I SA/Gl 966/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A S.A z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: zawiesić postępowanie sądowe. A S.A. z siedzibą w C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...],[...] w celu wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych należnych Dyrektorowi Oddziału ZUS w C. od poprzednika prawnego skarżącego. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie: art. 59 § 1 pkt 2 oraz § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2005r. Dz.U. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm., zwanej dalej również "ustawą egzekucyjną"), poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego co do należności głównej, pomimo wygaśnięcia obowiązku zapłaty należności wskutek przejęcia zobowiązań publicznoprawnych oraz na skutek ich zrestrukturyzowania oraz naruszenie powyższego przepisu z uwagi na fakt jego zastosowania do odmowy umorzenia egzekucji w sytuacji, gdy przepis ten nie ma zastosowania do kosztów egzekucyjnych. Zarzucił również naruszenie art. 32a ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (Dz.U. Nr 213, poz. 1800 z późn. zm.) poprzez uznanie, iż koszty egzekucyjne za czynności prawne dokonane w 2002r. nie podlegają restrukturyzacji i są wymagalne. Pełnomocnik wskazał także na naruszenie art. 64e § 1 oraz § 4a ustawy egzekucyjnej poprzez nie umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz art. 64c § 6 tej ustawy poprzez dokonanie jego rozszerzającej wykładni i przyjęcie, że norma zawarta w tym przepisie powoduje możliwość dochodzenia kosztów egzekucyjnych bez względu na wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 30 listopada 2011r. Sąd wskazał pełnomocnikowi strony skarżącej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2011r. sygn. akt I SA/Gl 1311/10, którym oddalono skargę A S.A. z siedzibą w C. na postanowienie organu nadzoru utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o obciążeniu Spółki (jako dłużnika) kosztami egzekucyjnymi, powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...],[...]. Od wyroku powyższego została złożona przez skarżącą Spółkę skarga kasacyjna. Sąd zakreślił jednocześnie pełnomocnikowi skarżącej termin na złożenie ewentualnego wniosku o zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W piśmie z dnia 7 grudnia 2011r. pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, iż nie widzi podstaw do zawieszenia postępowania. Wskazał, iż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, (której przedmiotem jest jedynie kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do należności głównej, która wygasła wskutek restrukturyzacji), nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej w sprawie, w której przedmiotem jest kwestia istnienia kosztów egzekucyjnych. Koszty te są bowiem zagadnieniem odrębnym i nawet istnienie ich nie jest przeszkodą do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przypadek powyższy zachodzi zdaniem Sądu w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie kwestii zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, co do należności głównej, która wygasła wskutek postępowania restrukturyzacyjnego zależy bowiem od wyniku sprawy, dotyczącej istnienia kosztów egzekucyjnych, w której Sąd nieprawomocnie skargę oddalił (akta sprawy znajdują się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku ze skargą kasacyjną). Zmiana okoliczności w którejkolwiek ze spraw A S.A. w C. (tak dotyczącej kosztów egzekucyjnych jak i umorzenia ich egzekucji) będzie oddziaływać na drugą sprawę. Przykładowo, można wskazać, iż kwestia zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego ma wpływ na celowość obciążenia dłużnika kosztami egzekucyjnymi. I odwrotnie, uznanie przez NSA niezasadności obciążenia dłużnika kosztami egzekucyjnymi (uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego skargę) będzie mieć wpływ na ocenę zasadności odmowy umorzenia posŧępowania egzekucyjnego, prowadzonego w celu ściągnięcia od strony skarżącej kosztów postępowania egzekucyjnego, należnych Dyrektorowi Oddziału ZUS w C.. Ustalenie bowiem nieistnienia kosztów egzekucyjnych spowoduje konieczność uznania, iż brak jest przedmiotu postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. W tym miejscu wskazać bowiem należy, iż w zaskarżonym wyroku, Sąd rozpoznający sprawę jednoznacznie stwierdził, że "rozdział 5 a ustawy o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy zawiera szczególne zasady restrukturyzacji niektórych zobowiązań publicznoprawnych. Zgodnie z treścią art. 32a ust. 1 restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych na szczególnych zasadach podlegają znane na dzień 30 czerwca 2003 r. należności publicznoprawne m.in. z tytułu: podatków wobec budżetu państwa, należności celnych oraz wpłat z zysku na rzecz Skarbu Państwa, z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wobec Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, opłat za użytkowanie wieczyste gruntów Skarbu Państwa w części stanowiącej dochód budżetu państwa, a także (pkt 7 w/w przepisu) z tytułu odsetek za zwłokę, opłaty prolongacyjnej, opłaty dodatkowej, kosztów upomnienia oraz kosztów egzekucyjnych, od zaległości wymienionych w pkt 1-6. Jak z tego wynika powołana ustawa rozszerzyła katalog należności publicznoprawnych