, przyjmując, iż T. Z. jako jedyny podatnik podatku od spadków i darowizn, korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn ( Dz. U. Nr 142, poz. 1514 z 2004 r. z późn. zm. ). Dokonując weryfikacji przesłanego aktu notarialnego organ podatkowy uznał, że w przedmiotowej sprawie kosztem świadczenia K. Z., powiększył się majątek wspólny T. Z. i jego żony A. Z., gdyż lokal mieszkalny, będący przedmiotem darowizny wszedł (zgodnie z dyspozycja darczyńcy) do majątku wspólnego małżonków. Organ wyjaśnił szerzej w tym zakresie, iż w sytuacji, gdy darczyńca postanawia, że przedmiot darowizny objęty będzie wspólnością ustawową obdarowanego i jego współmałżonka, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z 1964 r.). W myśl art. 33 pkt 2 tego kodeksu, przedmioty majątkowe nabyte w drodze darowizny stanowią majątek odrębny obdarowanego małżonka, chyba, że darczyńca inaczej postanowił. Gdy obdarowanym jest tylko jedno z małżonków, a darczyńca postanowił, że przedmiot darowizny będzie wchodził w skład majątku wspólnego małżonków, drugie z małżonków nie staje się przez to stroną umowy, a przedmiot darowizny zostaje objęty wspólnością ustawową bez potrzeby przyjęcia darowizny przez tego z małżonków. Przyjęcie darowizny przez małżonka obdarowanego, jako czynności zwykłego zarządu, nie wymaga zgody współmałżonka. Biorąc powyższe pod uwagę organ przyjął, iż T. i A. Z. nabyli przedmiotowy lokal mieszkalny w ustawowej wspólności (po połowie). Konsekwencją tego faktu jest, zdaniem organu, że omawiana czynność powoduje powstanie obowiązku podatkowego względem każdego z obdarowanych i z tytułu tej czynności notariusz powinien był pobrać podatek od każdego z podatników. W odwołaniu od tej decyzji płatnik wniósł odwołanie zarzucając organowi podatkowemu naruszenie art. 13 ustawy o podatku od spadków i darowizn poprzez błędną jego interpretację. Stwierdził, iż skoro w umowie darowizny darująca postanowiła, iż przedmiot darowizny stanowić będzie majątek wspólny obdarowanego i jego żony A. Z., to przez to postanowienie, żona wnuka darującej nie stała się stroną umowy darowizny. Dyrektor Izby Skarbowej, odnosząc się do argumentów odwołania podniósł, iż nie może być żadnych wątpliwości, iż w wyniku omawianej czynności powiększył się majątek wspólny małżonków T. i A. Z., a za tym każdy z małżonków uzyskał udział w nowym składniku majątku. Zdaniem organu odwoławczego, niezależnie od tego, kto stawił się do aktu notarialnego, uznać należy, iż nieodpłatne przysporzenie nastąpiło na rzecz T. Z. i jego żony A. Z.. Dodatkowo organ wskazał, iż w przypadku czynności, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, konieczne jest przyjęcie, że T. Z. stawiający do aktu notarialnego działał zarówno w swoim imieniu i imieniu żony. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. została zaskarżona przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił organom podatkowym naruszenie art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn poprzez jego błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi, skarżący podkreślił, iż organy obu instancji błędnie przyjęły do oceny czynności prawnej, jakoby stronami obdarowanymi przedmiotową nieruchomością był wnuk i jego żona, gdy tymczasem, zdaniem strony, obdarowanym jest wyłącznie wnuk darczyńcy. Płatnik wyraził pogląd, iż przepisy podatkowe nie mogą być interpretowane i stosowane niezgodnie z ich brzmieniem, w szczególności ich interpretacja nie może być rozszerzająca na niekorzyść podatnika. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia zwrócić uwagę, iż organy podatkowe ustalając wysokość podatku powinny dokonać oceny ekonomicznych i prawno-podatkowych skutków czynności, będącej przedmiotem niniejszego postępowania. W niniejszej sprawie, co jest bezsporne, w drodze umowy darowizny dokonanej aktem notarialnym z dnia 27 września 2005 r. nastąpiło nieodpłatne przysporzenie majątku poczynione przez K. Z. na rzecz wnuka T. Z. i jego żony. Organy podatkowe twierdzą, iż nieodpłatne przysporzenie nastąpiło zarówno na rzecz T. Z. i jego żony A. Z., co oznacza powstanie obowiązku podatkowego u każdego z obdarowanych. Natomiast, w ocenie strony skarżącej, skoro stroną umowy był tylko wnuk darczyńcy, to względem niego stosuje się dyspozycję przepisu przewidującego ulgę podatkową tj. art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (t. j. w Dz. U. z 2004 roku, nr 142, poz. 1514 z późniejszymi zmianami), natomiast druga osoba jako nie stająca do aktu notarialnego – nie była stroną tego postępowania. W tak zakreślonym sporze, przyznać rację należy organom podatkowym. Trafnie bowiem wskazano, iż w sytuacji, gdy darczyńca postanawia, że przedmiot darowizny objęty będzie wspólnością ustawową obdarowanego i jego współmałżonka, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z 1964 r.). W myśl zatem art. 33 pkt 2 tego kodeksu, przedmioty majątkowe nabyte w drodze darowizny stanowią majątek odrębny obdarowanego małżonka, chyba, że darczyńca inaczej postanowił. Gdy obdarowanym jest tylko jedno z małżonków, a darczyńca postanowił, że przedmiot darowizny będzie wchodził w skład majątku wspólnego małżonków, drugie z małżonków nie staje się przez to stroną umowy, a przedmiot darowizny zostaje objęty wspólnością ustawową bez potrzeby przyjęcia darowizny przez tego z małżonków. Przyjęcie darowizny przez małżonka obdarowanego, jako czynności zwykłego zarządu, nie wymaga zgody współmałżonka. Biorąc powyższe pod uwagę zasadnie organy przyjęły, iż T. i A. Z. nabyli przedmiotowy lokal mieszkalny w ustawowej wspólności (a więc po połowie). Konsekwencją tego faktu będzie powstanie obowiązku podatkowego względem każdego z obdarowanych i z tytułu tej czynności notariusz powinien był pobrać podatek od każdego z podatników. Strona skarżąca w treści skargi kładzie nacisk na fakt, iż jedynie jeden z małżonków stawał do aktu notarialnego. Okoliczność ta jednak ma drugorzędne znaczenie. Istotne jest bowiem to, że obdarowany, zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mógł przyjąć darowiznę do majątku wspólnego, działając bez jej zgody. Zresztą takie ustalenia wynikają też z analizy treści aktu notarialnego, gdzie w § 4 postanowiono, że na podstawie tego aktu stawający do niego obdarowany wnosi o dokonanie wpisu do księgi wieczystej prawa własności na jego rzecz i jego żony. To również wskazuje, że sporządzający akt notariusz wiedział, że A. Z. przyjmuje darowiznę uczynioną do majątku wspólnego, co potwierdzone zostanie odpowiednim wpisem w księdze wieczystej. Brak jest też jakichkolwiek dowodów przeciwnych, aby wyprowadzić w tym zakresie inne wnioski. Skoro więc A. Z. uzyskała przysporzenie majątkowe kosztem K. Z., a nie spełniała przesłanek do skorzystania z ulgi podatkowej (niezależnie od tego czy stanęłaby do aktu notarialnego czy tez nie), notariusz sporządzający umowę winien obliczyć A. Z. podatek według skali określonej dla nabywców zaliczonych do II grupy podatkowej. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.