I SA/Gl 990/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-02-17
Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Przemysław Dumana, Dorota Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty zobowiązanego dotyczące wadliwości postępowania egzekucyjnego w sprawie opłat abonamentowych, w tym braku decyzji ustalającej wysokość zaległości, wadliwości dokumentów, przedawnienia roszczenia oraz braku doręczenia zawiadomień, są uzasadnione w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i ustawy o opłatach abonamentowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty zobowiązanego dotyczące wadliwości postępowania egzekucyjnego w sprawie opłat abonamentowych są nieuzasadnione. Obowiązek uiszczania abonamentu wynika bezpośrednio z ustawy, a jego wysokość jest określona ustawowo, co wyklucza potrzebę wydania odrębnej decyzji administracyjnej ustalającej zaległość. Wady formalne dokumentów, takie jak sposób poświadczania kopii czy podpisy, nie dyskwalifikują postępowania, a doręczenie zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie wymaga potwierdzenia odbioru. Przedawnienie roszczenia zostało skutecznie przerwane. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na postanowienie utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Skarżąca D. T. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., które utrzymało w mocy postanowienie odrzucające jej zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległych opłat abonamentowych RTV. Skarżąca podniosła szereg zarzutów, w tym dotyczących niewłaściwości trybu i organu, bezprzedmiotowości sprawy, przedawnienia roszczenia, wadliwości dokumentów (kserokopie, brak oryginałów podpisów, nieuprawnione poświadczenia), braku decyzji ustalającej zaległość, braku kompetencji Poczty Polskiej do wystawiania tytułów wykonawczych oraz naruszenia przepisów proceduralnych i konstytucyjnych. Organ egzekucyjny i wierzyciel odrzucili te zarzuty, wskazując na obowiązek abonamentowy wynikający z ustawy, prawidłowość procedury nadania numeru identyfikacyjnego, skuteczne przerwanie biegu przedawnienia oraz prawidłowość wystawionych tytułów wykonawczych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Dorota Kozłowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi D. T. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor COF, wierzyciel lub organ) postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2012. 1015 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 85, poz. 728 z późn. zm., dalej: ustawa abonamentowa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2013. 267, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po rozpoznaniu zażalenia pani D. T. (dalej: zobowiązana, skarżąca) utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] nr [...], wydane z upoważnienia Dyrektora Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej, w którym zarzuty skarżącej uznano za nieuzasadnione.
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że wierzyciel, w związku
z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentu RTV przez zobowiązaną, zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego
w C. (dalej: organ egzekucyjny) o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązaną, na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu zaległych opłat abonamentu RTV.
Pismem z dnia 22 października 2014 r. pełnomocnik zobowiązanej wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty, podnosząc:
1) niewłaściwość trybu i organu do prowadzenia postępowania,
2) bezprzedmiotowość sprawy, z uwagi na brak decyzji administracyjnej Poczty Polskiej S.A. i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT) lub pozwu
o zapłatę,
3) przedawnienie roszczenia,
4) brak przerwania biegu przedawnienia w związku z wadami formalnymi dokumentów,
5) nieistnienie obowiązku z uwagi na utratę ważności dowodów rejestrowania odbiorników rtv oraz nieudowodnienie doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego (zgodnie z § 5 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych
i telewizyjnych - Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342 – dalej rozporządzenie
z 2007 r.), nieistnienie zobowiązania,
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, z uwagi na brak wydania decyzji określającej zaległość,
7) nieposługiwanie się przez Pocztę Polską S.A. dokumentami urzędowymi,
a jedynie ich kserokopiami oraz poświadczanie dokumentów za zgodność
z oryginałem przez nieuprawnionych pracowników, co stanowi naruszenie art. 76 a § 2 i 3 k.p.a.,
8) posługiwanie się przez Pocztę Polska S.A dokumentami, które nie zawierają oryginałów podpisów,
9) brak mocowania Poczty Polskiej do wystawiania tytułów wykonawczych,
10) brak oryginału podpisu na upomnieniu, co powoduje, że w świetle przepisów prawa nie jest to dokument,
11) brak tytułu prawnego stanowiącego podstawę do dochodzenia obowiązku abonamentowego, w tym do wydania tytułów wykonawczych,
12) podpisywanie tytułów wykonawczych przez niewłaściwy organ Poczty Polskiej S.A.,
13) naruszenie art. 6 - 9 k.p.a., art. 10 § 1 i 3 k.p.a., art. 14 § 1 k.p.a., art. 67 § 1 k.p.a., art. 68 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 104 § 1 i 2 k.p.a., 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 109 § 1 k.p.a.,
14) naruszenie zasad Konstytucji RP, tj. art. 2, w zw. z art. 64 ust. 1,
15) naruszenie przepisów konstytucyjnych w związku z brakiem rozwiązań ustawowych.