podlegających restrukturyzacji w stosunku do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) Analiza konstrukcji przepisu art. 32 a ust. 1 pkt 7 pod kątem reguł legislacyjnych prowadzi do wniosku, że odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, opłaty dodatkowe, koszty upomnienia oraz koszty egzekucyjne od wymienionych w tym przepisie zaległości zostały potraktowane przez ustawodawcę jako odrębna kategoria należności publicznoprawnych – znanych na dzień 30 czerwca 2003 r. W ocenie Sądu ratio legis tego uregulowania prowadzi do wniosku, że koszty egzekucyjne określone w tym przepisie stanowią odrębną należność publicznoprawną objętą restrukturyzacją na szczególnych zasadach. Bardzo ważne znaczenie ma też art. 32 g w zw. z art. 13 ust. 3 cyt. ustawy zawierający katalog niezbędnych informacji, które przedsiębiorca winien dołączyć do wniosku, w szczególności wskazanie składników majątku proponowanych do przeniesienia na własność (...), a także spis zobowiązań publicznoprawnych proponowanych do objęcia restrukturyzacją na szczególnych zasadach, ze wskazaniem wierzycieli oraz zabezpieczeń tych zobowiązań". Jednocześnie Sąd ten wyraził pogląd, który nie pozostał obojętny dla przedmiotowej sprawy, iż nie sposób zgodzić się z twierdzeniami strony skarżącej, że sporne koszty egzekucyjne od należności restrukturyzowanych zostały, pomimo ich niezgłoszenia, objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym a następnie uległy umorzeniu wobec ich przejęcia przez spółkę w trybie art. 32f ust 1 i 2 cyt. ustawy. W ocenie Sądu sformułowanie "znane na dzień 30 czerwca 2003 r." oznacza, że restrukturyzacji na szczególnych zasadach podlegają należności publicznoprawne wymienione w art. 32a ust 1 pkt 1 – 7, których wysokość jest określona a datą graniczną co do ustalenia ich wartości jest dzień 30 czerwca 2003 r. Rację w tej kwestii przyznano organowi nadzoru, iż koszty te nadal obciążają przedsiębiorcę. Mając na względzie zasady dotyczące związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego oraz wskazaniami w nim zawartymi, które wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia zasadnym jest – z uwagi na charakter przedmiotowego rozstrzygnięcia – orzekanie o postanowieniu kształtującym prawa i obowiązki stron w aspekcie całokształtu ujawnionych okoliczności. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999, z. 5, poz. 101, z glosą B. Adamiak, tamże, s. 263 i n., wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego tą oceną na gruncie art. 30 ustawy o NSA, wyjaśnił, że oznacza to, że "ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 czerwca 1999 r., OPS 4/99, ONSA 1999, nr 4, poz. 118, nawiązując do powołanego wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, uznał, że oceną prawną, o której mowa w art. 30 ustawy o NSA, związany jest zarówno skład orzekający rozpoznający skargę, jak i skład powiększony wyjaśniający w tej sprawie wątpliwość prawną w trybie art. 49 ust. 2 ustawy o NSA. Oznacza to, że wątpliwość prawna objęta oceną prawną nie może być przedmiotem wyjaśnienia w tej samej sprawie w trybie art. 49 ust. 2 ustawy o NSA. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny, wypowiadając się w kwestii związania organu administracji publicznej oceną prawną, wyrażoną w orzeczeniu, wskazał m.in., że: a) związanie organu oceną prawną sądu w rozumieniu art. 30 ustawy o NSA obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego czyniąca pogląd nieaktualnym (wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129); b) w rozumieniu art. 30 ustawy o NSA pojęcie organu, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, obejmuje nie tylko organ załatwiający sprawę, ale także organ współdziałający w procesie decyzyjnym, działający w trybie art. 106 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2001 r., II SA 896/00, ONSA 2002, nr 1, poz. 38); c) przez sąd administracyjny zastosowania w sprawie aktu wykonawczego ze względu na jego niezgodność z ustawą stanowi ocenę prawną, o której mowa w art. 30 ustawy o NSA; ocena ta wiąże także organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia (wyrok z dnia 19 listopada 2001 r., FSA 3/01, ONSA 2002, nr 2, poz. 49). Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98, powołany w tezie 7 lit a). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2011r., sygn. akt II FZ 390/11, stwierdził, że "zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. W szczególności zawieszając postępowanie w sprawie, sąd powinien mieć na uwadze możliwość wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem (art. 240 § 1 pkt 8 o.p.). Powyższe okoliczności sąd podejmujący rozstrzygnięcie w sprawie zawieszenia postępowania powinien jednak oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Zagwarantowane stronie takie prawo sąd uznał za priorytetowe względem ewentualnego wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie". Reasumując, zdaniem Sądu rozstrzygnięcie wydane przez Naczelny Sąd Administracyjny w związku ze skargą kasacyjną wniesioną w sprawie o sygn. I SA/Gl 1311/10 będzie miało wpływ na niniejsze postępowanie, zatem jego zawieszenie winno nastąpić ze względów natury celowościowej jak i ze względów ekonomiki procesowej. W związku z powyższym, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.