I SA/Gl 975/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 29 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy; Przy skardze E.G., reprezentowanej przez adwokata, nadesłano do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotowała, że jej jedynym źródłem dochodu jest emerytura w kwocie 1500 zł. Ponosi przy tym koszty leczenia wynoszące miesięcznie około 200 zł. Dodatkowo skarżąca musi zakupić opał. E.G. zaakcentowała dalej, iż "pozostałe koszty utrzymania powodują, że nie posiada możliwości poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania." W tych ramach wymieniła następujące pozycje: woda – 60 zł, energia elektryczna – 100 zł, żywność – 400 zł. Wydatki te ponosi w skali jednego miesiąca, zaś w skali roku obciążają ją dodatkowo koszty ubezpieczenia (300 zł) i podatku (235,90 zł). W treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca zeznała, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, na które składają się dom o pow. 200 m2 i 1/3 działki o pow. 6815 m2. W wyniku analizy przywołanych wyżej oświadczeń, pismem z dnia 9 września 2010 r., wezwano skarżącą (do rąk pełnomocnika) do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, tj. 1) przedłożenie kopii zeznania podatkowego za rok 2009 złożonego przez skarżącą albo zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego, iż zeznania takie nie zostały złożone; 2) wykazanie za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości; potwierdzenia opłat z tytułu ubezpieczenia) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało także wykazać – akcentowane w druku PPF - koszty zakupu opału; w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości z tytułu ww. opłat należało przedłożyć zaświadczenia właściwych instytucji potwierdzające tą okoliczność; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów z ewentualnie posiadanych rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 4) udokumentowanie wysokości aktualnych dochodów uzyskiwanych przez skarżącą (np. za pomocą kopii "odcinków" emerytury); 5) nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe w budynku mieszkalnym położonym w I. przy ul. [...] ; w przypadku zamieszkiwania tej nieruchomości jeszcze przez inne osoby to należało wskazać na relacje ze skarżącą oraz oszacować wysokość ich ewentualnej partycypacji w wydatkach, o których mowa w pkt 1 niniejszego wezwania. W przywołanym wyżej piśmie referendarza zawarto pouczenie, w myśl którego niezastosowanie się do wezwania w terminie siedmiu dni lub we wskazanym zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a. Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie skarżąca nadesłała plik dokumentów, w tym kopie: rocznego obliczenie podatku przez organ rentowy (PIT-40A; przychód w 2009 r. wyniósł 21.864,38 zł, zaliczka na podatek – 1682 zł), umowy ubezpieczenia majątkowego (suma ubezpieczenia – 161.800,00 zł; roczna składka – 297,45 zł), polecenia przelewu/wpłaty gotówkowej dokumentujące obciążenia z tytułu dostawy energii elektrycznej (miesięcznie – 73,22 zł), potwierdzeń wpłat z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego wraz z decyzją na rok 2010 (należy podatek 200,00 zł), potwierdzenia wpłaty należności z tytułu usług telekomunikacyjnych (39,03 zł), faktury z tytułu dostawy wody (22,79 zł). Wpis sądowy od skargi w tej sprawie stanowi kwotę 100 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, nie publ.). Mając na uwadze przytoczony wyżej reżim prawny i okoliczności faktyczne uznano, że E.G. nie wykazała, iż w jej przypadku może być zastosowany wyjątek od powszechnej reguły jakim niewątpliwie jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. Bezspornym jest w tej sprawie, że deklarowany przez skarżącą dochód stanowi piętnastokrotność należnego w tej sprawie wpisu sądowego od skargi, która to opłata jest jedyną, jaką skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia na tym etapie postępowania sądowego. Już ta okoliczność mogłaby uzasadniać odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jednakże w toku rozpoznania wniosku należy mieć także na uwadze obciążenia finansowe strony skarżącej, które generowane są przez stałe opłaty ponoszone w jej gospodarstwie domowym. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że udokumentowane przez skarżącą wydatki stanowią w rozliczeniu comiesięcznym kwotę około 180 zł. Stwierdzono więc, że środki pieniężne, pozostałe do dyspozycji skarżącej po pomniejszeniu jej dochodu o niezbędne wydatki, są wystarczające do partycypacji w kosztach sądowych. Przyjęta konstatacja skutkuje tym, iż dalsze wywody odnoszą się do okoliczności stanu faktycznego, który jedynie marginalnie wpłynęły na przyjęte rozstrzygnięcie wniosku. Otóż zrodziły się w tej sprawie wątpliwości, które pomimo wezwania referendarza nie zostały wyjaśnione. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że sformułowanie "stan majątkowy", użyte w art. 252 P.p.s.a., jest zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących w wnioskodawcą wspólnie gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Wątpliwości na tym polu zrodziły się w wyniku analizy akt administracyjnych sprawy, a w szczególności zwrotnych potwierdzeń odbioru korespondencji kierowanej do podatniczki. Otóż z adnotacji pracowników poczty wynika, że pod adresem skarżącej rzeczoną korespondencję odbierali: "brat", "siostra" oraz "siostrzenica". Osoby te oznaczano jako "dorosły domownik". Trzeba zatem zaakcentować, że zaświadczenie wymieniające wszystkie osoby zamieszkałe w budynku mieszkalnym, który zajmuje skarżąca, nie wpłynęło do Sądu do dnia dzisiejszego. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.