Postanowieniem z dnia [...] wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik zobowiązanej, zarzucając wydanemu postanowieniu:
– niezgodne z przepisami k.p.a. poświadczanie dokumentów za zgodność
z oryginałami, przez nieupoważnionych pracowników Poczty Polskiej S.A.,
– brak oryginalnego podpisu na przesłanym zobowiązanej zawiadomieniu
o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego,
– nieprzedstawienie przez Pocztę Polską S.A. dowodu potwierdzającego przesłanie zobowiązanej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego,
– brak kompetencji ustawowych do wydawania przez Pocztę Polską S.A. postanowień,
– posługiwanie się przez Pocztę Polską S.A. duplikatami dokumentów,
– brak przerwania biegu przedawnienia zobowiązania w związku
z niesporządzeniem przez Pocztę Polską S.A. oryginałów dokumentów,
a jedynie ich kserokopii,
– brak decyzji lub postanowienia, z której wynika zaległość w opłatach i jej wysokość,
– podpisanie przedmiotowych tytułów wykonawczych przez niewłaściwy organ Poczty Polskiej S.A.
Dyrektor COF rozpoznając zażalenie stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej opłaty pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Oznacza to, że każdy, kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne, musi je zarejestrować i opłacać abonament, jeżeli nie jest z tego obowiązku ustawowo zwolniony. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do czasu wyrejestrowania odbiorników lub dopełnienia
w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Podniesiony przez zobowiązaną zarzut, że "z uwagi na wprowadzenie sygnału naziemnej telewizji cyfrowej stare odbiorniki tv w ogóle utraciły możliwości techniczne do odbierania sygnału cyfrowego", nie przesądza, że na zobowiązanej nie ciąży obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych. Na mocy wydanego na podstawie ustawy abonamentowej rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (Dz.U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342) w sprawie warunków
i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, które zostało uchylone obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, na posiadacza odbiorników RTV został nałożony m.in. obowiązek niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej
o zaprzestaniu używania odbiorników, w trybie wskazanym w tych aktach prawnych.
Wierzyciel podkreślił, że nie posiada, a zobowiązana nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego dokonanie wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, którego z uwagi na wskazane wyżej przeszkody techniczne nie posiada i nie użytkuje, a zatem obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych, w związku
z dokonaną w 2004 r., rejestracją odbiorników RTV nadal istnieje.
Odnosząc się do kwestii uwierzytelnienia dokumentów Dyrektor COF wskazał, że zgodnie z art. 73 k.p.a. organ ma obowiązek umożliwić stronie prawo wglądu
w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, a ponadto strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub kopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, ale jedynie wtedy, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z kolei przepis art. 76a § 2 k.p.a. stanowi, że: "zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony, będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym". Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że dotyczy on strony postępowania a nie organu. Wierzyciel za niezasadny uznał więc zarzut zobowiązanego, że nieotrzymanie "uwierzytelnionych notarialnie" załączników stanowi podstawę do podważania ich wiarygodności. Również wskazane przez zobowiązanego przepisy art. 63 § 3 k.p.a. oraz 64 § 2 k.p.a. dotyczą wyłącznie strony postępowania.
Dalej Dyrektor COF wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że z uwagi na brak wnoszenia opłat abonamentowych zobowiązana była, w latach 2008-2010, pięciokrotnie wzywany przez Pocztę Polską, w formie pisemnych zawiadomień, do dobrowolnego uregulowania zaległych opłat abonamentowych, a przed skierowaniem w dniu 24 lutego 2014 r. tytułów wykonawczych do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C., zobowiązana w dniu 9 października 2013 r. odebrała wysłane upomnienie, wzywające do zapłaty, w terminie 7 dni zaległych opłat abonamentowych, informujące jednocześnie
o zagrożeniu skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Zobowiązana została również powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, czego dowodem jest duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych /telewizyjnych.
Następnie Dyrektor COF wyjaśnił, że w związku z wejściem w życie z dniem 13 grudnia 2007 r., wydanego na podstawie ustawy abonamentowej, rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych Poczta Polska została zobowiązana,
w terminie dwunastu miesięcy od dnia jego wejścia w życie, na podstawie jego § 5 ust. 2, do nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych posiadaczom imiennych książeczek i powiadomienia ich o tym fakcie. Rozporządzenie wskazywało również, że dotychczasowe dowody rejestracji odbiorników RTV w formie imiennych książeczek, stanowiły dowód ich zarejestrowania nie dłużej niż dwanaście miesięcy, od dnia wejścia w życie rozporządzenia (do dnia 13 grudnia 2008 r.). Użytkownicy posiadający przed dniem wejścia w życie wskazanego wyżej rozporządzenia zarejestrowane odbiorniki RTV, do których zobowiązana należy, pozostali nadal abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat, za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania posiadanych odbiorników.
O nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego ([...]), jako użytkownikowi zarejestrowanych odbiorników RTV zobowiązana została powiadomiona w wymaganym terminie, w dniu 10 września 2008 r. Wraz
z zawiadomieniem o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych przesłano zobowiązanej tzw. "pakiet startowy" zawierający blankiety wpłat z imieniem i nazwiskiem abonenta, jego adres oraz spersonalizowany numer rachunku bankowego dla wpłat RTV. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (§ 5 ust. 2 zdanie drugie) Poczta Polska S.A. była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przepis mówi o "powiadomieniu" użytkowników i "przesłaniu" zawiadomienia, a zatem przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres użytkownika czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Potwierdza to także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14, w uzasadnieniu którego Sąd jednoznacznie stwierdził, że: "dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia."
Wierzyciel stwierdził, że nie odnotował zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwała zasadnie przyjąć, że zostało ono odebrane przez zobowiązaną. Poczta Polska S.A nie posiada również informacji, aby zobowiązana składała reklamację lub w jakiejkolwiek innej formie złożyła, w placówkach Poczty Polskiej zarzut, nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, bądź wystąpiła o przesłanie duplikatu tego zawiadomienia.
Dyrektor COF wskazał również, że z ustawy abonamentowej jak i powołanego rozporządzenia nie wynikają uprawnienia (poza przypadkiem określonym w art. 7 ust. 6 ustawy) dla Poczty Polskiej do wydawania decyzji. Skoro zatem ustawodawca nie wyposażył Poczty Polskiej w uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnej, to powołane wyżej przepisy rozporządzenia nie nakładały na Pocztę Polską obowiązku nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego w drodze decyzji administracyjnej. Przywołane przez zobowiązaną przepisy art. 107 § 1 i art. 109 § 1 k.p.a. dotyczą decyzji administracyjnych i nie mają odniesienia do czynności nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych. Natomiast przesłane zobowiązanej
w dniu 10 września 2008 r. zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych zawierało odtworzony mechanicznie podpis I. F. - kierownika Wydziału Abonamentu RTV, upoważnionej w dniu 13 grudnia 2007 r., przez wierzyciela do podpisywania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Dyrektor COF, korzystając z uprawnień wynikających z art. 268a k.p.a., może upoważniać w formie pisemnej, pracowników tej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu,
w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Umocowanie do podpisywania zawiadomień nie nakładało obowiązku składania przez panią I. F. własnoręcznego podpisu na tych dokumentach, a zatem podpisanie zawiadomienia w formie odtworzonego mechanicznie podpisu, mieściło się w granicach tego upoważnienia. Uzasadnieniem dla praktyki stosowania mechanicznego odtworzenia podpisu na zawiadomieniach
o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych była potrzeba zachowania ustalonego rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. terminu realizacji obowiązku nałożonego na Pocztę Polską oraz masowość wystawianych zawiadomień.
Także rozpatrzenie przez wierzyciela, podniesionych przez zobowiązanego zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, nastąpiło w formie postanowienia z dnia [...] nr [...], podpisanego przez uprawnioną osobę, działającą z upoważnienia Dyrektora COF.
Wierzyciel wskazał, że przesłany zobowiązanej duplikat zawiadomienia z dnia 10 września 2008 r. był dokumentem wygenerowanym i wydrukowanym z systemu informatycznego Poczty Polskiej i wbrew twierdzeniu zobowiązanej nie jest "generowany post factum (antydatowany)" ani "tworzony dopiero teraz na potrzeby postępowania i to dopiero po wniesieniu przez wnioskodawcę wniosku z art. 73 k.p.a.", gdyż dokumenty takie były przechowywane w systemie informatycznym Poczty Polskiej S.A. Podkreślił, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy o opłatach abonamentowych, a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia.
Dyrektor COF stwierdził, że zobowiązany nie wskazał podstawy prawnej argumentacji dotyczącej braku doręczenia przesyłki zawierającej zawiadomienie
o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt I OSK 522/07 to właśnie na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, konkretnie na której z okoliczności z wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut (por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r., II FSK 407/10). Zobowiązana nie wskazała, w jaki sposób - spośród podstaw zarzutów wymienionych w art. 33 u.p.e.a. - miałaby zostać naruszona zgodność z prawem prowadzonego postępowania egzekucyjnego, właśnie
w związku z brakiem doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, w sytuacji w której nie zakwestionowała zarejestrowania odbiorników RTV, ani nie powołała się na jego wyrejestrowanie. W żadnym z pism kierowanych do Poczty Polskiej (w zarzutach czy zażaleniu) zobowiązana nie kwestionowała faktu dokonania rejestracji odbiorników rtv, jak również otrzymania zawiadomień wzywających do dobrowolnego uregulowania zaległych opłat abonamentowych.
