I SA/Gl 992/04

WyrokWSA w Gliwicach2005-04-07

Skład orzekający: Anna Wiciak, Ewa Karpińska, Mirosław Kupiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając doręczenie decyzji organu pierwszej instancji za skuteczne w trybie doręczenia zastępczego, mimo wątpliwości co do prawidłowości awizowania przesyłki?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, nie wykazując w sposób należyty skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji w trybie doręczenia zastępczego. W przypadku kwestionowania prawidłowości doręczenia, na organie odwoławczym spoczywa obowiązek udowodnienia, że doręczenie było skuteczne, co wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego związanego z czynnościami doręczenia. Ponadto, sąd wskazał na naruszenie przepisów dotyczących zabezpieczenia zobowiązań podatkowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Podatnik R.J. skarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. określających zobowiązania w podatku od towarów i usług. Podatnik twierdził, że decyzje te nie zostały mu skutecznie doręczone, co uniemożliwiło mu złożenie odwołania w terminie. Organ odwoławczy uznał doręczenie za skuteczne w trybie doręczenia zastępczego, powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej i wyjaśnienia poczty. Podatnik podnosił również zarzuty dotyczące niezgodności przepisów Ordynacji podatkowej z Konstytucją.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak Sędzia NSA Ewa Karpińska Asesor WSA Mirosław Kupiec /spr./ Protokolant Marta Lewicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2005 r. przy udziale – sprawy ze skargi R.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Po przeprowadzeniu kontroli podatkowych u podatnika R.J. Pierwszy Urząd Skarbowy w G. postanowieniem z dnia [...] wszczął postępowanie w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX i X 2002 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to postanowienie wynika, że przesyłka ta najpierw była "awizowana" dnia [...] (na druku brak adnotacji w pkt 2, gdzie umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu pisma) (podkreślenia Sądu), a następnie odebrana osobiście przez adresata dnia [...]. Kolejne pismo w sprawie, a mianowicie postanowienie z dnia [...] o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, nie zostało odebrane. Było ono również "awizowane". Doręczyciel także w tym przypadku w pkt 2 zwrotnego potwierdzenia odbioru nie dokonał adnotacji o tym, gdzie umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma. Pismo organu o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy podatnik już odebrał osobiście. Decyzjami z dnia [...] Pierwszy Urząd Skarbowy w G. określił zobowiązania podatkowe za powyższe okresy rozliczeniowe za 2002 r. Przesyłka zawierające te decyzje była "awizowana" dnia [...]. Dnia [...] nastąpił jej zwrot do nadawcy. Podobnie jak wcześniej, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w pkt 2 nie zaznaczono, gdzie doręczyciel pozostawił zawiadomienie o przesyłce. W piśmie z dnia [...] podatnik wskazując na niedoręczenie mu przez pocztę decyzji [...] zwrócił się z prośbą o przywrócenie terminu. W razie pozytywnego rozpatrzenia poprosił o przekazanie decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wezwany do uzupełnienia braków powyższego pisma poprzez sprecyzowanie o przywrócenie jakiego terminu wnosi w piśmie z dnia [...] wyjaśnił, że chciałby zwrócić się do organu pierwszej instancji z prośbą o wydanie decyzji z jednoczesnym przywróceniem terminów odwoławczych. Uzasadnił to faktem nie dostarczenia mu przez pocztę tych decyzji. Jak wskazał, nie został także powiadomiony przez pocztę o nadejściu takiej przesyłki. O tym, że taka decyzja została wydana dowiedział się od komornika. W piśmie tym zaznaczył, że nie był w stanie "wykupić od Urzędu Skarbowego decyzji, jak również zapłacić opłatę rejestrującą VAT". Podniósł również, że od samego początku uważał, że rozporządzenie Ministra Finansów, na podstawie, którego wydano decyzje, w jego ocenie było niezgodne z Konstytucją i chciałby dochodzić swoich racji i wątpliwości na gruncie ustawy Konstytucyjnej. Zaznaczył, że stawiał się zawsze na dostarczone mu wezwania i że dziwnym trafem nie dotarła do niego przesyłka najważniejsza zawierająca decyzje, a nie miał możliwości zareklamowania przesyłki. W piśmie z dnia [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. przesyłając kserokopie decyzji poinformował podatnika o tym, że ich oryginały zostały wysłane dnia [...]