I SA/Gl 942/16

PostanowienieWSA w Gliwicach2016-11-28

Skład orzekający: Dorota Kozłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, osoba bezrobotna uzyskująca niewielkie dochody ze sprzedaży płodów rolnych i okazjonalnej sprzedaży przedmiotów, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca, będąca osobą bezrobotną od dłuższego czasu, nieposiadającą stałego dochodu i uzyskującą niewielkie środki ze sprzedaży płodów rolnych oraz okazjonalnej sprzedaży przedmiotów, spełnia przesłankę częściowego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pomimo niewykonania w pełni wezwania referendarza sądowego, jej trudna sytuacja materialna uzasadniała zwolnienie od opłat sądowych, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający swojej sytuacji materialnej. Skarżąca wniosła sprzeciw, przedstawiając szczegółowo swoją trudną sytuację życiową i finansową, w tym brak stałego dochodu, niewielkie wpływy ze sprzedaży płodów rolnych i okazjonalnej sprzedaży przedmiotów, a także problemy mieszkaniowe i brak wsparcia z pomocy społecznej. Sąd rozpoznał sprzeciw.
Rozstrzygnięcie
1. Zmienił postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, że zwolnił skarżącą od kosztów sądowych; 2. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, , , po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 września 2016 r. w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a: 1. zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 września 2016 r. w ten sposób, że zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2. w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na oznaczoną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. A.S. (dalej: "skarżąca", "strona", "wnioskodawczyni") wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Następnie skarżąca nadesłała urzędowy formularz PPF, w którym obszernie przedstawiła przebieg szeregu zdarzeń z jej życia począwszy od [...] r. W tych ramach m.in. wskazała, że po śmierci ojca w [...] r. matka wyrzuciła ją z domu, będącego własnością skarżącej, w którym znajdował się jej cały życiowy dorobek i uniemożliwiła jej korzystanie z tej nieruchomości. Zaznaczyła, że była wobec niej stosowana przemoc, kilkakrotnie pobito ją, okradziono i zdewastowano jej dom, nadto zniszczono jej pracę dyplomową uniemożliwiając tym samym obronę dyplomu. Skradziono jej również dokumenty oraz samochód, który następnie zniszczono poprzez spowodowanie kolizji. Pojazd ten został przewieziony na policyjny parking oraz zadłużony. Następnie dokonano kasacji tego pojazdu i w toku pozostaje postępowanie dotyczące obciążenia skarżącej kosztami z tym związanymi. Skarżąca jako adres zamieszkania wskazała ul. [...] w P., zaś jako adres do korespondencji ul. [...] w Z. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona zeznała, że gospodarstwo domowe prowadzi samotnie. Z posiadanych składników majątkowych skarżąca wskazała na dom o pow. [...] m2 o wartości [...] zł, grunt o pow. [...] ha oraz garaż o pow. [...] m2 o wartości [...] zł. Strona oświadczyła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W chwili obecnej pobiera nauki w studium pomaturalnym na kierunku "higienistka stomatologiczna". W celu utrzymania sprzedaje własne maliny, jabłka, warzywa, jagody oraz zioła. W miarę możliwości odsprzedaje nadto stare książki oraz biżuterię. Łączny dochód skarżącej z tego tytułu wynosi [...] zł netto. W dalszej części oświadczenia zeznała, że do jej stałych wydatków należy zaliczyć: świadczenie alimentacyjne na rzecz syna ([...] zł), ratę podatku od nieruchomości ([...] zł) oraz należność z tytułu zużycia energii elektrycznej ([...] zł wg prognozy; w rzeczywistości – jak dodała – należność jest wyższa). Do formularza dołączyła zaświadczenie właściwego urzędu pracy, z którego wynika, że skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia [...]. W piśmie z dnia 19 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń, w szczególności przez: 1) wykazanie tytułu prawnego, na którego podstawie skarżąca przebywa w lokalu mieszkalnym położonym w Z. przy ul. [...] oraz nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na wszystkie osoby zameldowane pod tym adresem (w tych ramach należało nadto złożyć oświadczenie o wzajemnych relacjach osób zamieszkałych w ww. lokalu); 2) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; potwierdzenia wpłat z tytułu: ubezpieczenia, czynszu itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem ww. gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne (wydane po otrzymaniu wezwania referendarza) zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wskazać, kto i w jakim zakresie partycypuje w ponoszeniu