Odnosząc się do twierdzeń zobowiązanej, że "brak jest decyzji lub postanowienia, z którego wynika zaległość (i jej wysokość), która ma być przedmiotem dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej", a "niemożność wydania takiego orzeczenia oraz wskazania organów właściwych do stwierdzenia zaległości w opłatach abonamentowych powoduje, że w rzeczywistości egzekucja administracyjna nie jest prowadzona" Dyrektor COF wskazał, że Poczta Polska S.A., na mocy art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy abonamentowej jest podmiotem odpowiedzialnym za rejestrację odbiorników radiofonicznych
i telewizyjnych, pobieranie opłat abonamentowych, a także kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 podkreślił także, że "władztwo administracyjne" Poczty Polskiej S.A. nie obejmuje ustalania wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, ponieważ jest ona określona ustawowo, obowiązek zaś jej uiszczania także wynika bezpośrednio z przepisów ustawy. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym. Zgodnie natomiast z art. 2 § 1 pkt. 5 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw, stosownie zaś do treści art. 3 § 1 tej ustawy, w przypadku należności wynikających z innych ustaw egzekucja administracyjna możliwa jest, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Trybunał Konstytucyjny wydając wyrok z dnia 16 marca 2010 r. wskazał, że na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczania abonamentu,
a mocą art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, do tego abonamentu stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, co zdaniem Trybunału Konstytucyjnego koreluje z art. 2 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Trybunał Konstytucyjny zaznaczył także, że wskazany wyżej art. 3 tej ustawy, nie stanowi tu przeszkody, choć istotnie sam obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, a ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych nie przewiduje żadnego "postępowania jurysdykcyjnego", w którym wydawana byłaby decyzja lub postanowienie konkretyzujące obowiązek zapłaty abonamentu.
Dyrektor COF wskazał, że tytuł wykonawczy, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. powinien zawierać datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Wystawione przeciwko zobowiązanemu tytuły wykonawcze były podpisane przez uprawnioną osobę, posiadającą stanowisko służbowe "asystent", działającą
z upoważnienia wierzyciela.
Dyrektor COF podkreślił także, że w sprawie nastąpiło skuteczne przerwanie biegu przedawnienia, gdyż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. w dniu 20 października 2014 r. doręczył zobowiązanej odpisy tytułów wykonawczych. Zgodnie zatem z art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony .
Na zakończenie wierzyciel podniósł, że z uwagi na bezspornie udowodniony obowiązek wniesienia przez zobowiązaną zaległych opłat abonamentowych brak jest przesłanek do złożenia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego wniosku
o umorzenie prowadzonego przeciwko zobowiązanej postępowania egzekucyjnego.
W skardze na postanowienie Dyrektora COF, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 6 - 9 k.p.a., art. 10 § 1 i 3 k.p.a., art. 14 § 1 k.p.a., art. 67 § 1 k.p.a., art. 68 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 104 § 1 i 2 k.p.a., 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 109 § 1 k.p.a.,
2) § 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r.
w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych
i telewizyjnych poprzez niedołączenie i nieokazanie przez Pocztę Polską dowodu nadania i dowodu odbioru przez skarżącego zawiadomienia
o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego,
3) art. 3 § 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania bez wydania odpowiedniego orzeczenia właściwego organu, a nadto niedopełnienie obowiązku wynikającego z rozporządzenia z 2007 r., zgodnie z którym wierzyciel miał obowiązek nadać numery identyfikacyjne i powiadomić o tym czego nie uczynił i nie udowodnił przez co zobowiązanie nie istnieje w świetle przepisów prawa,
4) art. 76 a § 2 i 3 k.p.a., poprzez poświadczenie dokumentów za zgodność przez nieuprawnionych pracowników Poczty Polskiej,
5) ważnego interesu skarżącego poprzez nieprzekazanie przez Pocztę Polską S.A. uwierzytelnionych notarialnie wszelkich załączników, skutkiem czego skarżący podważa ich wiarygodność, a w szczególności, aby kiedykolwiek przesłano mu zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z oryginałem podpisu,
6) naczelnych zasad Konstytucji RP, tj. zasady ochrony zaufania do państwa
i stanowionego przez nie prawa, wywiedzionej z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1),
7) przepisów konstytucyjnych w związku z brakiem rozwiązań ustawowych.
