I SA/Ka 1424/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana Sędziowie NSA Małgorzata Wolf-Mendecka Eugeniusz Christ (spr.) Protokolant sekr. sąd. Halina Modliszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi B.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę [...] ([...]) złotych. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu sprawy z odwołania państwa S. i B. M. od decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...] r. nr ewid. [...] poz. rej. wym. [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2003 rok na podstawie art.228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe pouczenie strony o możliwości wniesienia odwołania. Decyzja została doręczona w dniu [...] 2003 r. zatem termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg z dniem następnym i upłynął w dniu [...] 2003 r. Natomiast strona napisała odwołanie dopiero [...] 2003 roku, a więc po upływie 14 dniowego terminu do jego wniesienia. Wniesienie odwołania po terminie skutkuje wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nadto organ odwoławczy zauważył, że wraz z wniesieniem odwołania do Kolegium strona nie zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca pani B. M. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślając, że znaczna podwyżka podatku od nieruchomości jest bardzo odczuwalna dla budżetu, który prowadzi wraz z mężem, gdyż oboje są na emeryturze i mają na utrzymaniu studiującą córkę. Skarżąca zaznaczyła, że nikt nie poinformował ją, że można zwrócić się z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podkreślając, że zarówno organ I jak i II instancji nie ma obowiązku informowania o możliwości wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie na podstawie przyczyn wskazanych w jej uzasadnieniu. Zgodnie z treścią art.228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest więc zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w pierwszym rzędzie do zbadania, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Aby dokonać tego ustalenia niezbędne jest stwierdzenie i to w sposób nie budzący wątpliwości, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg. Uchybić terminowi można bowiem tylko wówczas, gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa przewidziany jest określony czas dla dokonania danej czynności i ustalono datę od której czas ten należy liczyć. W przypadku, gdy dany termin nie rozpoczął swojego biegu nie jest możliwe stwierdzenie, że termin ten upłynął. W myśl art.223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Prawidłowe doręczenie decyzji jest więc zdarzeniem, które określa moment, w którym dla oznaczonej w decyzji strony rozpoczyna bieg termin do wniesienia odwołania. Termin określony w tym przepisie ma charakter prekursyjny i dotyczy tylko osób, którym decyzja została doręczona. Jak wynika z akt niniejszej sprawy decyzja organu pierwszej instancji dotyczyła podatku od nieruchomości stanowiących własność wspólną małżonków państwa B. i S. M.. Przedmiotowa decyzja doręczona została w dniu [...] 2003 r. tylko jednemu ze współwłaścicieli, a odwołanie od niej z dnia [...] 2003 r. złożyła jedynie pani B.M.. W aktach sprawy brak jest dowodu na to by składająca odwołanie występowała również w imieniu męża, by zostało jej udzielone stosowne pełnomocnictwo lub upoważnienie do reprezentowania męża w toczącym się postępowaniu podatkowym. W tym miejscu należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2003 r. utracił moc przepis art.2 ust.3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz.31 ze zm.) zgodnie z którym "jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność małżonków lub odrębną własność każdego z nich, obowiązek podatkowy ciąży łącznie na obojgu małżonków". Tak więc w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. wystarczyło doręczenie decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości jednemu ze współmałżonków by powstało zobowiązanie również wobec drugiego z nich. Po uchyleniu tego przepisu obowiązująca ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie przewiduje takiej możliwości. Zgodnie bowiem z treścią art.3 ust.4 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. "jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust.5". W tej sytuacji należało zgodzić się z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2003 r. (sygn.akt I SA/Łd 1086/01), że "każdego ze współwłaścicieli nieruchomości jako podatnika (art.134 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa – Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) należy uznać za stronę postępowania podatkowego, co oznacza, że wszyscy współwłaściciele powinni być wymienieniu w decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości i wszystkim ta decyzja powinna być doręczona (ONSA 2004/1/33). Stanowisko to zachowuje swoją aktualność mimo skreślenia z dniem 1 stycznia 2003 r. przepisu art.134 Ordynacji podatkowej i nowelizacji przepisu art.133 tej ustawy. W § 3 art.133 Ordynacji podatkowej postanowiono, że w przypadku o którym mowa w art.92 § 3, jedną stroną postępowania są małżonkowie i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga. Przepis art.92 § 3 Ordynacji podatkowej stanowi natomiast, że małżonkowie wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku. Skoro obowiązujące przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie przewidują wspólnego opodatkowania małżonków to tym samym w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości podatku od nieruchomości małżonkowie nie są uprawnieni do wzajemnej reprezentacji co powoduje obowiązek doręczenia decyzji podatkowej obu małżonkom a nie tylko jednemu z nich. W niniejszej sprawie przedmiotowa decyzja organu pierwszej instancji adresowana na obojga małżonków doręczona została tylko jednemu z nich bez zachowania wymogów wynikających z przepisów o doręczeniu pism zawartych w Rozdziale 5 Ordynacji podatkowej, a szczególnie art.145 tej ustawy. W zaistniałej sytuacji wobec braku możliwości potraktowanie obu małżonków jako jednej strony postępowania organ podatkowy doręczając decyzję jednemu z małżonków nie spełnił swojego obowiązku przez co nie można ustalić daty doręczenia decyzji drugiej stronie tj. współmałżonkowi, współwłaścicielowi przedmiotowej nieruchomości. Rozstrzygając ponownie sprawę organ odwoławczy powinien ustalić, któremu z małżonków M. została doręczona przedmiotowa decyzja, czy osoba której doręczono decyzję legitymowała się pełnomocnictwem współmałżonka bądź jego upoważnieniem do odbioru pism w postępowaniu podatkowym i na podstawie tych faktów dokonać stanowczego stwierdzenia czy strona współwłaściciel, osoba fizyczna wnosząca odwołanie uchybiła terminowi przewidzianemu w ustawie. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art.152 i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) w związku z art.97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271) orzekł jak w wyroku.