I SA/Gl 941/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że w związku z prowadzonymi przeciwko niemu postępowaniami podatkowym i karnym skomplikowała się jego sytuacja rodzinna i majątkowa. Musiał wyprowadzić się z domu i zaprzestać wykonywania działalności gospodarczej, obecnie utrzymując się z wynagrodzenia w wysokości 676 zł. Pośród swoich stałych wydatków wyliczył m.in. opłatę za paliwo gazowe (50 zł) i za energię elektryczną (70 zł). Skarżący oświadczył, że nie ma żadnego majątku, a jego zadłużenie sięga kwoty około 45.000 zł. Pismem doręczonym do rąk skarżącego w dniu 13 października 2015 r. referendarz sądowy wezwał go do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 złożonego przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności wszystkich, z których wyciągi nadesłano w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 168/14 (a także z rachunku jego małżonki, na który, w świetle decyzji znajdującej się w tych aktach przelano dopłaty związane z działalnością rolniczą), obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz o sposobie ich spłaty, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), kopii ostatnich decyzji o przyznaniu płatności związanych z działalnością rolną oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie zawierało zastrzeżenie, że materiały dotyczące małżonki skarżącego należy przedłożyć niezależnie od ustroju rozdzielności majątkowej obowiązującego w jego małżeństwie oraz że małżonka ta jest w rozumieniu wezwania osobą pozostającą ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Odpowiadając na wezwanie, skarżący powtórzył, że z powodów osobistych nie zamieszkuje z żoną i samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Przedłożył też następujące dokumenty: zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach, kopię zeznania podatkowego za ubiegły rok, kopię zaświadczeń banku z dnia 16 i 19 października 2015 r., wydanych na wniosek jego żony, występującej w charakterze pełnomocnika, poświadczających, że dwa jego rachunki bankowe są zajęte, zaś saldo na nich jest zerowe, a nadto kopię dwóch pism informujących o nabyciu wierzytelności przysługujących w stosunku do skarżącego z tytułu kredytu i pożyczki dla małych firm. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Wpis w takiej wysokości skarżący wpłacił w przywołanej sprawie o sygn. akt I SA/Gl 168/14, po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu z dnia 27 listopada 2014 r. odmawiającego mu przyznania prawa pomocy. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 64/15, w którym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ocenę Sądu pierwszej instancji, że wnioskodawca prezentuje swoją sytuację w sposób wybiórczy i niepełny. Analogiczne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt I FZ 133/15, oddalając zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 934/14. Skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy również w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 550/15 – postanowieniem Sądu z dnia 14 września 2015 r. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem tę okoliczność udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W przeciwnym razie przyznanie prawa pomocy jest wykluczone. Konieczność precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego występuje szczególnie w niniejszej sprawie, w której wysokość kosztów sądowych jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Poniesienie takiego wydatku może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny. Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżący, tak jak w innych sprawach ze swoim udziałem, wykonał takie wezwanie w sposób wybiórczy i niepełny, przedkładając wyłącznie te dokumenty, które wskazują na niewielką wysokość jego wynagrodzenia oraz na znaczną skalę jego zadłużenia. Uchylił się natomiast od dostarczenia pozostałych materiałów, zwłaszcza tych dotyczących jego małżonki, którą wprost określono w wezwaniu jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie można przy tym uwzględnić powodów, które według wnioskodawcy mają usprawiedliwić ten stan rzeczy. Wprawdzie w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 550/15 ustalono, że skarżący i jego żona są formalnie zameldowani osobno, lecz w tamtym postępowaniu we wniosku utrzymywał on, że pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, i dopiero wykonując wezwanie do nadesłania dokumentacji źródłowej, zmienił te oświadczenia. Co więcej, w niniejszej sprawie wnioskodawca podał adres zamieszkania będący adresem zameldowania jego małżonki i odbiera tam korespondencję osobiście. Wreszcie to żona skarżącego, jako jego pełnomocnik, pozyskała zaświadczenia banku odnoszące się do jego rachunków bankowych, co przeczy temu, jakoby małżonkowie zerwali ze sobą wszelkie więzi, także te o charakterze majątkowym. Skądinąd taki skutek może pociągnąć za sobą rozwód lub separacja, a nie jedynie zameldowanie pod odrębnymi adresami. Do tego czasu wnioskodawca nie może być uznany w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy jako osoba prowadząca osobne gospodarstwo domowe. Małżeństwo łączy się wszak z układem wzajemnych praw i obowiązków osobistych i majątkowych, które nie ustają dopóty, dopóki ono trwa. Nie można zatem tracić z pola widzenia, że w postępowaniu w sprawie I SA/Gl 168/14 przedstawiono m.in. decyzję o przyznaniu żonie skarżącego dopłat w związku z prowadzoną przez nią działalnością rolniczą, wyszczególniającą numer rachunku bankowego, na który te płatności przelano. Numer ten powtórzony został wprost w wezwaniu o nadesłanie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych, ale wnioskodawca nie przedłożył ani tego wyciągu, ani dokumentu, którym, według wezwania, należało wykazać likwidację rachunku bankowego. W efekcie nie można zbadać stanu tego rachunku i dokonanych na nim operacji, co wyklucza w istocie jakiekolwiek wnioski na temat możliwości płatniczych. W tym kontekście odnotować wypada, że w wezwanie obejmowało wszystkie rachunki bankowe, o których była w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 168/14, a w uzasadnieniu postanowienia wydanego w tamtej sprawie dnia 8 października 2014 r. wspomniano o pięciu takich rachunkach. Skarżący pominął więc dwa razy więcej rachunków niż uwzględnił. Wnioskodawca nie udokumentował jakichkolwiek kosztów utrzymania, w tym tych, które wyliczył we wniosku. Nie można zatem poczynić jakichkolwiek ustaleń w tej materii, w szczególności tego, czy reguluje on płatności terminowo, czy ma jakieś zaległości, a także relacji, w jakiej pozostają te wydatki do deklarowanych przez niego dochodów. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.