Skarżąca podniosła także, że:
1) zaskarżone postanowienie zostało podpisane przez osobę nieupoważnioną, co powoduje jego nieważność,
2) tytuły wykonawcze nie są podpisane przez właściwy organ Poczty Polskiej,
3) nie nastąpiła przerwa biegu przedawnienia zobowiązania w związku z wadami formalnymi dokumentów Poczty Polskiej,
4) ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych nie przewiduje możliwości wydania decyzji określającej wysokość opłat abonamentowych, co powoduje, że wszczęcie egzekucji administracyjnej jest bezprawne,
5) Poczta Polska w toku postępowania nie posługuje się dokumentami urzędowymi, a jedynie ich kserokopiami z faksymilami/kserokopiami podpisów.
Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy grafologicznej na okoliczność posługiwania się jedną i tą samą kserokopią podpisu "I. F." na zawiadomieniach o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego we wszystkich postępowaniach w skali całego kraju.
Stawiając powyższe zarzuty skarżąca domagała się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi niższej instancji.
Skarżąca podniosła, że opisane przez niego zarzuty wskazują, że postępowanie dotknięte jest wadami formalnymi, które winny zostać zbadane
z urzędu przez organ skarbowy, a nie zostały one konwalidowane i dyskwalifikują ważność postępowania oraz możliwość akceptacji tytułów wykonawczych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, a wypełnionych przez organ Poczty Polskiej. Do dnia dzisiejszego organ Poczty Polskiej nie przedłożył jej również notarialnie poświadczonego dokumentu (lub w sposób wymieniony w art. 76a § 2 i 3 k.p.a.),
a poświadczenie za zgodność z oryginałem przez inne podmioty jest nieważne.
Ponadto autorka skargi wywodziła, że jej zdaniem KRRiT nie jest organem administracji rządowej (nie podlega Radzie Ministrów i nie jest przez nią kontrolowana) i nie mieści się w żadnym z działów administracji rządowej. Nie można zatem uznać, że obowiązek uiszczania abonamentu mieści się w zakresie administracji rządowej. W tej sytuacji warunkiem niezbędnym dochodzenia niezapłaconego abonamentu jest wydanie decyzji przez właściwy organ, a ustawa nie przewiduje możliwości jej wydania. Ustawa abonamentowa nie przewiduje możliwości wydania decyzji określającej wysokość tych opłat, nie ma więc -
w obecnym stanie prawnym - normatywnego rozwiązania pozwalającego na stwierdzenie niewywiązywania się podmiotu zobowiązanego (gospodarstwa domowego) z obowiązku uiszczenia abonamentu. Brakuje więc możliwości wydania decyzji, z której wynikałaby zaległość w konkretnej wysokości, która mogłaby być dochodzona w trybie egzekucji administracyjnej. Niemożność wydania takiej decyzji oraz wskazania organów właściwych do stwierdzania zaległości powoduje, że
w rzeczywistości egzekucja administracyjna nie może być prowadzona. Ponadto abonament RTV nie spełnia wymogu art. 2 § 2 O.p., gdyż wynika bezpośrednio
z ustawy i nie jest określony przez żaden organ jako opłata.
Odnośnie naruszenia Konstytucji RP, tj. zasady ochrony zaufania do państwa
i stanowionego przez nie prawa, wywiedzionej z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) w z w. z art. 64 ust. 1 skarżąca wskazała, że
w państwie demokratycznym, w którym rządzi prawo, organy władzy publicznej mogą powstać tylko na podstawie prawa, a normy prawne muszą określać ich kompetencje, zadania i tryb postępowania, wyznaczając tym samym granice ich aktywności. Organy te mogą działać tylko w granicach prawa. O ile jednostka ma swobodę działania zgodnie z zasadą, że co nie jest wyraźnie zabronione przez prawo, to jest dozwolone, to organy władzy publicznej mogą działać tylko tam i o tyle, o ile prawo je do tego upoważnia i tylko w jego granicach. Jest to zgodne
z wymogami wynikającymi z zasady demokratycznego państwa prawnego. Kontrolę przestrzegania tych zasad sprawują między innymi sądy powszechne. Obowiązek pozwanego stania na straży praworządności i zawsze działania w sposób budzący zaufanie uczestników obrotu prawnego do władzy publicznej wynika także z art. 6,7,8 k.p.a. Ponownie wskazała na niedopuszczaloność egzekucji opłat abonamentowych z uwagi na brak możliwości orzekania o zaległości w tych opłatach oraz na znaczenie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w zakresie możliwości uregulowania stosunku daninowego w rozporządzeniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor COF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że sporne tytuły wykonawcze w dniu 24 lutego 2014 r. zostały przekazane organowi egzekucyjnemu do realizacji i obejmowały zaległości za okres od stycznia 2009 r. do stycznia 2014 r.
