I SA/Ka 2/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.), Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lutego 2004 przy udziale sprawy ze skargi M. K. na Izba Skarbowa w K. O/Z w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Rozłożenie na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług. Uchylono zaskarżoną decyzję Urząd Skarbowy w T. czternastoma decyzjami z dnia [...] r. orzekł o odpowiedzialności M. K. jako osoby trzeciej, wspólnika Spółki Cywilnej "A" – A. C., M. K. z siedzibą w T., z tytułu zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług. Decyzje dotyczyły zaległości za miesiące: [...] 1997 r., od [...] do [...] 1998 r. oraz [...] , [...] i [...] 1999 r. We wniosku z dnia [...] 2002 r. uzupełnionym pismem z dnia [...] 2002 r., A. K. działając jako pełnomocnik męża M. K. wniosła do Urzędu Skarbowego w T. o: - umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za okres od [...] 1998 r. do [...] 1999 r., - umorzenie 50 % zaległości w podatku od towarów i usług za [...] 1997 r. i [...] 1998 r. - umorzenie odsetek za zwłokę od nie zapłaconego w terminie podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 1998 r., - rozłożenie na 10 rat 50 % zaległości podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 1997 r. Podstawę do złożenia wniosku stanowił brak jakiegokolwiek majątku po stronie zobowiązanego oraz jego całkowita utrata zdolności do samodzielnej egzystencji spowodowana doznanym w [...] 1988 r. wypadkiem. Po przeprowadzeniu postępowania, organ podatkowy pierwszej instancji decyzjami: - nr [...] , z dnia [...] r. odmówił zgody na rozłożenie na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług - nr [...] , z dnia [...] r. odmówił zgody na umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług i odsetek za zwłokę. Od powyższych decyzji zostały wniesione odwołania do Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w B.. Pełnomocnik wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy i orzeczenie zgodnie z żądaniami zawartymi we wniosku o wszczęcie postępowania. W uzasadnieniu podkreślił w szczególności, iż M. K. po wypadku, któremu uległ [...] 1998 r., nie podejmował żadnych decyzji w Spółce i nie podpisywał żadnych dokumentów. Po wypadku uczył się od nowa chodzić i mówić, nie poznawał nawet najbliższej rodziny. Te okoliczności spowodowały, iż nie mógł on zapobiec powstaniu zaległości podatkowych po [...] 1998 r. Jedyne źródło utrzymania stanowi renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Podkreśla również, że dokonana w wysokości [...] złotych wpłata na rzecz urzędu skarbowego świadczy o rozumieniu obowiązku płacenia podatków. Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w B. decyzją nr [...], z dnia [...] r. (odmowa zgody rozłożenia na raty) oraz decyzją nr [...] (odmowa umorzenia zaległości), z dnia [...] r., utrzymała w mocy zaskarżone decyzje. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazała, iż decyzje wydawane na podstawie art. 48 § 1 pkt 2 i art. 67 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 późn. zm.) mają charakter uznaniowy, co oznacza, że ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego ocenę, czy w konkretnym przypadku występuje ważny interes podatnika lub interes publiczny. Analiza sytuacji materialnej wnioskodawcy potwierdza, że jest ona trudna, jednakże konstrukcja podatku od towarów i usług powoduje, że podatnik nie płaci go z własnych środków a tylko pobiera go od swych kontrahentów. Z kolei pobrany podatek należy w terminie odprowadzić do urzędu skarbowego. Prowadzenie działalności gospodarczej łączy się z pewnym ryzykiem, lecz negatywnych skutków nie można przerzucać na Skarb Państwa. Odnosząc się do zarzutu, iż od dnia wypadku M. K. nie był ani razu w Spółce i nie podejmował żadnych decyzji jej dotyczących organ odwoławczy stwierdza, że te argumenty nie mogą skutkować uchyleniem decyzji wydanych przez urząd skarbowy. Spółka uzyskiwała przychody za poszczególne okresy sprawozdawcze, wykazywała je w składanych deklaracjach VAT, pobierała podatek ale nie był on na bieżąco odprowadzany do budżetu. Zaległości podatkowe mogły być regulowane z majątku likwidowanej Spółki. Istniejące trudności finansowe zagrażają płatności proponowanych rat, a zrazem nie stanowią przesłanki uzasadniającej zastosowanie ulgi podatkowej