. W związku z niemożliwością doręczenia decyzji z powodu zamkniętego mieszkania w skrzynce pocztowej pozostawiono zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. Organ ten doręczenie uznał za dokonane z upływem 7 dnia od daty pozostawienia pisma na poczcie, czyli z dniem [...]. W związku z toczącym się postępowaniem w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w K. zwrócił się do organu podatkowego pierwszej instancji z prośbą o wyjaśnienie i przesłanie: - informacji dotyczącej okoliczności, w których strona mogła się dowiedzieć o wydaniu decyzji (np. z postępowania egzekucyjnego), - potwierdzenia odbioru uwierzytelnionych kserokopii decyzji przesłanych podatnikowi w dniu [...] za pismem z dnia [...], - wyjaśnienia na jakiej podstawie organ podatkowy pierwszej instancji przyjął w piśmie z dnia [...], iż w związku z niemożliwością doręczenia decyzji w dniu [...] zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej pozostawiono w skrzynce pocztowej skoro na załączonej do akt sprawy "zwrotce" brak pełnej informacji o awizowaniu. W odpowiedzi na to pismo organ pierwszej instancji przesyłając stosowne potwierdzenia odbioru poinformował, że podatnik dowiedział się o wydaniu decyzji w momencie wszczęcia egzekucji, tj. dnia [...] kiedy poborca doręczył odpisy tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie przedmiotowych decyzji. Zaznaczył również, że poborca skarbowy okazał zobowiązanemu kserokopię nadania decyzji w dniu [...]. Jeśli chodzi o brak adnotacji na "zwrotce", to organ wskazał, że wystąpił do Rejonowego Urzędu Pocztowego w Z. o wyjaśnienie tego faktu. Rejonowy Urząd Poczty w Z. w piśmie z dnia [...] wyjaśnił, że przesyłka została wydana na doręczenie dnia [...]. Listonosz nie zastał adresata, dlatego przesyłkę awizował pozostawiając zawiadomienie w skrzynce do doręczania korespondencji, a list złożył do odbioru w urzędzie oddawczym. Ponadto poinformował, iż drugie zawiadomienie doręczono również do skrzynki do doręczania korespondencji. W nawiązaniu do wątpliwości Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G., że na przesyłce brak jest adnotacji o dwukrotnym awizowaniu Rejonowy Urząd Poczty odpowiedział, że podał błędną informację o dwukrotnym jej awizowaniu podtrzymując, że listonosz przesyłkę awizował pozostawiając zawiadomienie w skrzynce do doręczania korespondencji. Opierając się na powyższych ustaleniach Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia wnioskowanego terminu. Organ ten przyjął, wbrew twierdzeniu strony, że decyzje organu podatkowego pierwszej instancji zostały skutecznie doręczone w trybie art. 150 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm., zwaną dalej O.p.) w dniu [...] ( doręczenie zastępcze). Odnośnie wniosku o przywrócenie terminu organ ten stwierdził powołując się na oświadczenie podatnika, że dowiedział się on o wydaniu decyzji w dniu doręczenia przez poborcę skarbowego odpisów tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie tych decyzji, czyli dnia [...]. Wobec tego za datę ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zdaniem organu, należałoby przyjąć powyższą datę. Tym samym podanie o przywrócenie uchybionego terminu z dnia [...] zostało wniesione po terminie. Ponadto zaznaczono, że podatnik równocześnie z podaniem nie wniósł odwołania zgodnie z art. 162 § 2 O.p. Podkreślono przy tym, w zakresie uprawdopodobnienia braku winy, że wprawdzie uwierzytelnione kserokopie podatnik otrzymał dnia [...]., to jednak mógł zwrócić się do organu podatkowego o przesłanie kserokopii decyzji bezzwłocznie po uzyskaniu informacji o ich wydaniu, a nie jak to uczynił, dopiero w dniu [...]. W skardze z dnia [...] na to postanowienie R.J. przede wszystkim wyjaśniał, że bezzwłocznie po uzyskaniu informacji o wydaniu decyzji zwrócił się do organu podatkowego o ich wydanie w piśmie z dnia [...], którego kserokopię załączył do skargi. Jak wskazał, uznał, że dzień wydania mu decyzji był dniem rozpoczęcia biegu terminów odwoławczych i że termin [...] był terminem adekwatnym do złożenia wniosku po wizycie komornika w jego domu. W międzyczasie kontaktował się z Urzędem Pocztowym w G. odnośnie wyjaśnienia procedury pocztowej dotyczącej reklamowania pism dostarczanych do niego. Podkreślił, że Ordynacja podatkowa z 2001 r. zawierała wszystkie składniki i wytyczne dla urzędów państwowych, które chroniły prawa obywatela w danym kraju zgodnie z ratyfikowanymi konwencjami (publiczne wezwanie do odbioru korespondencji). Następne przepisy Ordynacji podatkowej, jego zdaniem, postawiły prawa człowieka poza nawiasem wszelkich międzynarodowych konwencji w tym prawa do obrony naruszając art. 32 i art. 45 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uznał argumentów zawartych w skardze i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do pisma załączonego do skargi organ odwoławczy wyjaśnił, że organ podatkowy pierwszej instancji nie wydał kopii decyzji, ponieważ podatnik nie dostarczył znaków opłaty skarbowej. Zdaniem organu fakt ten pozostawał bez wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia w sprawie, a termin [...] nie był terminem adekwatnym do złożenia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto organ ten nie znalazł podstaw do uznania przepisów zawartych w Rozdziale 5 Działu IV Ordynacji podatkowej za naruszające konstytucyjną zasadę równości wszystkich obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji) i prawa do sądu (art. 45 Konstytucji), ponieważ organy ustalając datę, w której doręczenie decyzji było skuteczne działały na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów (art. 150 O.p.), które nie zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i oświadczył, że odmówiono mu wszczęcia postępowania reklamacyjnego na poczcie, gdyż nie znał numeru przesyłki, zaś Urząd Skarbowy numeru przesyłki nie chciał mu wskazać. Pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem wydając decyzję, będącą przedmiotem skargi, organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przedmiotowa sprawa nawiązuje do instytucji procesowej przywrócenia terminu, która ma na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami faktu uchybienia terminu. Przepis art. 162 § 1 O.p. stanowi, że pod pewnymi warunkami należy przywrócić termin W razie uchybienia terminu (...). Pojęcie uchybienia terminu wiąże się z tym, że upłynął jego bieg, czyli logicznie rzecz biorąc musiało także zaistnieć zdarzenie, które doprowadziło do rozpoczęcia biegu terminu. W przypadku przywrócenia terminu do złożenia odwołania takim zdarzeniem będzie doręczenie decyzji stosownie do wymogów prawa, czy to osobiście, czy też poprzez doręczenie zastępcze (art. 144 i nast. O.p.). W postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada oficjalności w doręczaniu wszystkich pism w sprawie. Pozostaje to w ścisłym związku z zasadą ogólną pisemności tego postępowania (art. 126 O.p.). Jak wskazuje się faktem prawotwórczym, powodującym skutki procesowe lub materialne, jest w przypadku czynności doręczenia wyłącznie samo dostarczenie pisma adresatowi albo zapewnienie jemu możliwości jego odebrania, natomiast nie jest tym faktem zapoznanie się przez niego z treścią pisma. Przepisy o doręczeniach nie odnoszą się do tego czy adresat zapoznał się z jego treścią i przyjął ją do wiadomości, a jedynie regulują rożne przypadki dostarczania pism adresatowi albo bezpośrednio, albo też umożliwienia adresatowi odebrania pisma (zob. J.Borkowski w: B.Adamiak J.Borkowski R.Mastalski J.Zubrzycki "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004" UNIMEX 2004 str. 550). Jeśli strona w sprawie o przywrócenie terminu kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji, czyli moment od kiedy termin do złożenia odwołania rozpoczął bieg, to na organie odwoławczym ciąży obowiązek wykazania, że nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji. Należy w tym zakresie dokładnie wyjaśnić stan faktyczny dotyczący czynności związanych z doręczeniem przesyłki poprzez wszelkie możliwe dowody. Dopiero w następnym etapie organ winien oceniać występowanie przesłanek do przywrócenia tak ustalonego uchybionego terminu. W niniejszej sprawie organy powołują się na to, że decyzje wymiarowe zostały doręczone podatnikowi w trybie doręczenia zastępczego na podstawie art. 150 O.p. dnia [...]