Odpowiadając na zarzuty podniesione w skardze Dyrektor COF dodatkowo zaznaczył, że postępowanie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest postępowaniem prowadzonym wyłącznie na wniosek, który ma formę zgłoszenia zarzutów. Treść tych zarzutów wyznacza zakres przedmiotowy postępowania, z zastrzeżeniem, że dopuszczalne jest zgłoszenie przez skarżącego wyłącznie zarzutów mieszczących się w katalogu zawartym w art. 33 § 1 u.p.e.a. - w terminie wskazanym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a, tj. 7 dni od dnia otrzymania odpisu tytułu wykonawczego, a zgłoszone zarzuty podlegają rozpoznaniu w trybie art. 34 § 1 tej ustawy, z wyłączeniem zarzutów, do których rozpatrzenia jest właściwy organ egzekucyjny. Zatem podniesione przez skarżącą, po raz pierwszy w piśmie z zarzutami, a ponowione
w skardze zarzuty: naruszenia naczelnych zasad Konstytucji RP, tj. zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, wywiedzionej z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1) oraz naruszenia przepisów konstytucyjnych w związku z brakiem rozwiązań ustawowych, nie mieszczą się w katalogu podstaw zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a.,
a zatem, nie podlegają rozpatrzeniu, tym bardziej, że zdaniem wierzyciela skarżący nie wskazał na czym owo naruszenie, w niniejszej sprawie miało polegać,
a ograniczył się do przedstawienia analizy prawnej wskazanych przepisów.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej Dyrektor COF podkreślił, że zaskarżone postanowienie zostało podpisane przez upoważnioną osobę. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., będąc wierzycielem, korzystając
z uprawnień wynikających z art. 268a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., może upoważniać w formie pisemnej, pracowników tej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, w tym do wydania postanowień w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym, w sprawach przekazanych do rozstrzygnięcia przez wierzyciela czy podpisywania tytułów wykonawczych.
Wierzyciel wskazał, że przywołane przez skarżącą przepisy art. 107 § 1 i 3 oraz art. 109 § 1 k.p.a. dotyczą decyzji administracyjnych, stąd nie mają zastosowania do czynności nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych,
a zatem wbrew zarzutowi skargi, nie mogły być naruszone przez wierzyciela
w zaskarżonym postanowieniu.
Odpowiadając na zarzut braku umocowania do podpisania upomnienia, Dyrektor COF wskazał, że powyższe twierdzenie skarżącej jest nieuzasadnione, czego dowodem są przesłane pełnomocnikowi zobowiązanej wraz z postanowieniem z dnia [...] upoważnienia dla G. S. i I. F. do reprezentowania w tym zakresie wierzyciela. Przesłane zobowiązanej w dniu 10 września 2008 r. zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego zawierało odtworzony mechanicznie podpis pani I. F., upoważnionej w dniu 13 grudnia 2007 r. przez Dyrektora COF do podpisywania takich zawiadomień i osoba ta działała w ramach posiadanego upoważnienia obejmującego jej podpis, choć odtworzony mechanicznie. Mechaniczne odtworzenie tego podpisu zostało dokonane przez osobę składającą podpis. Wierzyciel podkreślił, że zasadniczo zawiadomienia jak
i upomnienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Wierzyciel uznał za nieuzasadniony wniosek skarżącej przeprowadzenia dowodu z ekspertyzy grafologicznej dotyczącej podpisu pani . F., gdyż nie ma on żadnego związku z przedmiotem zarzutu, skoro dotyczył obowiązku obejmującego innych użytkowników rtv.
Z kolei Dyrektor COF odnosząc się, do zarzutu skargi, że nieotrzymanie uwierzytelnionych notarialnie załączników stanowi podstawę do podważania ich wiarygodności, wskazał, że kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisów nakazujących organowi udostępnienie, na żądanie strony postępowania dokumentów notarialne uwierzytelnionych. Zaś przywołane przez skarżącą przepisy: art. 63 § 3 k.p.a., oraz art. 64 § 2 k.p.a., dotyczą wyłącznie strony postępowania,
a nie organu, a tym samym nie mogą w oczywisty sposób stanowić, podstawy zarzutu kierowanego w stronę organu, ponieważ nie mają żadnego związku
z rozpatrywaną sprawą.
Wierzyciel stwierdził, że przedmiotowe tytuły wykonawcze były podpisane własnoręcznie przez uprawnioną osobę, działającą z upoważnienia wierzyciela, co potwierdza, potwierdzenie za zgodność, udzielonego w tym zakresie, upoważnienia.