określonej w art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W skardze na powyższe decyzje Izby Skarbowej, pełnomocnik skarżącego wniósł o ich uchylenie zarzucając im naruszenie art. 48 § 1 oraz art. 67 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1999 r. i 7 grudnia 2000 r., o sygnaturach SA/Sz 850/98 oraz I SA/Kr 1977/98 wywodzi, iż za uwzględnieniem żądania skarżącego przemawia zarówno jego ważny interes jak i interes publiczny. Wypadek jako nadzwyczajne zdarzenie losowe, w którym ucierpiał skarżący spowodował, że nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych, a ponadto nie posiada żadnego majątku. Podnosi również, że za uwzględnieniem udzielenia ulg podatkowych przemawia fakt spłaty części zaległości tj. kwoty [...] zł. Wskazuje na sprzeczność ustaleń Izby Skarbowej polegającym na tym, że uznaje ona sytuację materialną skarżącego za ciężką, jednocześnie zarzucając mu, iż nie spłacił on zaległości z majątku Spółki. Skoro zaś takowego nie posiada nie może być mowy o tym sposobie spłaty zobowiązania. Zarzuca również, że uznaniowość decyzji nie oznacza całkowitej dowolności działania organów podatkowych. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w B. wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Treść przepisów zawarta w art. 48 § 1 pkt 2 i art. 67 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) wskazuje, iż decyzje dotyczące odroczenia lub rozłożenia na raty oraz umorzenia zaległości podatkowych, podejmowane są na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. O tym, co w określonej sytuacji stanowi ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny rozstrzyga organ podatkowy. Sądy administracyjne dokonując kontroli działalności administracji publicznej w takich sytuacjach badają, czy decyzja uznaniowa została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Słuszne jest stanowisko organów podatkowych, że wszelkie ulgi i zwolnienia są wyjątkiem od powszechności opodatkowania. Okoliczność ta nie zwalnia jednak organów od zgodnego z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej – rozpatrywania spraw indywidualnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2002 r., sygn. akt III SA 3640/00, Przegląd Podatkowy 2002/7/63). W rozpatrywanych sprawach, zdaniem Sądu, organy podatkowe nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich, a wynikającym z art. 122 Ordynacji podatkowej. W szczególności nie zbadały wszystkich okoliczności faktycznych związanych z prowadzonym postępowaniem. Organy podatkowe nie wyjaśniły, czy skarżący po doznanym wypadku był w stanie przeciwdziałać powstawaniu zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług. Urząd Skarbowy w T., przekazując akta sprawy do Izby Skarbowej, odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu stwierdził, że gdyby M. K. był pozbawiony wpływu na funkcjonowanie Spółki oraz nie miał możliwości wystąpienia z niej, to jego wniosek miałby mocne podstawy do tego by potraktować go pozytywnie (przynajmniej w części). Jednakże, organ pierwszej instancji powołując się na umowy zawarte przed notariuszem w dniach [...] 1998 r. i [...] 1998 r. w których jedną ze stron był skarżący, konkluduje, iż te fakty wskazują, że strona była zdolna po doznanym urazie do podejmowania czynności prawnych. Taka konkluzja została zawarta również w uzasadnieniach objętych odwołaniem decyzji. Ocena zdolności do podejmowania określonych czynności, dokonana w oderwaniu od ustaleń poczynionych przez lekarza orzecznika odnośnie stanu zdrowia skarżącego, zdaniem Sądu, stanowi naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Zaskarżone decyzje pozostają we wzajemnym związku. Odmowa rozłożenia na raty została uzasadniona m.in. stanem ogólnego zadłużenia, które czyniło nierealnym spłatę proponowanych rat. Ewentualne umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług, może skutkować ewentualnym uwzględnieniem wniosku o rozłożenie na raty. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), uwzględnił skargę i orzekł jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 tej ustawy. Sąd nie określił w jakim zakresie zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane, bowiem nie nakładają one na skarżącego dodatkowych, poza istniejącymi, zobowiązań oraz nie dają mu nowych uprawnień w sferze zobowiązań podatkowych.