ww. opłat; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty); 4) udokumentowanie źródła finansowania podstawowych wydatków egzystencjonalnych, tj. na zakup: żywności, odzieży, środków higieny itp.; w tych ramach należało wykazać dochody uzyskane z tytułu zbieractwa i sprzedaży płodów rolnych oraz oszacować wysokość ww. wydatków (w tych ramach należało nadto wskazać ilość płodów rolnych uzyskanych z działki pow. [...] m2, przy założeniu, że jest ona nadto zabudowana domem mieszkalnym); należało też wskazać źródło dochodu z okresu, w którym nie jest możliwe jego pozyskanie ze sprzedaży płodów rolnych (alternatywnie wykazanie zaległości z tytułu świadczenia alimentacyjnego); 5) złożenie wyjaśnień, z których wynikałoby, czy skarżąca w chwili obecnej korzysta ze wsparcia pomocy społecznej (w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać kopie stosownych decyzji w tym zakresie). W piśmie z dnia [...] skarżąca odniosła się do poszczególnych punktów wezwania. Odnośnie tytułu prawnego do mieszkania położonego w Z. przy ul. [...] skarżąca oświadczyła, że jest to tylko jej adres do korespondencji i że nie ma żadnych praw do tego lokalu. Z tych też powodów nie jest w stanie przedłożyć stosownego zaświadczenia w tym zakresie (odmówiono jej wydania zaświadczenia o osobach zameldowanych pod tym adresem). Wyjaśniła, że korzysta z tego adresu albowiem jej skrzynka pocztowa przy posesji w P. była notorycznie niszczona, co uniemożliwiało odbiór korespondencji. Skarżąca wskazała też, że mieszka i jest zameldowana w P. przy ul. [...]. Referendarz sądowy wskazywał, że skarżąca w dalszej kolejności podniosła, iż wydatki w sierpniu 2016 r. zamknęły się w kwocie [...] zł (powinno być: [...] zł – przypis Sądu), w tym: należność za energię elektryczną ([...] zł), a pozostała kwota z przeznaczeniem na alimenty. W lipcu 2016 r. opłaty te stanowiły łącznie kwotę [...] zł. Dodatkowo skarżąca poniosła wówczas wydatek związany z usługami telekomunikacyjnymi. Skarżąca podniosła, że nie korzysta z usług przedsiębiorstwa wodociągów, gdyż od dnia wystąpienia awarii instalacji wodociągowej korzysta ze studni. Skarżąca zaakcentowała, że w chwili obecnej toczy się postępowanie administracyjne w sprawie zmian w ewidencji gruntów, na której podstawie będzie wydana nowa decyzja na 2016 r. Podkreśliła, że w dalszym ciągu posiada zaległości na rzecz urzędu z tytułu podatku od nieruchomości. Skarżąca odnotowała, że dom wymaga remontu albowiem dach uległ zniszczeniu w wyniku porywistych wiatrów. Wnioskodawczyni nie posiada rachunków bankowych ani lokat. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie prowadzi też działalności gospodarczej, ani rolniczej. Oświadczyła, że na własne potrzeby uprawia warzywa i owoce dlatego nie prowadzi ewidencji. Okazjonalnie sprzedaje maliny, jabłka, pigwę, orzechy, zioła, warzywa, owoce leśne – jagody. W sierpniu 2016 r. skarżąca sprzedała: 8 kg malin, 10 kg jagód, 10 kg jabłek oraz zioła i warzywa na kwotę [...] zł. W tym czasie sprzedała również bursztyn i książkę za łączną kwotę [...] zł. Wyjaśniła dalej, że okazjonalnie sprzedaje stare książki aby pozyskać środki finansowe na pożywienie. Czasami wspomaga ją starsza krewna. W tych ramach pozyskuje ziemniaki oraz inne produkty żywnościowe. Czasami skarżąca otrzymuje używane ubrania oraz jedzenie od znajomych. W chwili obecnej nie korzysta natomiast z żadnej formy wsparcia pomocy społecznej. Do opisanego wyżej oświadczenia skarżąca dołączyła kopie dokumentów, w tym: wykaz zmian w danych ewidencji gruntów i budynków wraz ze stosownym postanowieniem z dnia [...]; potwierdzenia płatności z tytułu "alimentów" (określenie skarżącej) oraz potwierdzenia wpłat z tytułu należności za zużytą energię elektryczną. Referendarz sądowy ustalił w związku z powyższym, że skarżąca posiada nieruchomość gruntową o łącznej powierzchni [...] ha, w tym: tereny mieszkaniowe – [...] ha oraz grunty orne – [...] ha. Postanowieniem z dnia 21 września 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie referendarz sądowy zaznaczył, że skarżąca występowała już do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie jej prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1722/13 referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy, akcentując, że pomimo wezwania, nie uzupełniła wniosku o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe. W dalszej części uzasadnienia referendarz sądowy wskazywał, że dane zawarte w oświadczeniu wnioskodawczyni o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności a wezwanie do uzupełnienia tychże danych zostało wykonane w sposób wybiórczy. W konsekwencji referendarz orzekający w sprawie nie dysponował danymi dotyczącymi