Dyrektor COF odpowiadając na zarzut naruszenia art. 76 a § 2 i 3 k.p.a. poprzez poświadczenie dokumentów za zgodność przez nieuprawnionych pracowników Poczty Polskiej, Dyrektor COF wskazał, że wymóg określony
w przepisie art. 76 a § 2 nie dotyczy organu, a strony postępowania, która na jego podstawie zamiast oryginału dokumentu może złożyć do akt odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Natomiast zgodnie
z art. 76a § 3 k.p.a. zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności
z oryginałem przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym ma charakter dokumentu urzędowego.
Dyrektor COF odnosząc się do zarzutu przedawnienia oraz przerwania jego biegu wskazał, że art. 70 § 1 O.p. stanowi przepis szczególny wobec regulacji zawartych w art. 118 k.c., co przesądza, że dla roszczeń o opłaty abonamentowe RTV, obowiązuje pięcioletni okres przedawnienia. Potwierdza to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt ISA/GI 210/12, w którym Sąd stwierdził że: "opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu RTV) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (..), a to oznacza, że ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy, a więc że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności". Ponadto organ egzekucyjny zastosował przewidziany w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., środek egzekucyjny dotyczący należności pieniężnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, iż postanowienie to nie narusza prawa.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] wierzyciel oddalił zażalenie na postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia [...]., którym uznano zarzuty skarżącej na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Na mocy art. 33 tej ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa
w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów,
o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1).
W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie będąc wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.
W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, a po rozpatrzeniu wniesionego na nie zażalenia, zaskarżone postanowienie.
Skargi na stanowisko wierzyciela dotyczące zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych były już wielokrotnie rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, m.in. w wyrokach z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 293/14 czy z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w nich poglądy, w związku z czym posłuży się przedstawioną w nich argumentacją.
Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv jest aktualnie ustawa abonamentowa. Wskazanie podstaw materialnoprawnych Sąd połączy z prezentacją fragmentu wywodów zawartych
w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy abonamentowej - dotyczących charakteru uiszczania opłat abonamentowych. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zgodnie
z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188, ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie rejestracyjne, zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej –
w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika – § 2 tego rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek
o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie
o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 tego rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone
w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Przepis art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane
w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych); ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy
o opłatach abonamentowych).
Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny.
W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody
w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.
We wniesionych zarzutach zobowiązana przede wszystkim wskazała na nieistnienie obowiązku, z uwagi na brak możliwości odbioru przez stare odbiorniki rtv sygnału naziemnej telewizji cyfrowej, "hipotetyczność" opłaty, wady formalne dokumentów sporządzonych w sprawie (uwierzytelnienie, podpisy) i brak ich otrzymania zarzucając wierzycielowi nieprzedstawienie dowodu nadania numeru identyfikacyjnego, dowodu przesłania stronie tej informacji, ani też zwrotnego potwierdzenia odbioru tych dowodów w terminie do listopada 2008 r., co oznacza, że rejestracja jej odbiorników straciła ważność w listopadzie 2008 r.
Wierzyciel wskazywał natomiast na zarejestrowanie odbiorników rtv potwierdzone zarchiwizowanym wnioskiem rejestracyjnym z dnia 6 października 2004 r. (książeczka radiofoniczna o nr [...]), brak dowodu ich wyrejestrowania oraz nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego: [...], o którym (niezwrócone nadawcy) zawiadomienie wysłano do strony w dniu 10 września 2008 r. (tzw. pakiet startowy wraz z spersonalizowanymi blankietami wpłat).
Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest
w pełni zasadne.
Wskazać należy, że w ocenie Sądu, zobowiązana, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, powinna przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje. W niniejszej sprawie wymagałoby to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika, czego nie uczyniono.
Odniesienie się do argumentacji skargi dotyczącej nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342), zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia.
Zważyć również należy, że skarżąca nie zakwestionowała doręczenia tego powiadomienia, a jedynie domagała się udowodnienia tej okoliczności przez operatora. Zaakcentować także trzeba, że organ wskazał datę wysłania tego zawiadomienia (10 września 2008 r.), a zatem nadano je przed końcem listopada 2008 r. Podkreślenia wymaga, że do strony w latach 2008 – 2010 pięciokrotnie kierowano zawiadomienia o nieuiszczaniu opłat abonamentowych, wzywając do dobrowolnego ich uregulowania. W dniu 7 października 2013 r. do strony skierowano, na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a., upomnienie, które odebrała osobiście w dniu 9 października 2013 r. (kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru znajduje się w aktach sprawy). Na żadne z tych powiadomień strona w żaden sposób nie zareagowała, w szczególności nie podnosiła, że nie powiadomiono jej o nadaniu indywidualnego numeru, czy o wyrejestrowaniu odbiornika.
Sąd aprobuje pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14, że: "dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia."
Odnosząc się do kwestii przedawnienia należy stwierdzić, że abonament RTV jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy. Abonament jest opłatą, o której mowa w art. 2 § 2 O.p. zgodnie
z którym w przypadku, gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III (Zobowiązania podatkowe), stosuje się również do opłat oraz niepodatkowanych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe. Zatem do opłat abonamentowych będzie miał zastosowanie między innymi art. 70 § 1 O.p., który stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego,
w którym upłynął termin płatności podatku. W zakresie terminu przedawnienia przedmiotowych opłat Sąd orzekający w pełni podziela wywody i oceny przedstawione w uzasadnieniu wyroków tut. Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 210/12 oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1208/12. Ponadto wywody Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 pozwalają na uznanie, że do opłat za abonament zastosowanie ma akt prawny rangi ustawowej, jakim jest Ordynacja podatkowa. W rozpoznawanej sprawie doszło także do skutecznego przerwania biegu przedawnienia z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Żadne inne powody nie mogą być podstawą do wniesienia zarzutów.
Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.
Natomiast skarżąca podnosi począwszy od pierwszego środka zaskarżenia jakim są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, poprzez zażalenie a następnie
w skardze takie okoliczności, które w ogóle nie mieszczą się w katalogu zarzutów, określonych w art. 33 § 1 u.p.e.a. Niemniej wierzyciel odniósł się do tych okoliczności w wydanych postanowieniach wyjaśniając skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd zatem także wyjaśnia, że zaskarżone postanowienie zostało podpisane przez upoważnioną osobę, gdyż Dyrektor COF na podstawie art. 268a k.p.a. w zw.
z art. 18 u.p.e.a., może upoważniać w formie pisemnej, pracowników tej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, w tym do wydawania postanowień w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym. Może upoważniać w formie pisemnej do podpisywania także innych dokumentów, jak np. zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, upomnienia, tytuły wykonawcze. Wszystkie te dokumenty zostały podpisane przez osoby upoważniane, o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy upoważnienia.
Nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi decyzji administracyjnej. Zatem wskazane przez skarżącą przepisy art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 i art. 109 § 1 k.p.a. nie mają tutaj żadnego zastosowania.
Trzeba także podkreślić, że art. 18 u.p.e.a. odsyła w sposób ogólny do stosowania k.p.a., a zatem wszystkich przepisów tej ustawy, bez wyjątku. Dlatego też każdorazowo należy dokonać oceny w zakresie możliwości odpowiedniego zastosowania norm prawnych zawartych w poszczególnych przepisach k.p.a.
w postępowaniu egzekucyjnym. Przepisy k.p.a. mają jedynie posiłkowe zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Stosuje się je jedynie w sprawach nieuregulowanych "inaczej" w u.p.e.a. Zatem rozwiązania wynikające z przepisów u.p.e.a. mają pierwszeństwo przed regulacjami k.p.a. Przepisy k.p.a. mogą jedynie mieć zastosowanie, jeżeli określone zagadnienie nie jest w ogóle uregulowane w tej ustawie bądź też nie jest uregulowane w sposób wyczerpujący.
Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 6 -9, art. 10 § 1 i 3 k.p.a., art. 14 § 1 k.p.a., oraz art. 77 § 1 k.p.a., które dotyczą ogólnych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Kompletnie niezrozumiałe dla Sądu są twierdzenia autora skargi dotyczące naruszenia art. 67 § 1 k.p.a., art. 68 §1 i 2 k.p.a., które to przepisy dotyczą protokołów z czynności postępowania i w żadnej mierze nie odnoszą się do przedmiotu rozpoznawanej sprawy. Także uregulowania zawarte w art. 76 a § 2 i 3 k.p.a. dotyczą strony postępowania, która zamiast oryginału dokumentu może złożyć do akt odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym.
Sąd w pełni aprobuje poglądy organu co do znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 oraz wywody zawarte w tym orzeczeniu co do ustawowego obowiązku uiszczenia spornej opłaty oraz stosowania do niej przepisów u.p.e.a. i O.p., a nadto braku konieczności prowadzenia postępowania w tym przedmiocie. Sąd zgadza się również z organem, że sporny podpis na zawiadomieniach mógł mieć formę "mechanicznego odtworzenia", skoro zawiadomienie to nie służyło celom postępowania administracyjnego i podobnie jak upomnienie informowało
o zaistniałym fakcie. W tym zakresie prawo nie wyklucza tej formy składania podpisu.
Reasumując niezasadne okazały się zarzuty nieistnienia obowiązku, przedawnienia (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), braku jego wymagalnośći (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).
Dodać należy, że żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie mogło być skierowane do wierzyciela, nie będącego jednocześnie organem egzekucyjnym. Zgodnie bowiem z art. 34 § 4 czy art. 59 u.p.e.a. rozstrzyganie w tym przedmiocie należy do organu egzekucyjnego a nie wierzyciela.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło