I SA/Gl 983/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi A S.A. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych. Podała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zarządzania własną nieruchomością skomercjalizowaną w 80% i przynoszącą stały miesięczny dochód w wysokości około 130.000 zł. Zaznaczyła, iż osiąga jeszcze inne dochody, ale jako rozliczenie z tytułu dostarczenia mediów do wynajmowanych powierzchni nie stanowią one czystego zysku, lecz zwrot poniesionych wydatków. Ponadto Spółka ponosi stałe koszty funkcjonowania, w tym podatki od nieruchomości w kwocie blisko 55.000 zł miesięcznie oraz koszty: "utrzymania pracowników", obsługi finansowej, kredytów, opłat bankowych i utrzymania nieruchomości. Spośród tych wydatków we wniosku sprecyzowano wysokość tych przeznaczanych na media (706.021,54 zł), podatki (660.819,36 zł) i wynagrodzenia (450.831,07 zł), choć nie wskazano, jakiego okresu te kwoty dotyczą. Spółka oświadczyła, że jej zysk za ubiegły rok przekroczył kwotę 400.000 zł, był jednak rezultatem spieniężenia znacznej części jej majątku w związku m.in. z koniecznością spłaty zaległości podatkowych w kwocie 959.000 zł. Podkreśliła, iż większość uzyskanych środków przeznaczono na remonty pozostałych składników majątkowych, które znajdują się w złym stanie technicznym. Wymieniła wydatki poniesione w tej materii: 106.340 zł na remont okien, 5.566,07 zł i 138.000 zł na naprawę dróg oraz 56.693,76 zł na remont instalacji wodociągowej. Według wniosku Spółka na rachunkach bankowych zgromadziła odpowiednio 2.172,84 zł, 43.583,82 zł oraz 351.674,14 zł (w tych dwóch ostatnich przypadkach chodzi o środki z pożyczki właścicielskiej), a jej zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek właścicielskich wynoszą 6.272.808,90 zł. W rubrykę nr 6 urzędowego formularza /wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych/ wpisano 5.403.134 zł, zaś w rubrykę 7 /wartość środków trwałych wnioskodawcy (według bilansu za ostatni rok)/ kwotę 6.463.978,71 zł. Wpis od skargi w niniejszej sprawie, obliczony z uwzględnieniem podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi 5529 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl jej art. 245 § 3 obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez tę osobę, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 147/14, LEX nr 1484736). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w przywołanym art. 246 § 2 (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 325/14, LEX nr 1509799). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem przesłanka ta w przypadku skarżącej Spółki nie została spełniona, przy czym można to stwierdzić na podstawie samego wniosku, bez potrzeby wzywania o dodatkowe oświadczenia lub materiały źródłowe. Wykazane w nim kwoty, przede wszystkim suma środków zgromadzonych na jej rachunkach bankowych (397.430,80 zł), są wielokrotnie większe od należnego w sprawie wpisu od skargi, czyli najwyższej opłaty sądowej w postępowaniu. Skoro bowiem wpis ten nie przekracza nawet półtora procenta wspomnianych sum, to niepodobna przyjąć, że Spółka nie ma środków na pokrycie opłat sądowych, niezależnie od źródła, z którego te środki pochodzą. Analogicznie wypada ocenić fakt, że w podobnej dysproporcji kwota wpisu od skargi pozostaje z zyskiem za ubiegły rok (1,39 %). Nie może wszak mieć znaczenia to, że taki wynik uzyskano, spieniężając część majątku Spółki i spożytkowano go na remonty wskazane we wniosku. Nie negując potrzeby poniesienia tych wydatków, nie można przecież utracić z pola widzenia, iż wpis od skargi stanowi zaledwie 1,81 % ich sumy (306.599,07 zł). Przedsiębiorca powinien zaś uwzględniać koszty postępowania sądowego w pierwszej kolejności w ramach kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, i to traktując je priorytetowo z uwagi na ich publicznoprawny charakter. Nie może zatem preferować innych wydatków, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy znacznie wyższe kwoty przeznacza na inne cele. Skądinąd również zobowiązania publicznoprawne Spółki są większe od opłat sądowych w sprawie, sam opłacany przez nią miesięcznie podatek od nieruchomości przekracza wpis od skargi dziesięciokrotnie. W konsekwencji opłaty sądowe, o zwolnienie z których Spółka się ubiega, mogą być nieznacznym ułamkiem jej dochodów i wydatków. Stąd ich poniesienie nie powinno nie tylko skutkować utratą płynności finansowej przez Spółkę, ale w ogóle wywrzeć większego, odczuwalnego wpływu na jej sytuację poprzez dostrzegalne uszczuplenie posiadanych przez nią środków, uniemożliwiające jej finansowanie jej działalności, w tym przeprowadzanie niezbędnych remontów czy wypłatę wynagrodzeń pracownikom. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.