. Do dnia [...], czyli w okresie kiedy były podejmowane czynności związane z doręczeniem art. 150 O.p. stanowił, że W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 7 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres 7 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.(§ 1). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). W związku z zarzutem skargi o niekonstytucyjności przepisów o doręczeniu w szczególności wyżej powołanego art. 150 O.p. z art. 32 i 45 Konstytucji należy zaznaczyć, że prawdopodobnie zmiana tego przepisu po tej dacie wywołana została stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartym w wyroku z dnia 17.09.2002 SK 35/01 (OTK-A 2002/5/60), że § 9 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697), w zakresie, w jakim ustanawia tylko siedmiodniowy termin przechowywania w pocztowej placówce oddawczej przesyłek - pism sądowych, a tym samym uniemożliwia powtórne zawiadomienie adresata o tym piśmie, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz nie jest niezgodny z art. 78 Konstytucji. Przepis ten stracił moc z dniem 31.03.2003 r. stosownie do pkt 3 tego wyroku TK. Od dnia 1.09.2003 r. przepis art. 150 O.p. otrzymał nowe brzmienie W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (§ 1). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Na gruncie postępowania cywilnego zakwestionowana przez TK regulacja dotycząca doręczeń była i jest zawarta w akcie podustawowym. Natomiast na gruncie Ordynacji podatkowej siedmiodniowy termin przechowywania przesyłki wynikający z art. 150 ma charakter regulacji ustawowej. Stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. O zgodności ustaw z konstytucją orzeka Trybunał Konstytucyjny zgodnie z art. 188 pkt 1 Konstytucji. W wyroku pełnego składu TK z dnia 31.01.2001 r. (OTK 2001, z. 1, poz. 5) wyrażono pogląd, że bezpośrednie stosowanie Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Podobne stanowiskiem wyrażano w literaturze przedmiotu, do którego Sąd w składzie niniejszym się przychyla (zob. R.Hauser, A.Kabat: Recenzja książki Z.Czeszejki-Sochackiego L.Garlickiego I.Trzcińskiego "Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym" Przegląd Sejmowy 2000, z. 2, s. 86; glosa do wyroku NSA z 14.02.2002 r. sygn. akt I SA/Po 461/01, OSP 2/03). Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Trybunał umarza na posiedzeniu niejawnym postępowanie, jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał. Przepis art. 150 O.p. jest przepisem procesowym więc nie można mówić o jego powszechnym stosowaniu w chwili obecnej w brzmieniu obowiązującym przed 31.03.2003 r., dlatego TK nie mógł orzekać w tym zakresie. Przepis odnoszący się do 7 dniowego terminu na przechowaniu korespondencji zamiast obecnie 14 dni w tym brzmieniu Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach: 1) zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją, Na wstępie przed przystąpieniem do oceny podniesionych zarzutów w ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy ustalić treść tego prawa, a mianowicie przepisu art. 33 O.p. Tym bardziej, że organ odwoławczy i skarżący odwołują się do tego przepisu obowiązującego do 31.12.2002 r. Bez wątpienia jest to przepis materialny regulujący instytucję zabezpieczenia zobowiązań podatkowych przed terminem płatności będącą wyrazem szczególnej ochrony prawnej. Przepis ten określa warunki zabezpieczenia jakie muszą być spełnione w szczególności występowanie uzasadnionej obawy, że zobowiązanie nie zostanie wykonane i tryb jego realizacji. Wymieniona przesłanka zabezpieczenia odnosi się do sytuacji w chwili konieczności zastosowania zabezpieczenia, czyli w momencie orzekania w sprawie zabezpieczenia w pierwszej i drugiej instancji. Decyzje te wydane były w 2004 r., dlatego istotne jest w sprawie brzmienie art. 33 O.p. obowiązujące po 1.01.2003 r. Art. 33 § 1 O.p. stanowi, że zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym i dokonuje czynności, których skutkiem jest utrata prawa własności do majątku. W przypadku zabezpieczenia na majątku wspólnym małżonków przepis art. 29 § 2 stosuje się odpowiednio. Przesłanką do wydania decyzji