zarówno wysokości uzyskiwanych dochodów potwierdzonych stosownymi dokumentami, szczegółowych danych majątkowych, jak również ponoszonych kosztów utrzymania. Okoliczności tych, pomimo precyzyjnego wezwania w tym zakresie, skarżąca nie wyjaśniła w sposób precyzyjny i oczywisty. Nie można uznać za wystarczające oświadczenie skarżącej, że utrzymuje się ze zbieractwa oraz ze sprzedaży płodów rolnych. Referendarz wskazywał, że powierzchnia gruntów skarżącej, niestanowiących terenów mieszkaniowych, wynosi jedynie [...] m2. W ocenie rozpoznającego wniosek nie jest to areał, który dałby możliwość uzyskania płodów rolnych pozwalających na uzyskanie relatywnie niskich miesięcznych dochodów rzędu [...] zł miesięcznie. Tym bardziej nie jest możliwe zgromadzenie zapasów, które pozwoliłyby na wygenerowanie środków pieniężnych w okresie jesienno-zimowym. W ocenie orzekającego, skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała, a nawet nie uprawdopodobniła deklarowanego przez nią źródła dochodów. Mało wiarygodnym źródłem dochodu jest także sprzedaż starych książek, w szczególności w świetle oświadczenia skarżącej, z którego wynika, że kilka lat temu jej dom uległ sporym zniszczeniom w wyniku zerwania dachu na skutek porywistego wiatru. Skarżąca również i w tym zakresie nie uprawdopodobniła, że posiada księgozbiór, który pozwoliłby jej na uzyskanie środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie nie tylko deklarowanych przez nią kosztów energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych i świadczeń alimentacyjnych, ale także na inne wydatki związane np. z ogrzewaniem domu. W ocenie referendarza sądowego dość enigmatycznie brzmi również wyjaśnienie skarżącej w kwestii jej adresu dla korespondencji. Jest oczywiste, że konieczną dla uzyskania możliwości korzystania z lokalu mieszkalnego z przeznaczeniem na adres dla korespondencji, jest zgoda właściciela tego lokalu. Skarżąca wskazując jedynie, że osoby mieszkające w Z. przy ul. [...] są dla niej zupełnie obce, nie przedstawiła żadnego oświadczenia osób trzecich w tej materii. Końcowo referendarz sądowy zaznaczył, że deklarowana przez skarżącą sytuacja materialna winna uzasadniać objęcie ją szeroko pojmowaną pomocą społeczną. Tymczasem, jak wynika z oświadczeń wnioskodawczyni, nie korzysta ona z żadnej formy wsparcia. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżąca wniosła o jego zmianę oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Strona wskazała, że zaskarżone postanowienie jest sprzeczne z ustaleniami faktycznymi oraz zawiera szereg błędów merytorycznych. Zaznaczyła, iż wyciągnięto błędne wnioski z jej wyjaśnień, bowiem nigdy nie twierdziła, że czyni zapasy na okres jesienno – zimowy. Nie twierdziła również, że uzyskuje dochód w kwocie [...] zł miesięcznie ani że posiada cenny księgozbiór. Podniosła, że bezpodstawnie uznano, iż w sierpniu 2016 r. jej wydatki zamknęły się w kwocie [...] zł. Zdaniem skarżącej błędnie uznano również, że niezawiniony przez nią brak pomocy społecznej jest podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy. Uzasadniając sprzeciw wnioskodawczyni wskazała, że z powodu bardzo ciężkiej sytuacji osobistej i ekonomicznej oraz "zerwania dachu przez orkan Ksawery – a nie podmuchy wiatru jak to stwierdził referendarz sądowy-, a następnie kilkakrotne zalanie domu", nie ma możliwości wynajęcia adwokata z wyboru. Strona zaznaczyła, że żyje "niewyobrażalnie skromnie", każda złotówka jest dla niej cenna, jest osobą bezrobotną, uczącą się i poszukującą pracy, nie posiada stałego dochodu. Dorywczo sprzedaje maliny, jabłka, jagody, zioła, jarzyny, pigwę, orzechy włoskie. Sezonowo sprzedaje też owoce z własnej działki oraz dziko rosnące. Zaznaczyła, że nie posiada w tym zakresie żadnej dokumentacji bowiem nie jest ona przez prawo wymagana (sprzedaż produktów z własnych upraw oraz dziko rosnących nie jest pozarolniczą działalnością gospodarczą). Zaznaczyła, że zbiór pigwy i orzechów przypada na początek zimy. Skarżąca podniosła, że zgadza się z twierdzeniem referendarza, iż jej sytuacja materialna uzasadnia objęcie pomocą społeczną, ale – jak stwierdziła – "(...) OPS nie wypełnia swoich ustawowych obowiązków i nie udziela mi pomocy, pomimo moich próśb". Końcowo skarżąca oświadczyła, że jej wydatki są ściśle uzależnione od środków finansowych, jakie zdobędzie. Przykładowo, jeśli nie posiada pieniędzy, nie korzysta z telefonu, nie wysyła pieniędzy synowi. Do sprzeciwu strona dołączyła kserokopię upomnienia z dnia [...] dotyczącego łącznego zobowiązania pieniężnego (na sumaryczną kwotę [...] zł), kopię postanowienia z dnia [...] o zarachowaniu wpłaty w kwocie [...] zł wraz z zestawieniem zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym; oświadczenie A.K. z dnia [...], zgodnie z którym jest on właścicielem mieszkania spółdzielczego położonego w Z. przy ul. [...]