I SA/Gl 942/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 21 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze z dnia 24 czerwca 2016 r. A. S. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W dalszej kolejności, uzupełniając brak formalny tego wniosku, skarżąca nadesłała urzędowy formularz z dnia 15 sierpnia 2016 r. W jego motywach obszernie przedstawiła przebieg szeregu zdarzeń z jej życia począwszy od 2006 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznała, że gospodarstwo domowe prowadzi samotnie. Z posiadanych składników majątkowych skarżąca wskazała na dom o pow. 124 m2 o wartości 180.000,00 zł, grunt o pow. 0,0267 ha oraz garaż o pow. 6,5 m2 o wartości 6.000,00 zł. A. S. oświadczyła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W chwili obecnej pobiera nauki w studium pomaturalnym na kierunku "higienistka stomatologiczna". W celu utrzymania sprzedaje własne maliny, jabłka, warzywa, jagody oraz zioła. W miarę możliwości odsprzedaje nadto stare książki oraz biżuterię. Łączny dochód skarżącej z tego tytułu wynosi 580 zł netto. W dalszej części oświadczenia zeznała, że do jej stałych wydatków należy zaliczyć: świadczenie alimentacyjne na rzecz syna (400 zł), ratę podatku od nieruchomości (115 zł) oraz należność z tytułu zużycia energii elektrycznej (33,51 zł wg prognozy; w rzeczywistości – jak dodała – należność jest wyższa). Do formularza dołączyła zaświadczenie właściwego urzędu pracy, z którego wynika, że skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia 5 stycznia 2014 r. Pismem z dnia 19 sierpnia 2016 r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń, w szczególności przez: 1) wykazanie tytułu prawnego, na którego podstawie skarżąca przebywa w lokalu mieszkalnym położonym w Z. przy ul. [...] oraz nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na wszystkie osoby zameldowane pod tym adresem; w tych ramach należy nadto złożyć oświadczenie o wzajemnych relacjach osób zamieszkałych w ww. lokalu; 2) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; potwierdzenia wpłat z tytułu: ubezpieczenia, czynszu itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem ww. gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne (wydane po otrzymaniu niniejszego wezwania) zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wskazać, kto i w jakim zakresie partycypuje w ponoszeniu ww. opłat; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 4) udokumentowanie źródła finansowania podstawowych wydatków egzystencjonalnych, tj. na zakup: żywności, odzieży, środków higieny itp.; w tych ramach należało wykazać dochody uzyskane z tytułu zbieractwa i sprzedaży płodów rolnych oraz oszacować wysokość ww. wydatków (w tych ramach należało nadto wskazać ilość płodów rolnych uzyskanych z działki pow. 267 m2, przy założeniu, że jest ona nadto zabudowana domem mieszkalnym); należy też wskazać źródło dochodu z okresu, w którym nie jest możliwe jego pozyskanie ze sprzedaży płodów rolnych (alternatywnie wykazanie zaległości z tytułu świadczenia alimentacyjnego); 5) złożenie wyjaśnień, z których wynikałoby, czy skarżąca w chwili obecnej korzysta ze wsparcia pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać kopie stosownych decyzji w tym zakresie. W piśmie procesowym z dnia 8 września 2016 r. skarżąca odniosła się do poszczególnych punktów ww. wezwania. Odnośnie tytułu prawnego do mieszkania położonego w Z. skarżąca oświadczyła, że jest to tylko jej adres do korespondencji, i że nie ma żadnych praw do tego lokalu. Z tych też powodów nie jest w stanie przedłożyć stosownego zaświadczenia w tym zakresie. Wyjaśniła, że korzysta z tego adresu albowiem jej skrzynka pocztowa przy posesji w P. była notorycznie niszczona, co uniemożliwiało odbiór korespondencji. W dalszej kolejności podniosła, że wydatki w sierpniu 2016 r. zamknęły się w kwocie 4437,96 zł, w tym: należność za energię elektryczną (35,40 zł), a pozostała kwota z przeznaczeniem na alimenty. W lipcu 2016 r. opłaty te stanowiły łącznie kwotę 415,12 zł. Dodatkowo skarżąca poniosła wówczas wydatek związany z usługami telekomunikacyjnymi. A. S. podniosła, że nie korzysta z usług przedsiębiorstwa wodociągów, gdyż od dnia wystąpienia awarii instalacji wodociągowej, korzysta ze studni. Skarżąca zaakcentowała, że w chwili obecnej toczy się postępowanie administracyjne w sprawie zmian w ewidencji gruntów, na której podstawie będzie wydana nowa decyzja na 2016 r. Podkreśliła, że w dalszym ciągu posiada zaległości na rzecz urzędu z tytułu podatku od nieruchomości. Skarżąca odnotowała, że dom wymaga remontu albowiem dach uległ zniszczeniu w wyniku porywistych wiatrów. A. S. nie posiada rachunków bankowych ani lokat. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie prowadzi też działalności gospodarczej, ani rolniczej. Oświadczyła, że na własne potrzeby uprawia warzywa i owoce dlatego nie prowadzi ewidencji. Okazjonalnie sprzedaje maliny, jabłka, pigwę, orzechy, zioła, warzywa, owoce leśne – jagody. W sierpniu 2016 r. skarżąca sprzedała: 8 kg malin, 10 kg jagód, 10 kg jabłek oraz zioła i warzywa na kwotę 400 zł. W tym czasie sprzedała również bursztyn i książkę za łączną kwotę 180 zł. Wyjaśniła dalej, że okazjonalnie sprzedaje stare książki aby pozyskać środki finansowe na pożywienie. Czasami wspomaga ją starsza krewna. W tych ramach pozyskuje ziemniaki oraz inne produkty żywnościowe. Czasami skarżąca otrzymuje ubrania oraz jedzenie od znajomych. W chwili obecnej nie korzysta natomiast z żadnej formy wsparcia pomocy społecznej. Do opisanego wyżej oświadczenia skarżąca dołączyła kopie dokumentów, w tym: wykaz zmian w danych ewidencji gruntów i budynków wraz ze stosownym postanowieniem z dnia 1 lipca 2016 r.; potwierdzenia płatności z tytułu – jak je nazwała – "alimentów" oraz potwierdzenia wpłat z tytułu należności za zużytą energię elektryczną. Ustalono na tej podstawie, że skarżąca posiada nieruchomość gruntową o łącznej powierzchni 0,0837 ha, w tym: tereny mieszkaniowe – 0,0566 ha oraz grunty orne – 0,0271 ha. Wypada wspomnieć, że skarżąca występowała już do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie jej prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1722/13 referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, akcentując, że pomimo wezwania, nie uzupełniła wniosku o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Prawo pomocy być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przy czym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (zgodnie z zakresem wyznaczonym przez skarżącą) następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy czym słowo "wykaże", użyte w treści tego przepisu oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Wniosek A. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Dane zwarte w złożonym przez nią oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 P.p.s.a., a wezwanie do uzupełnienia danych zostało wykonane przez skarżącą w wybiórczym zakresie. Stosownie do treści art. 255 P.p.s.a. – strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącej o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, iż dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Ostatecznie orzekający nie dysponował danymi dotyczącymi zarówno wysokości uzyskiwanych dochodów potwierdzonych stosownymi dokumentami, szczegółowych danych majątkowych, jak również ponoszonych kosztów utrzymania. Okoliczności tych, pomimo precyzyjnego wezwania w tym zakresie, skarżąca nie wyjaśniła w sposób precyzyjny i oczywisty. Nie można uznać za wystarczające oświadczenie skarżącej, że utrzymuje się ze zbieractwa oraz ze sprzedaży płodów rolnych. Wypada zwrócić uwagę, że powierzchnia gruntów skarżącej, niestanowiących terenów mieszkaniowych, wynosi jedynie 271 m2. W ocenie rozpoznającego wniosek nie jest to areał, który dałby możliwość uzyskania płodów rolnych pozwalających na uzyskanie relatywnie niskich miesięcznych dochodów rzędu 400 zł miesięcznie. Tym bardziej nie jest możliwe zgromadzenie zapasów, które pozwoliłyby na wygenerowanie środków pieniężnych w okresie jesienno-zimowym. W ocenie orzekającego, skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała, a nawet nie uprawdopodobniła deklarowanego przez nią źródła dochodów. Mało wiarygodnym źródłem dochodu jest także sprzedaż starych książek, w szczególności w świetle oświadczenia skarżącej, z którego wynika, że kilka lat temu jej dom uległ sporym zniszczeniom w wyniku zerwania dachu na skutek porywistego wiatru. Skarżąca również i w tym zakresie nie uprawdopodobniła, że posiada księgozbiór, który pozwoliłby jej na uzyskanie środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie nie tylko deklarowanych przez nią kosztów energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych i świadczeń alimentacyjnych, ale także na inne wydatki związane np. z ogrzewaniem domu. Dość enigmatycznie brzmi również wyjaśnienie skarżącej w kwestii jej adresu dla korespondencji. Jest oczywiste, że konieczną dla uzyskania możliwości korzystania z lokalu mieszkalnego z przeznaczeniem na adres dla korespondencji, jest zgoda właściciela tego lokalu. Skarżąca wskazując jedynie, że osoby mieszkające w Z. przy ul. [...] są dla niej zupełnie obcy, nie przedstawiła żadnego oświadczenia osób trzecich w tej materii. Co znamienne, wydaje się, że deklarowana przez skarżącą sytuacja materialna winna uzasadniać objęcie A. S. szeroko pojmowaną pomocą społeczną, tymczasem w świetle jej wyjaśnień, nie korzysta z żadnej formy wsparcia. W świetle ujawnionych wyżej nieścisłości i mankamentów dowodowych wniosku, orzekający stwierdził, że skarżącą nie można objąć wsparciem bufetu Państwa w omawianym tutaj zakresie. W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.