zabezpieczającej jest uzasadniona obawa niewykonania w przyszłości przez podatnika ciążącego na nim zobowiązania podatkowego (przypuszczenie, że zobowiązanie może zostać niewykonane). Tak więc przesłanką zabezpieczenia nie jest w tym przypadku wykazanie, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, lecz wykazanie, że istnieje obawa jego niewykonania. Konstrukcja powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że w postępowaniu podatkowym i postępowaniu kontrolnym zabezpieczenie powinno być stosowane obligatoryjnie, jeśli istnieje przypuszczenie, że może zajść konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego wykonania zobowiązania podatkowego. W takiej sytuacji postępowanie zabezpieczające staje się wstępną fazą postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy brak jest odpowiedniego tytułu do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie jest to jednak postępowanie egzekucyjne. Świadczy o tym odesłanie w przepisie art. 33 § 5 O.p. wyłącznie do trybu zabezpieczenia określonego w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tryb ten jest uregulowany w art. 154 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Wykazanie przesłanki pozytywnej "obawy niewykonania zobowiązania podatkowego" warunkującej możliwość dokonania zabezpieczenia spoczywa na organie podatkowym. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy powinien wyraźnie wskazać przyczyny, dla których ustanawia zabezpieczenie, a o ich istnieniu muszą świadczyć dowody zgromadzone w sprawie ("uzasadniona ..."). Decyzja o zabezpieczeniu powinna być zatem oparta na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych świadczących o tym, iż w danej sprawie może nie dojść do wykonania zobowiązania podatkowego. Powodem wydania decyzji o zabezpieczeniu nie może być, jak przyjmuje się w orzecznictwie i literaturze, tylko sama wysokość przewidywanego zobowiązania podatkowego, lecz należy odnieść tę kwotę do sytuacji finansowej podatnika (jego aktualnych dochodów i majątku), która uprawdopodobni nieściągalność zobowiązania w przyszłości (wyrok NSA z 2102.1994 r. S.A./Po 1833/93, E.Liwanowska "Zabezpieczenie należności podatkowych w ustawie o zobowiązaniach podatkowych i Ordynacji podatkowej" Dor.Podat. 1998/1/13 - t.2). Sam przepis przykładowo wymienia dwie sytuacje w ramach uzasadnionej obawy: - nie uiszczanie wymaganych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, - dokonywania czynności, których skutkiem jest utrata prawa własności do majątku. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stosownych rozważań w ramach istnienia powyższej przesłanki w świetle zebranego materiału dowodowego w ten sposób aby obawa niewykonania zobowiązania mogła być oceniona jako uzasadniona. Tym samym zostały naruszone przepisy postępowania art. 191 i art. 210 § 4 O.p., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wychodząc poza granice skargi Sąd wziął również pod uwagę naruszenie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. polegające na doręczeniu decyzji pierwszej instancji stronie zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi na jego adres. Decyzje były adresowana do pełnomocnika ale doręczone zostały Spółce, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, gdzie wymienione zostały także inne pisma dotyczące zajęć zwrotu podatku VAT. Fakt istnienia pełnomocnictwa został potwierdzony pismem Spółki z dnia [...], gdzie dopiero adres siedziby Spółki został podany jako adres do korespondencji. W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że pominięcie przez organ administracji publicznej pełnomocnika jest wadą równoznaczną z pominięciem strony w postępowaniu, co oznacza, że staje się ona przesłanką zobowiązującą do wznowienia postępowania (zob. wyrok NSA z 10.02.1987 r. z aprobującą glosą B.Adamiak; OSPiKA 1989, Nr 4, poz. 79).Tym samym zachodzi również podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję pierwszej instancji nie wziął pod uwagę powyższych okoliczności. W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę uwzględnił i zaskarżoną decyzję uchylił, orzekając zarazem, że decyzja ta nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ostatnio powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło