I SA/Gl 98/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi J. P. - Kancelaria A w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania pana J. P. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania w opłacie skarbowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżoną odwołaniem decyzją organ podatkowy określił panu J. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w G. wysokość zobowiązania w opłacie skarbowej w wysokości [...] zł od pełnomocnictwa złożonego w Sądzie Rejonowym w B. w sprawie o sygn. akt [...]. W odwołaniu od tej decyzji pan J. P. wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 2 ust. 1 pkt f oraz art. 3 ustawy o opłacie skarbowej, a nadto nieuwzględnienie przepisu art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ odwoławczy zauważył, że podstawę prawną poboru opłaty skarbowej stanowią przepisy ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1636 ze zm.) dalej ustawa o opłacie skarbowej. Wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 tej ustawy opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii – w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. f wymienionej ustawy nie podlega opłacie skarbowej złożenie pełnomocnictwa w sprawach zatrudnienia i wynagrodzeń za pracę. Obowiązek zapłaty opłaty skarbowej w przypadku złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii ciąży na mocodawcy i pełnomocniku lub przedsiębiorcy i prokurencie. Obowiązek ten powstaje z chwilą złożenia takiego dokumentu w organie administracji publicznej lub w sądzie. Organ drugiej instancji ustalił, że Prezes Sądu Rejonowego w B. w piśmie z dnia 5 czerwca 2007 r. poinformował organ podatkowy pierwszej instancji o nieuiszczeniu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa z dnia 10 maja 2007 r. złożonego przez pana J. P. w sprawie [...] dotyczącej podwyższenia renty wyrównawczej wskazując, że roszczenie to nie stanowi wynagrodzenia za pracę, nie jest też związane z zatrudnieniem, które ustało wiele lat temu, a podstawę prawną dochodowego roszczenia stanowiły przepisy art. 444 Kodeksu cywilnego. Pismo to stanowiło podstawę wydania postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego zakończonego wydaniem decyzji określającej przedmiotowe zobowiązanie w kwocie [...] zł. Zdaniem organu odwoławczego wymienione wyżej pełnomocnictwo nie korzystało ze zwolnienia opisanego w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy o opłacie skarbowej, gdyż zostało złożone w sprawie podwyższenia renty wyrównawczej, natomiast art. 3 tej ustawy nie dotyczy pełnomocnictw. Ponadto opłata sądowa od pozwu nie może być uznana za inną opłatę o charakterze publicznoprawnym, zaś przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie pozostaje w związku z obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan J. P. wniósł o jej uchylenie w całości jako sprzecznej z prawem zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 2 ust. 1 pkt f oraz art. 3 ustawy o opłacie skarbowej przez ich niezastosowanie albowiem w oparciu o te przepisy nie podlega opłacie udzielenie pełnomocnictwa w sprawach z zakresu prawa pracy z powództw o zapłatę wynagrodzeń, jak również sprawy zwolnione z opłat na podstawie innych przepisów, oraz naruszenie art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Uzasadniając skargę skarżący przyznał, że pan A. G. udzielił mu pełnomocnictwa do zastępowania go przed Sądem Rejonowym w B. w sprawie pracowniczej o rentę wyrównawczą. Podkreślił, że renta wyrównawcza jest świadczeniem odszkodowawczym, swoistym ekwiwalentem wynagrodzenia za pracę, które to wynagrodzenie otrzymałby mocodawca w sytuacji, gdyby nie utracił możliwości zarobkowych. Renta wyrównawcza jest zatem świadczeniem wynikającym ze stosunku pracy – niczym innym, niż uzupełnieniem wynagrodzenia przysługującego poszkodowanemu. Z tych przyczyn pełnomocnictwo udzielone w sprawie o rentę wyrównawczą objęte jest zwolnieniem opisanym w art. 2 ust. 1 pkt f ustawy o opłacie skarbowej. Skarżący wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wniesienie powództwa o rentę wyrównawczą, w sprawie, której wartość przedmiotu sporu nie przekracza kwoty [...]zł jest zwolniona z kosztów wpisu, zatem należało uznać, że są to odrębne przepisy, o których mowa w art. 3 ustawy o opłacie skarbowej wyłączające również konieczność opłacenia pełnomocnictwa. Zdaniem skarżącego cytowany przepis, zwalnia z opłaty od udzielenia pełnomocnictwa, osobę która zwolnienie to wywodzi z innych przepisów odrębnych – w tym przypadku z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W przeciwnym przypadku stanowisko ustawodawcy, który w jednym przypadku wyłącza w stosunku do danej osoby obowiązek uiszczenia opłaty sądowej, z drugiej nakłada na tę osobę opłatę skarbową byłoby przejawem jaskrawej niekonsekwencji. Cytując przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych skarżący stwierdził, że opisane w nim zwolnienie podatkowe obejmujące podatek od osób fizycznych powinno być również zwolnieniem wymienionych w nim świadczeń z pozostałych świadczeń publicznoprawnych w tym opłaty skarbowej dotyczącej pełnomocnictwa przy dochodzeniu tych roszczeń. Utrzymanie obowiązku opłaty skarbowej stanowiłoby kolejną niekonsekwencję polegającą na tym, że na podstawie podanej ustawy dochodzenie określonego rodzaju roszczeń jest zwolnione z wszelkich opłat, natomiast inna ustawa taką, na tą samą osobę, nakłada. