I SA/Gl 964/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2022 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2020. 256 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 4 pkt 1 oraz art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2019. 1438 z późn. zm.) dalej ustawa egzekucyjna, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej Dyrektor lub organ nadzoru) po rozpoznaniu zażalenia pani B. B. (dalej strona lub zobowiązana) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...] r. od nr [...] do nr [...] z tytułu zaległości na ubezpieczenie społeczne za okres od 07/2019 do 02/2020, ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/2019 do 02/2020 oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 07/2019 oraz 08/2019, utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor wskazał, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych z dnia [...] r., których odpisy zostały doręczone stronie dnia [...] r. Zawiadomieniami z dnia [...] r. dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej tj. nadpłaty podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G. Zawiadomienia te wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanej tego samego dnia tj. [...] r. Pismami z dnia 28 grudnia 2020 r., zobowiązana wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia 11 stycznia 2021 r., organ egzekucyjny wezwał stronę o doprecyzowanie treści żądania zawartego w pismach. W odpowiedzi strona wskazała, iż wniosła zarzut: przedawnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Ponadto podtrzymała w całości złożone zarzuty, w których wniosła o: uchylenie tytułu wykonawczego, umorzenie postępowania egzekucyjnego, zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania niniejszych zarzutów. Mocą postanowienia z dnia [...] r. organ egzekucyjny uznał za nieuzasadnione wniesione przez stronę zarzuty tj. zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanej jeżeli jest wymagane oraz wygaśnięcie obowiązku w całości w odniesieniu do wszczętych tytułów wykonawczych. Postanowienie to zostało uznane za doręczone, w trybie art. 44 K.p.a., w dniu 8 marca 2021 r. Następnie mocą postanowienia z dnia [...] r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. Na powyższe, pismem z dnia 15 marca 2021 r., zobowiązana wniosła zażalenie, zarzucając brak podstawy prawnej i faktycznej do jego wydania, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji administracyjnej, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazała, że argumentacja faktyczna i prawna zaskarżonego postanowienia jest chybiona ponieważ nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy oraz jest sprzeczna z przepisami ustawy, gdyż prowadzenie egzekucji zostało dokonane w sposób niedopuszczalny, albowiem organ nie wykazał w sposób wymagany przepisami prawa wysokości zobowiązania, a nadto nie zostało wcześniej doręczone upomnienie, zgodnie z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej. Doręczenie było doręczeniem wadliwym, zatem nie powinno nieść za sobą ujemnych skutków. Ponadto zdaniem zobowiązanej Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania zobowiązania, a nadto stosownie do treści art. 871 K.p., organ powinien był uwzględnić, że strona nie posiada żadnych źródeł utrzymania i nie świadczy pracy w żadnym zakresie, a organ zastosował zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Następnie organ nadzoru przytoczył treść art. 59 § 1, § 2, § 4, § 5 i § 6 ustawy egzekucyjnej stwierdzając, że administracyjne postępowanie egzekucyjne kończy się zazwyczaj poprzez realizację tytułu wykonawczego. Może jednak się zakończyć z innego powodu – poprzez jego umorzenie. Wystąpienie zdarzeń określonych w przepisie art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o nieprowadzeniu już postępowania. Instytucja ta kończy postępowanie egzekucyjne z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Dyrektor stwierdził, że zgodnie z nowym brzmieniem przepisu art. 59 ustawy egzekucyjnej w trybie umorzenia postępowania egzekucyjnego podlegają ocenie przesłanki: niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 ustawy egzekucyjnej. Zatem podniesione przez zobowiązaną kwestie braku doręczenia upomnienia z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej oraz przedawnienia zobowiązania podlegały ocenie w odrębnym trybie tj. w trybie art. 33 tej ustawy. Ponadto w zażaleniu zobowiązana podniosła zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W związku z tym Dyrektor zauważył, że w brzmieniu ustawy egzekucyjnej obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. okoliczność ta podlega rozpoznaniu w trybie art. 54 tj. skargi na czynności egzekucyjne, przy czym zgodnie z § 3 tego artykułu, skargę taką wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, zaś zobowiązana podniosła tę okoliczność dopiero w postępowaniu zażaleniowym, prowadzonym w trybie art. 59 ustawy egzekucyjnej. Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, Dyrektor wskazał na treść art. 29 § 1, § 2 i § 2a ustawy egzekucyjnej, podnosząc, że niedopuszczalność egzekucji musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Dyrektor stwierdził, że przedmiotowe tytuły wykonawcze spełniają wszystkie wymogi określone w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej i są zgodne ze wzorem zawartym w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie wzorów tytułów wykonawczych w egzekucji administracyjnej (wzór obowiązujący na dzień wystawienia tytułu wykonawczego). Zawierają wszystkie elementy przewidziane ustawą egzekucyjną, co przedstawił również organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu. Zdaniem Dyrektora nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut nie wskazania wysokości zobowiązania, bowiem informacja taka znajduje się na tytule wykonawczym oraz na zawiadomieniach z dnia [...] r., otrzymanych przez zobowiązaną dnia [...] r. Dyrektor wskazał na treść art. 19 § 4 i art. 23 § 1, § 2 i § 4 ustawy egzekucyjnej podnosząc, że jako organ nadzoru stwierdza, że zażalenie zobowiązanej jest nieuzasadnione z przyczyn w nim podniesionych i nie znalazł podstaw do jego uchylenia. W skardze na to rozstrzygnięcie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca zarzuciła brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia rachunku bankowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, a nadto przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte stanowisko i jego argumentację. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2021 r. starszy referendarz tut. Sądu ustanowił skarżącej adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, że dotyczyło ono odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn opisanych w art. 59 § 1 pkt 1 i 3 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 pkt 1 i 3 ustawy egzekucyjnej postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego (pkt 1) oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (pkt 3). W myśl art. 27 § 1 pkt 3 i 11 ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej – także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu nieopłacenia należności w terminie, oraz rodzaj i stawki tych odsetek (pkt 3), wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (pkt 11). Wskazać należy, że "Z niedopuszczalnością egzekucji mamy do czynienia, gdy w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych, podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność ta ma więc charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu" (tak wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2257/18). Warto również dodać, że okoliczności odnoszące się do art. 27 ustawy egzekucyjnej dotyczą wyłącznie wymogów formalnych, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. Dopiero w sytuacji, gdy dany tytuł wykonawczy nie zawiera informacji, o których mowa w art. 27 ustawy egzekucyjnej, wystąpi sytuacja opisana w art. 59 § 1 pkt 3 tej ustawy. Nie chodzi więc o przypadek gdy, dane ujawnione w tytule wykonawczym, w ocenie zobowiązanego, nie są prawidłowe. Jak wynika z akt sprawy w piśmie z dnia 28 grudnia 2020 r. skarżąca wniosła "zarzut", z powołaniem się na art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej, w którym wskazywała na brak uprzedniego doręczenia upomnienia i niedopuszczalność egzekucji, a nadto przedawnienie zobowiązania i zaniechanie w tytule wykonawczym wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Zarzuty te powtórzyła w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 3 lutego 2021 r. Oznaczało to, że w ramach postępowania w przedmiocie umorzenia egzekucji mogły być rozpoznane tylko dwie kwestie tj. niedopuszczalność egzekucji i niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej tj. zaniechanie wskazania w tytule wykonawczym środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Pozostałe kwestie tj. przedawnienia zobowiązania oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia, podlegały ewentualnemu badaniu w postępowaniu związanym z zarzutami na prowadzenie postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 33 § 2 pkt 4 i 5 ustawy egzekucyjnej. Postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i w sprawie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego to dwa odrębne postępowania podlegające stosownym rygorom i zasadom rozstrzygania. Dlatego też organ egzekucyjny w niniejszej sprawie ograniczył się wyłącznie do kwestii związanych z żądaniem umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, a w szczególności do rozstrzygnięcia o niedopuszczalności egzekucji oraz spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej. Badając te przesłanki organ nadzoru słusznie uznał, że w sprawie nie wystąpił przypadek niedopuszczalności egzekucji, w tym z uwagi na zobowiązanego skoro zobowiązana nie była osobą co do której z przyczyn przewidzianych prawem przedmiotowa egzekucja nie mogła być prowadzona, sporny obowiązek podlegał wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej, a nadto nie znajdowały zastosowania w sprawie przepisy, które obowiązek ten z przyczyn przedmiotowych wyłączały z prowadzonej egzekucji. Należy bowiem zauważyć, że dochodzony obowiązek (należność z tytułu przedmiotowych składek i odsetek od nich) podlegał egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z mocy art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 2021. 423) w związku z art. 2 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej. Ponadto zastosowany środek egzekucyjny znajduje się wśród wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy egzekucyjnej, zaś egzekucja nie została skierowana do przedmiotów, o których mowa w art. 8 tej ustawy. Dodać należy, że przedmiotowe tytuły wykonawcze spełniały wszystkie wymogi opisane w art. 27 ustawy egzekucyjnej i były zgodne ze stosownymi wzorami, a w szczególności zawierały wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, a także wysokość egzekwowanej należności pieniężnej i jej składniki. Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2022. 329) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.