. Wynika z niego, że wyraził on zgodę na przesyłanie korespondencji skarżącej na jego adres zamieszkania, oraz nadto, iż jest ona dla niego osobą obcą i nie zamieszkuje pod tymże adresem. Strona załączyła także kopię decyzji z dnia [...] ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. w kwocie [...] zł oraz kopię "Indywidualnego Planu Działania" z dnia [...], dotyczącego podjęcia w przyszłości pracy w branży medycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw skarżącej zasługuje na częściowe uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie natomiast z ogólną zasadą, przewidzianą w art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi w związku z tym odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym wnioskujący o przyznanie prawa pomocy powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). Strona ma zatem obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśniania wszelkich okoliczności dotyczących stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykonała w sposób pełny wezwania referendarza sądowego, w szczególności w sposób wybiórczy przedstawiła dokumentację związaną z wydatkami związanymi z utrzymaniem jej gospodarstwa domowego. Przemilczała również kwestię związaną z ogrzewaniem domu, w którym zamieszkuje, pomimo zwrócenia uwagi na ten aspekt sprawy przez referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 21 września 2016 r. Niemniej jednak, analizując sytuację materialną skarżącej w świetle złożonych przez nią dokumentów, w tym nadesłanych w ramach sprzeciwu, oraz mając także na uwadze oświadczenia skarżącej, zasadnym było rozważenie jej wniosku w kontekście częściowego przyznania prawa pomocy, które - stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. - obejmuje m.in. zwolnienie od opłat sądowych. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w takim zakresie następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, w omawianym przypadku wskazana przesłanka częściowego przyznania prawa pomocy w stosunku do wnioskodawczyni zachodzi. Należy bowiem podkreślić, że skarżąca jest osobą bezrobotną od dłuższego czasu, nieposiadającą stałego dochodu, uzyskującą niewielki dochód ze sprzedaży owoców z własnej działki oraz dziko rosnących, jak również ze sprzedaży składników swojego majątku (książek). Z akt sprawy wynika nadto, że skarżąca zamieszkuje samotnie w domu w P., zaś podany przez nią adres ul. [...] w Z. jest jedynie adresem korespondencyjnym, o czym może świadczyć zarówno przedłożone przy sprzeciwie oświadczenie A.K. (właściciela lokalu położonego pod tym adresem) jak również fakt awizowania przesyłek sądowych, doręczanych na tenże adres. Nie można też tracić z pola widzenia zobowiązań, których obowiązek spłaty ciąży na skarżącej. Zaznaczyć ponadto należy, że osoby stale zamieszkujące pod wskazanym przez wnioskodawczynię adresem korespondencyjnym nie są z nią spokrewnione i tym samym nie są zobowiązane do utrzymywania skarżącej oraz do udzielania jej pomocy finansowej. Odnosząc się natomiast do kwestii ustanowienia skarżącej adwokata należy zaznaczyć, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, kluczowe znaczenie ma etap postępowania sądowego, w którym taki wniosek został zgłoszony. Zwrócić należy przy tym uwagę na pogląd, zgodnie z którym na wstępnym etapie postępowania sądowego brak jest podstaw, ażeby ustanowić na rzecz strony skarżącej adwokata, mając na względzie także fakt, że sąd pierwszej instancji nie jest związany granicami skargi i jest zobligowany do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu z urzędu, co może powodować uwzględnienie skargi nawet przy jej wadliwym sformułowaniu oraz znikomej aktywności strony skarżącej w procesie przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OZ 818/05, niepubl.). Z uwagi na powyższe, na obecnym etapie postępowania nie wydaje się uzasadnione wyłożenie ze środków publicznych kwot na pokrycie zastępstwa procesowego świadczonego z urzędu. Jest tak również dlatego, że skarżąca nie wykonała w sposób wyczerpujący wezwania referendarza sądowego, o czym była mowa we wcześniejszej części uzasadnienia. Mając zatem na względzie wskazane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowił zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego i orzec o przyznaniu skarżącej prawa pomocy w części, obejmującej zwolnienie jej od kosztów sądowych. W pozostałym zakresie, tj. obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, Sąd postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło