I SA/Gl 991/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.),, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 oraz § 4 pkt 1 i art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...], nr [...] którym, zwolniono spod egzekucji kwotę [...] zł z każdorazowo dokonywanych potrąceń ze świadczenia zobowiązanego A. M., do całkowitej realizacji zajęcia w tej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny. Wynikało z niego, że w dniu 03 listopada 2006 roku, Wójt Gminy N., działając jako wierzyciel, wystawił na zobowiązanego A. M. dwa tytuły wykonawcze i przesłał je do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w R.. Tytuł wykonawczy o nr [...], obejmował należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres III i IV kwartał 2005 roku oraz I i II kwartał 2006 r. Podstawą prawną tego dokumentu były decyzje nr [...] z dnia [...] oraz z dnia [...] o tym samym numerze, obejmujące odpowiednio rok 2005 i rok 2006. Drugi z tytułów wykonawczych nr [...] obejmował należności z tytułu podatku od środków transportowych za okres I i II półrocza 2006 roku i wystawiony został na podstawie decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...], nr [...]. Wierzyciel tj. Wójt Gminy N., przed wystawieniem powyższych tytułów wykonawczych, wystawił upomnienia przedegzekucyjne: odpowiednio z dnia 22 września 2006 roku o Nr [...] oraz z dnia 20 października 2006 roku o nr [...], doręczone następnie A. M. za pośrednictwem poczty w dniu 29 września 2006 roku oraz w dniu 23 października 2006 roku. W dniu 6 listopada 2006 roku, Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. jako organ egzekucyjny, nadał klauzule o skierowaniu powyższych tytułów wykonawczych do egzekucji. Na podstawie tychże tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny w dniu 17 listopada 2006 roku wystawił zawiadomienia o numerach [...] i [...] o zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego organem rentowym tj. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.. Odpisy powyższych tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności, doręczono Panu A. M. za pośrednictwem poczty w dniu 23 listopada 2006 roku. Zajęcie to organ egzekucyjny doręczył również dłużnikowi zajętej wierzytelności za pośrednictwem poczty w dniu 21 listopada 2006 roku. W dniu 27 listopada 2006 roku Pan A. M. złożył w Urzędzie Skarbowym w R. dwa pisma datowane na ten sam dzień. W pierwszym z nich zobowiązany zgłosił zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Natomiast drugie pismo, skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w K., za pośrednictwem organu egzekucyjnego, A. M. określił jako "skargę na czynności egzekucyjne zajęcia świadczenia rentowego" dokonane zawiadomieniem z dnia 17 listopada 2006 roku, nr [...]. Dodatkowo, pismem z dnia 15 stycznia 2007 roku zobowiązany wyjaśnił, że jego drugie pismo jest w istocie wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji zastosowanego środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. pismem z dnia 22 marca 2007 r. wezwał A. M. do przedłożenia zgody wierzyciela tj. Wójta Gminy N. na wnioskowane zwolnienie, jako elementu warunkującego to zwolnienie (w trybie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W dniu 30 marca 2007 roku organ egzekucyjny otrzymał pismo z Urzędu Gminy N. z dnia 27 marca 2007 roku, w treści którego Wójt Gminy w N. - na podstawie art. 13 § 1 tej ustawy - wyraził zgodę na zwolnienie kwoty [...] złotych z egzekucji prowadzonej wobec zobowiązanego. W dniu 5 kwietnia 2007 roku, wpłynęło kolejne pismo A. M. skierowane do Wójta Gminy N. (a przekazane jedynie do wiadomości organu egzekucyjnego), z treści którego wynikało, że zobowiązany zwrócił się do wierzyciela o "przekonywujące i szczegółowe wyjaśnienie przyczyny wyrażonej zgody na zwolnienie kwoty [...] zł. spod egzekucji renty inwalidzkiej". W związku z pismem wierzyciela z dnia 27 marca 2007 roku, nr KP/Fn.3119/6/07 o wyrażeniu zgody na zwolnienie spod egzekucji kwoty [...] zł., organ egzekucyjny dodatkowo pismem z dnia 26 kwietnia 2007 r. zwrócił się do wierzyciela o jednoznaczne sprecyzowanie, czy zgoda wierzyciela dotyczy zwolnienia z dokonywanych potrąceń ze świadczenia wypłacanego przez ZUS O/w R. Inspektorat w R.: • jednorazowo kwoty [...] zł., • każdorazowo kwoty [...] zł. do całkowitej realizacji zajęcia; • ograniczenia potrąceń każdorazowo do kwoty [...] zł. W odpowiedzi na powyższe pismo organu egzekucyjnego, Wójt Gminy N. pismem z dnia 4 maja 2007 roku wskazał, że zgoda na dokonywanie potrąceń ze świadczenia wypłacanego przez ZUS Inspektorat w R. obejmuje każdorazowo kwotę [...] zł. do czasu całkowitej realizacji zajęcia. Wobec powyższego, organ egzekucyjny działając w oparciu o art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z dnia [...], nr [...] zwolnił spod egzekucji każdorazowo z dokonywanych potrąceń kwotę [...] zł. do całkowitej realizacji zajęcia. Postanowienie doręczono zobowiązanemu za pośrednictwem poczty w dniu 4 czerwca 2007 roku oraz przesłano do wiadomości wierzycielowi. Z zachowaniem ustawowego terminu tj. pismem z dnia 11 czerwca 2007 roku, A. M. złożył w Urzędzie Skarbowym w R. zażalenie na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany stwierdził w pierwszej kolejności, iż w przedmiocie roszczeniowych "należności wierzyciela z N." dotyczących podatku od nieruchomości (za III i IV kwartał 2005 oraz I i II kwartał 2006) i podatku od środka transportu (za I i II półrocze 2006 roku), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie wydał jeszcze prawomocnego wyroku. Następnie wskazał na krzywdzące go ograniczenia niskiej renty inwalidzkiej i zajęcie samochodu marki AVIA oraz podniósł, iż organom podatkowym jest powszechnie wiadome, że rodzina jego nie posiada dostatecznych środków do życia, a otrzymywana renta inwalidzka jest jedynym źródłem dochodu. W konsekwencji zobowiązany uznał, iż egzekucyjne ograniczenie i tak niewystarczających środków jest niesprawiedliwe i karygodne, gdyż godzi w podstawową zasadę ochrony dobra rodziny, wyrażoną w art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ nadzoru przedstawił zasady i tryb stosowania instytucji zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego, przewidzianego w art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z przepisu tego wynikało, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Organ wskazał dalej, że wierzyciel przychylił się do wniosku A. M. i wyraził zgodę na zwolnienie dokonywanych potrąceń każdorazowo kwoty [...] zł do całkowitej realizacji zajęcia. Zatem, jak wyjaśnił Dyrektor Izby Skarbowej, mając na uwadze cytowany wyżej przepis art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej oraz dysponując zgodą wierzyciela na zwolnienie spod egzekucji zajętego składnika majątkowego w wymiarze wskazanym przez Wójta Gminy w N. – rozpoznał wniosek zobowiązanego, zwalniając świadczenie rentowe wypłacane zobowiązanemu przez ZUS Oddział w R. we wskazanej części. Postanowienie to A. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się "sprawiedliwego orzeczenia". Uzasadniając skargę wskazał, iż organ nadzoru nie wziął pod uwagę wysokości jego renty oraz nie ocenił należycie faktu, iż stanowi ona utrzymanie dla całej rodziny. Skarżący wskazał, iż możliwy pozostaje do zajęcia inny składnik majątkowy tj. samochód AVIA i egzekucja z tego środka, byłaby najmniej uciążliwa dla zobowiązanego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutu skierowania egzekucji administracyjnej do renty inwalidzkiej i braku zajęcia wskazanego przez zobowiązanego samochodu AVIA, wyjaśnił, iż kwestia ta była już przedmiotem rozstrzygnięcia przy rozpoznawaniu zażalenia strony na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] o nie uznaniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto, organ wskazał, iż postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do tytułu wykonawczego nr [...] dotyczącego środka transportowego. Podkreślił jednakże, iż nadal pozostaje do realizacji tytuł wykonawczy [...] dotyczący podatku od nieruchomości za I i II półrocze 2006 r. W piśmie procesowym z dnia 20 maja 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż tytuł wykonawczy obejmujący podatek od nieruchomości był realizowany przy zastosowaniu zajęcia świadczenia rentowego zobowiązanego i należności z niego wynikające zostały w całości wyegzekwowane na rzecz wierzyciela Wójta Gminy N. (realizację zajęcia zakończono w dniu 10 września 2007 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w aspekcie jego zgodności z prawem wyjaśnić należy, iż podstawą jego wydania był art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Cytowana regulacja prawna opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym, w przypadku bowiem spełnienia wszystkich trzech wymienionych w tym przepisie przesłanek, organ egzekucyjny "może" (nie musi) zwolnić określony składnik majątkowy spod egzekucji. Zwolnienie spod egzekucji – w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – oznacza niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub z części składników majątkowych zobowiązanego. Zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech ustawowo określonych przesłanek: - złożenia przez zobowiązanego wniosku w powyższym zakresie, - uzyskania na zwolnienie zgodny wierzyciela, - za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego. Organ egzekucyjny jak i organ nadzoru zgodnie przyjęły, iż w przedmiotowej sprawie powyższe przesłanki zostały spełnione. Zobowiązany wystąpił o zwolnienie spod egzekucji dochodu uzyskiwanego tytułem renty (a więc składnika majątkowego, nieobjętego ustawowym katalogiem wyłączeń spod egzekucji – art. 8 – 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), uzyskał na to zgodę wierzyciela (na zwolnienie z dokonywanych potrąceń każdorazowo kwoty [...] zł do całkowitej realizacji zajęcia), a po jego stronie przemawiał ważny interes w świetle rozpatrywanej sprawy. Zatem, wniosek skarżącego rozpatrzony został pozytywnie i uwzględnił w całości stanowisko wierzyciela, co do wysokości zwolnienia potrąceń dokonywanych z jego świadczenia rentowego, z którego prowadzona była egzekucja. Z treści skargi wynika tymczasem, iż skarżący uznaje zwolnienie kwoty [...] zł z dokonywanych potrąceń za niewystarczające, zważywszy na trudną sytuację materialną w jakiej się znalazł. Wskazać zatem należy, iż w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego na poczet należności wierzyciela obcego, a w niniejszym przypadku chodzi o podatek od nieruchomości należny Gminie N. (postępowanie egzekucyjne dotyczące należności z tytułu podatku od środków transportowych zostało umorzone), niezbędne jest wyrażenie przez niego zgody w tej sprawie. Organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zwolnienia spod egzekucji, winien więc wziąć po uwagę stanowisko wierzyciela w tym przedmiocie zarówno, co do samej zasady objęcia zwolnieniem składników majątkowych zobowiązanego, jak i co do wysokości takiego zwolnienia. Z akt sprawy w sposób bezsporny wynika, że organ egzekucyjny uwzględnił w całości stanowisko Wójta Gminy N. i nie zmniejszył kwotowo dopuszczonego przez wierzyciela zwolnienia. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, iż na postanowienie wierzyciela w przedmiocie zgody na zwolnienie spod egzekucji, stronie nie przysługiwało zażalenie, co wynika z treści art. 17 § 1 cyt. ustawy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż wniosek skarżącego o zwolnienie spod egzekucji części składników jego majątku został uwzględniony w oparciu o zaistniałe przesłanki, a jak wynika z pisma procesowego Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 maja 2008 r. tytuł wykonawczy obejmujący podatek od nieruchomości za okres III i IV kwartału 2005 i I i II kwartału 2006 został już w całości wyegzekwowany na rzecz wierzyciela – Wójta Gminy N. (realizację zajęcia zakończono w dniu 10 września 2007 roku). Zatem, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).