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Rozstrzygając sprawę organy podatkowe naruszyły przepisy bowiem procedury, w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności uchybiły przepisom art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej nakazującym, by postępowanie podatkowe prowadzone było w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a w toku tego postępowania organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Jak wynika z treści decyzji obu organów określone skarżącemu zobowiązanie w opłacie skarbowej dotyczyło pełnomocnictwa złożonego w Sądzie Rejonowym w B. w sprawie o sygn. akt [...] w dniu [...] a sporządzonego w dniu [...] Organy podatkowe oraz skarżący zgodnie twierdzili, że sprawa o sygnaturze akt [...] dotyczyła podwyższenia renty wyrównawczej, której powodem a jednocześnie udzielającym pełnomocnictwa był pan A. G. Tymczasem w aktach sprawy administracyjnej znajduje się kserokopia faksu, z dnia 21 września 2007 r., pełnomocnictwa opatrzonego pieczęcią Kancelarii Adwokackiej skarżącego, z datą "10.05.07 r." i podpisanego przez A. G., udzielającego umocowania do prowadzenia sprawy "o zapłatę nagrody jubileuszowej". Z treści tego dokumentu nie wynika do akt jakiej sprawy został złożony. Jest rzeczą oczywistą, iż sprawa o podwyższenie renty wyrównawczej nie jest tożsama ze sprawą o zapłatę nagrody jubileuszowej. Sprzeczność ta nie została w żaden sposób wyjaśniona, a brak ustaleń w tym zakresie uniemożliwia prawidłowe rozpoznanie niniejszej sprawy. Należy ponadto zauważyć, że wskazany przez organ odwoławczy przepis art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej dotyczy dokumentu – stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa – złożonego m.in. w postępowaniu sądowym. Opłacie skarbowej podlega konkretny dokument, a nie czynność prawna nim stwierdzona. Przedmiotowa opłata należna jest więc od wymienionego w cytowanym przepisie dokumentu albo jego odpisu, wypisu lub kopii, o ile zostanie złożony m.in. w postępowaniu sądowym. Samo sporządzenie tego dokumentu - udzielenie pełnomocnictwa - nie podlega wymienionej w tym przepisie opłacie. O tym czy dokument złożony w danym postępowaniu, stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa, korzysta ze zwolnienia od opłaty skarbowej decyduje jego treść tj. zakres udzielonego umocowania oraz sprawa w jakiej został on złożony. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej nie podlega opłacie skarbowej (...) złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w wymienionych w nim pod literami a – l sprawach, w tym w sprawach zatrudnienia, wynagrodzeń za pracę (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. f) rozstrzyganych przez sądy. Zatrudnienie jak i wynagrodzenie za pracę regulują przepisy prawa pracy. Sprawy tego rodzaju mieszczą się więc w pojęciu spraw ze stosunków w zakresie prawa pracy, o których mowa w art. 1 oraz w Dziale III Tytułu VII Księgi pierwszej części pierwszej kodeksu postępowania cywilnego. Przepisy tego kodeksu normują kwestie udzielenia i dokumentowania udzielonego pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo to może być albo procesowe – bądź to ogólne bądź do prowadzenia poszczególnych spraw – albo do niektórych tylko czynności procesowych (art. 88 k.p.c.). Źródłem mocowania jest w zasadzie wola strony udzielającej pełnomocnictwa. To strona decyduje czy udziela pełnomocnictwa ogólnego czy do prowadzenia poszczególnej sprawy. Pełnomocnik procesu działa w ramach tego umocowania. To czy udzielone pełnomocnictwo i jego zakres odpowiada sprawie, w której zostało złożone, ocenia sędzia lub sąd w sprawie tej orzekający. W przypadku dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa, jego odpisu, wypisu lub kopii, obowiązek zapłaty opłaty skarbowej ciąży solidarnie na mocodawcy i pełnomocniku (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o opłacie skarbowej). Obowiązek ten powstaje z chwilą złożenia dokumentu w sądzie, a opłatę skarbową wpłaca się z chwilą powstania obowiązku jej zapłaty (art. 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej). Sądy przekazują organowi podatkowemu właściwemu w sprawie opłaty skarbowej zbiorczą informację o przypadkach nieuiszczenia należnej opłaty skarbowej od złożonych w sądzie dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz ich odpisów, wypisów lub kopii (art. 11 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej). Informacja Sądu powinna zawierać imię i nazwisko (nazwę lub firmę), adres podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty skarbowej oraz przedmiot, od którego nie uiszczono należnej opłaty skarbowej, w tym dane jednoznacznie identyfikujące ten przedmiot (art. 11 ust. 3 ustawy o opłacie skarbowej). Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej organem podatkowym właściwym w sprawach opłaty skarbowej jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Złożenie w postępowaniu sądowym dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa, jego odpisu, wypisu lub kopii bez uiszczenia należnej opłaty skarbowej rodzi po stronie Sądu jako instytucji obowiązek przekazania organowi podatkowemu stosownej informacji o określonej treści. Organ Sądu nie bada ani nie rozstrzyga o tym czy złożony do akt konkretnej sprawy dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa podlega lub nie podlega opłacie skarbowej czy też dany podmiot składający taki dokument jest od niej zwolniony. Ustalenie tych okoliczności należy do właściwego organu podatkowego. Rolą Sądu jest zbiorcze poinformowanie, w terminach określonych w art. 11 ust. 3 ustawy o opłacie skarbowej, o przypadkach nieuiszczenia należnej opłaty skarbowej. Natomiast rzeczą organu podatkowego jest ocena istnienia przesłanek do uiszczenia takiej opłaty. Dlatego też informacja o braku stosownej opłaty może stanowić dla organu podatkowego podstawę do wszczęcia postępowania podatkowego przy zastosowaniu przepisów Ordynacji podatkowej (art. 2 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Obowiązek zapłaty opłaty skarbowej, a jednocześnie i zobowiązanie w opłacie skarbowej od dokumentu stwierdzającego udzielenia pełnomocnictwa powstają z chwilą jego złożenia w sądzie. Jest więc zobowiązaniem, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W sytuacji, gdy podatnik nie zapłacił w całości lub w części przedmiotowej opłaty znajdzie odpowiednie zastosowanie przepis art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej (art. 21 § 4 Ordynacji podatkowej). O ile dany dokument, stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa w danej sprawie podlega opłacie skarbowej bądź osoba posługująca się takim dokumentem, nie jest objęta zwolnieniem od opłaty skarbowej, to brak jej zapłaty, w chwili złożenia takiego dokumentu w Sądzie, skutkuje powstaniem zaległości w tej opłacie (art. 51 w związku z art. 47 § 3 Ordynacji podatkowej). Warto również zauważyć, że obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od złożenia dokumentu, opisanego w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, w postępowaniu sądowym, ciąży solidarnie na mocodawcy i pełnomocniku co mogłoby oznaczać, że decyzja w sprawie określenia tego zobowiązania powinna być skierowana do obu tych osób, z zastrzeżeniem przepisu art. 5 ust. 3 tej ustawy, a wymierzający opłatę organ podatkowy ma obowiązek zaznaczyć solidarny charakter tego zobowiązania (art. 133 i art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej). Należy także zaznaczyć, że przepis art. 8 ust. 3 ustawy o opłacie skarbowej stanowiący o adnotacjach nie dotyczy sądów, podobnie jak rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 września 2007 r. w sprawie zapłaty opłaty skarbowej (Dz. U. Nr 187, poz. 1330), obowiązujące od dnia 27 października 2007 r., w zakresie odnoszącym się do organów opisanych w § 2 pkt 1 tego rozporządzenia, w tym adnotacji, o których mowa w § 5 ust. 2 powołanego aktu. Tożsame uregulowanie zawierało uchylone wymienionym aktem rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2006 r. w sprawie dokumentowania zapłaty opłaty skarbowej oraz trybu jej zwrotu (Dz. U. Nr 246, poz. 1804). Warto przy tym wskazać, że cytowane rozporządzenie z 2006 r. nakładało na składającego pełnomocnictwo obowiązek załączenia dowodu zapłaty należnej opłaty skarbowej (§ 3 ust. 1), zaś rozporządzenie z 2007 r. zobowiązuje składającego pełnomocnictwo do dołączenia takiego dowodu nie później niż w ciągu 3 dni od chwili powstania obowiązku jej zapłaty (§ 3 ust. 1). Z brzmienia tych przepisów nie wynika by Sąd lub organ podatkowy wzywał podatnika do uiszczenia wymienionej opłaty. Stosując przepis art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy mógł jedynie wezwać stronę do przedstawienia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej a nie do jej uiszczenia. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy ustali czy dołączony do akt sprawy podatkowej "faks" dokumentu pełnomocnictwa z dnia 10 maja 2007 r. odpowiada dokumentowi złożonemu w przedmiotowym postępowaniu sądowym, czy sprawa ta dotyczyła zapłaty nagrody jubileuszowej jak wynika z treści pełnomocnictwa czy też sprawy o podwyższenie renty wyrównawczej jak wynika z informacji Prezesa Sądu Rejonowego w B. z dnia 25 lipca 2007 r. czy w sprawie tej pełnomocnik dysponował innym pełnomocnictwem. Po dokonaniu tych ustaleń organ odwoławczy przeprowadzi samodzielną ocenę całego zebranego w sprawie materiału z uwzględnieniem stanowiska i wskazań Sądu poczynionych wyżej. Rozważy również zasadność obciążenia opłatą tylko jednej z dwóch zobowiązanych do jej uiszczenia osób. Z uwagi na brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy Sąd nie oceniał zarzutów skargi w warstwie merytorycznej, gdyż byłoby to przedwczesne. Z tych przyczyn Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.