I SA/Ka 2434/03

WyrokWSA w Gliwicach2006-05-04

Skład orzekający: Anna Wiciak, Marek Kołaczek, Mirosław Kupiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu kontroli skarbowej określającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, pomimo utraty przez podatnika dokumentów źródłowych w wyniku pożaru i przedstawienia duplikatów faktur, które okazały się wystawione na inny podmiot?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego, uznając, że organ podatkowy niezasadnie zastosował sankcję z art. 27 ust. 6 ustawy o VAT. Przepis ten dotyczy sytuacji wykazania zawyżonego zwrotu podatku lub zwrotu podatku naliczonego, a nie sytuacji, w której podatnik wykazał nadwyżkę podatku naliczonego do przeniesienia, gdy powinien wykazać zobowiązanie podatkowe do zapłaty. W pozostałym zakresie skargę oddalono, uznając, że prawo do odliczenia podatku naliczonego wymaga posiadania prawidłowo wystawionych faktur lub ich duplikatów, a w przypadku faktur wystawionych na inny podmiot, nawet jeśli były to duplikaty, nie można było ich uznać za podstawę do odliczenia.
Stan faktyczny
Spółka cywilna "A" zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję organu kontroli skarbowej, która określiła zobowiązanie podatkowe w VAT oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Spółka utraciła część dokumentów księgowych w wyniku pożaru. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego z duplikatów faktur wystawionych przez firmę "B", ponieważ pierwotnie faktury te były wystawione na inny podmiot, a ich późniejsza zmiana przez księgową firmy "B" była uznana za niewystarczającą do potwierdzenia prawidłowości transakcji. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących prowadzenia postępowania, oceny dowodów i obowiązku wyjaśniania okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego, a w pozostałym zakresie skargę oddalono. Zasądzono zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Kołaczek, Asesor WSA Mirosław Kupiec, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółki Cywilnej "A" w P. – A. D.i Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku od towarów i usług oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania w tym podatku 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala, 3. stwierdza, ze zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności wyroku; 4. zasądza na rzecz strony skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę [...] zł ([...] złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Działając na podstawie: art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.),art.19 ust.1 i 2, art. 27 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 1993 r. - Nr 11, poz. 50, ze zm.) oraz § 50 ust.1 i 3, § 51 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Z 1999r. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. D., reprezentowanego przez adwokata M. K. oraz odwołania wniesionego przez Z. B., wspólnika "A" S.c. z siedzibą w P., ul. "a" od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...]r. Nr [...], określającej w podatku od towarów i usług za [...] 2001 r. zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł -Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji nawiązano na wstępie do wyników kontroli skarbowej prowadzonej w skarżącej Spółce w zakresie rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania oraz prawidłowości wyliczania i deklarowania podatków stanowiących dochód budżetu państwa za 2001 rok. W tych ramach wskazano że nieprawidłowości w rozliczeniu podatku od towarów i usług w poszczególnych miesiącach zostały spowodowane brakiem dokumentów źródłowych, które wspólnicy spółki utracili w wyniku pożaru, jaki miał miejsce w siedzibie spółki w dniu [...] 2002r. Z uwagi na utratę oryginałów faktur VAT - celem uzupełnienia dokumentacji księgowej - podatnik wystąpił do kontrahentów jednostki z prośbą o wystawienie duplikatów utraconych faktur, jednakże nie udało się odtworzyć wszystkich brakujących dokumentów. Ustalono, że za miesiąc [...] 2001 r. faktury VAT uległy częściowo nadpaleniu. Z ewidencji prowadzonej dla celów podatku od towarów i usług za ten miesiąc zachowała się ewidencja sprzedaży, nadpalone kopie faktur sprzedaży oraz w różnym stopniu nadpalenia część faktur zakupu. W trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego wspólnicy spółki doręczyli duplikaty czterech faktur VAT zakupu oleju napędowego uzyskane od "B"z C., ul. "b" dot. [...] 2001 r. Na podstawie danych zawartych w opisanych duplikatach kontrolujący stwierdzili, że nabywcą powyższego oleju napędowego jest "C" A D., a nie kontrolowana jednostka "A" S.c. A. D., Z. B.. O powyższym fakcie poinformowano Stronę. W odpowiedzi na uzyskaną z UKS informację wspólnicy skarżącej ponownie doręczyli duplikaty faktur zakupu oleju opałowego uzyskane w firmie "B" o opisanych w decyzji numerach ze zmienionymi danymi nabywcy z "C" A. D. na "A" s.c. A. D., Z. B. wraz z prośbą o uwzględnienie kwoty podatku naliczonego w łącznej wartości [...]zł zawartej w przedmiotowych duplikatach faktur VAT w rozliczeniu za [...] 2001 roku. Do poprawionych duplikatów faktur dołączono oświadczenie księgowej firmy "B"- Pani K. Ł. o stwierdzeniu błędu i poprawieniu danych nabywcy na prawidłowe, tj. "A" s.c. A. D., Z. B., P., ul. "a". W dniu [...] 2003r. wspólnicy spółki doręczyli odnalezione oryginały faktur VAT zakupu za [...] 2001 roku. Zgodnie z oświadczeniem żony jednego ze wspólników, A. D. - dokumenty zostały odnalezione w czasie sprzątania strychu. Ta ostatnia okoliczność pozostaje w sprzeczności z zeznaniami złożonymi przez wspólników dla funkcjonariuszy Policji Komisariatu w K. na okoliczność spalenia się dokumentacji księgowej firmy "A" w dniu [...]2002 roku. W związku z otrzymaniem oryginałów przedmiotowych faktur dokonano czynności sprawdzających u sprzedawcy i stwierdzono, że nie znalazły one potwierdzenia w ewidencji księgowej i dokumentach źródłowych sprzedawcy tj. “B". Podkreślono, że kopie faktur o nr [...] wystawione były na inny podmiot gospodarczy, tj. "C" A D. i potwierdzone pieczątką tej firmy oraz pieczątką imienną Pana A D.. W celu uzyskania informacji związanej z wystawieniem duplikatów spornych faktur przesłuchano księgową firmy "B", która wcześniej złożyła w tej sprawie oświadczenie. Z zeznań przesłuchanej w charakterze świadka K. Ł. wynika, że dokonała zmiany danych w komputerze firmy "B" polegającej na zmianie nazwy odbiorcy z "C" A. D. , P., ul. "c" , NIP [...] i wprowadziła dane firmy "A" S.c. A. D., Z. B., P., ul."a", NIP [...]. Zmian dokonała w roku 2003 pomimo, iż dotyczyły wystawionych w [...] 2001 r. faktur VAT NR [...]. Zrobiła to bez uzgodnienia z właścicielem firmy. Po wprowadzeniu nowych danych wydrukowała powyższe faktury VAT z adnotacją "duplikaty" oraz sporządziła oświadczenie o zaistniałym błędzie podpisując się "W Z" za właściciela K. B.. Mając zatem na uwadze fakt, iż kopie spornych faktur o Nr [...] dotyczyły innego podmiotu, kontrolujący stwierdzili, iż wystawione duplikaty ze zmienionymi danymi, nie mogły stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Analizując opisane okoliczności faktyczne organ kontroli skarbowej stwierdził naruszenie przepisów art.19 ust.1 i 2 ustawy z 8.01.1993r.o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.) w związku z § 50 ust. 1 , ust.3, ust. 4 pkt 2 i §52 ust.1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. z 1999r. Nr 109, poz.1245 z późno zm.) oraz art. 27 ust.4 i 5 ustawy o VAT. Wykazanie w złożonej deklaracji VAT-7 za [...] 2001r. kwoty zobowiązania podatkowego niższej od kwoty należnej spowodowało określenie przez organ kontrolny zobowiązania w prawidłowej wysokości i ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego. Stwierdzono też, że przeprowadzone postępowanie podatkowe za [...] 2001 r. wykazało nieprawidłowości, które miały wpływ na rozliczenie podatku za [...] 2001 r. W odwołaniach od decyzji Nr [...] z [...] r. określającej zobowiązanie podatkowe oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe za [...] 2001 roku pełnomocnik A. D. i wspólnik Spółki Z.B. zarzucili: -naruszenie art.121 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na prowadzeniu postępowania podatkowego w sposób nie budzący zaufania do organu podatkowego poprzez pominięcie wniosków dowodowych Strony, jak również pominięcie pisma właściciela firmy" B" o błędnym wystawieniu faktur na firmę "C" -naruszenie art.122 i art.188 ww. ustawy polegające na nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności transakcji z firmami" B" -naruszenie art.191 Ordynacji podatkowej polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów przy ustaleniu istnienia rzekomej sprzeczności pomiędzy faktem dostarczenia dokumentów w trakcie postępowania podatkowego z treścią zeznań złożonych na Policji w dniu [...]2002r., -naruszenie art.200 § 1 polegające na nie wyznaczeniu Stronie 7 - dniowego terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym, -naruszenie art.210 § 4 Ordynacji podatkowej polegające na nie wykazaniu w rozstrzygnięciu faktów, które organ uznał za udowodnione i na których się oparł, uznając, iż duplikaty faktur wystawione przez firmę" B" na firmę "C" są prawidłowe, -naruszenie art. 27 ust. 4,5 i 6 ustawy z 8.01. 1993r.o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym poprzez nakładanie sankcji administracyjnej na podatnika, który w sposób prawidłowy dopełnił wszelkich ciążących na nim obowiązków z tyto zaewidencjonowania zakupu i działanie jego wobec zaistnienia siły wyższej pozbawione jest zawinienia chociażby w najlżejszej postaci niedbalstwa. Nadto zarzucono naruszenie § 50 ust.1, 4 pkt 2 oraz § 51 rozporządzenia Ministra Finansów z 22.12.1999r. ( Dz. U. 109, poz. 1245) poprzez wywodzenie niekorzystnych skutków z tytułu niedostarczenia przez podatnika wszystkich duplikatów faktur pomimo ustalenia, iż spaleniu uległa ewidencja zakupów, co uniemożliwiło podatnikowi wyczerpującego zażądania wszystkich duplikatów faktur, obciążenie podatnika skutkami zaniechań jego kontrahentów, którzy pomimo wniosku podatnika nie wystawili duplikatów faktur lecz nie zaprzeczyli faktowi dokonywania sprzedaży dla podatnika, a także. zakazanie podatnikowi odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT wystawionych przez firmę "B" podczas, gdy przepis §50 ust 4. rozporządzenia statuuje zakaz odliczenia podatku naliczonego jedynie wówczas, gdy organ kontrolujący wykaże, że brak kopii u sprzedawcy miał miejsce w chwili, gdy nabywca skorzystał z przysługującego mu prawa do odliczenia. Odnosząc się do tych zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej w K. na wstępie nawiązał do istoty prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wskazując w tym zakresie, że aby podatnik mógł z tego uprawnienia skorzystać, spełnić musi szereg warunków. Dalej wskazał na treść § 50 ust.3 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz.U. z 1999r. Nr 109, poz.1245) i wynikającą z niego zasadę, że podstawę do odliczenia podatku naliczonego stanowią tylko i wyłącznie oryginały prawidłowo wystawionych faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty. W przypadku, gdy oryginał faktury ulegnie zagubieniu lub zniszczeniu. podstawę odliczenia stanowi - w świetle § 51 cytowanego rozporządzenia - prawidłowo wystawiony duplikat. Dalej podkreślono, że pełnomocnik A. D. zarzuca organowi, że zakwestionowano duplikaty faktur o Nr [...] wystawione przez firmę "B" nie uwzględniając jego wniosku o uzupełnienie materiału dowodowego o ponowne przesłuchanie pracownicy firmy "B", zażądanie od tej firmy dowodów WZ dot. przedmiotowych transakcji, oraz porównania oryginałów i duplikatów faktur, a także zamieszczenia w aktach notatki urzędowej, iż wyszczególnione powyżej faktury nie zostały ujęte i rozliczone w firmie "C". Odnoszą się do tego zarzutu Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Inspektor Urzędu Kontroli Skarbowej wyjaśnił wszelkie wątpliwości w sprawie. W szczególności, fakt wystawienia faktur na firmę "C" został jednoznacznie udowodniony. Przeprowadzono dwie kontrole sprawdzające i stwierdzono, że faktury te nie są potwierdzone kopią u sprzedawcy, bowiem dotyczą innego podmiotu, zatem w świetle obowiązujących przepisów podatkowych nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego w nich zawartego. Żądanie okazania dowodów WZ od firmy "B" było bezzasadne w przypadku przeprowadzonej kontroli sprawdzającej, która wykazała, że faktury te dotyczyły "C". Organ kontroli skarbowej nie musiał ponownie przesłuchiwać pracownicy firmy "B", gdyż w dniu [...] br. jednoznacznie potwierdziła ona brak kopii faktur o wyszczególnionych powyżej numerach wystawionych na "A" S.c. Fakt nie potrącenia kwoty podatku naliczonego z powyższych faktur w firmie" "C" A.D. nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie ponieważ podatnik może skorzystać z tego uprawnienia lecz nie musi, spełniając określone przepisami warunki. Podkreślono ,że obowiązek zebrania przez organ podatkowy w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie nie oznacza, że organ ten ma obowiązek zastąpić podatnika w udokumentowaniu jego działalności gospodarczej. Zgodnie z ogólną regułą dowodową obowiązującą w postępowaniu podatkowym, każdy kto z określonych faktów wyprowadza dla siebie korzystne skutki prawne, obowiązany jest te fakty wykazać i udowodnić. Kontynuując, wskazano, że zgodnie z § 52 powoływanego już rozporządzenia Ministra Finansów podatnicy obowiązani są przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikaty tych dokumentów w przez okres 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, fakturę korygującą lub notę, gdyż są to dokumenty stanowiące dowód na okoliczność prawa odliczenia określonej kwoty podatku naliczonego. Zarówno przepisy ustawy o p.t.u jak i wydane do niej akty wykonawcze nie przewidują zwolnienia podatnika od obowiązku udokumentowania faktu obniżenia podatku należnego o określoną kwotę podatku naliczonego nawet w wypadkach losowych, siły wyższej. Uzyskanie duplikatów utraconych faktur leży w interesie podatnika. Organ kontrolny umożliwił to podatnikowi wyznaczając terminy do ich przedłożenia, a wszystkie przedłożone dokumenty - dostarczone także w trakcie prowadzonego postępowania - były przyjmowane i rozpatrywane. Zaakcentowano, że podatnik ponosi całkowite ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku utracenia dokumentów - nawet mimo zaistnienia sytuacji niezawinionej - to na podatniku ciąży obowiązek ich odzyskania i udowodnienia prawa do odliczenia podatku, gdyż wynika to z konstrukcji podatku VAT. Nie uznano za zasadne zarzuty naruszenia art.121 § 1, art.122 oraz art.210 §4 Ordynacji podatkowej. Stwierdzone w decyzji nieprawidłowości są następstwem braku dokumentów wymaganych przepisami ustawy podatkowej i aktów wykonawczych, których obowiązek odtworzenia ciąży na podatniku. W art.188 Ordynacji podatkowej nałożono na organ podatkowy obowiązek uwzględnienia wniosku dowodowego strony, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, które nie zostały stwierdzone innym dowodem w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.200§1 Ordynacji podatkowej wskazano, że pismem z [...] 2003r. wyznaczono skarżącej 7 -dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w postępowaniu podatkowym. W dniu [...] 2003r. Pan A.D. i Pan Z. B. podpisali protokół z zapoznania. Następnie pismem z [...] 2003r. wyznaczono następny termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego W dniu [...] 2003r. A. D. udzielił pełnomocnictwa Adwokatowi M. K., który w dniu [...] 2003r. w jego imieniu zapoznał się z materiałem dowodowym. Z. B. pomimo odebrania zawiadomienia nie stawił się i nie zapoznał z materiałem dowodowym. Organ odwoławczy natomiast postanowieniem z [...] 2003r. powiadomił Z. B. oraz Adwokata M. K. - pełnomocnika A. D. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Pomimo odebrania postanowienia w dniu [...] 2003r. nie skorzystali z tego uprawnienia. Następnie postanowieniem, z [...] 2003r. został wyznaczony stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego zgodnie z art.200 Ordynacji podatkowej. Również w tym wypadku pomimo odebrania postanowienia Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Gdy chodzi o zarzut naruszenia art.27 ust. 5 i 6 ustawy o VAT stwierdzono, że przepisy podatkowe nie zwalniają podatnika w sytuacji niezawinionej z obowiązku udokumentowania w sposób prawidłowy dokonanych odliczeń w podatku VAT, a stwierdzenie wszelkich nieprawidłowości przez organ kontrolny powoduje określenie podatku w prawidłowej wysokości i naliczenie sankcji wynikającej z powołanych przepisów podatkowych. Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia § 51 rozporządzenia Ministra Finansów z 22.12.1999r. o niekorzystnych skutkach z tytułu niemożności dostarczenia wszystkich duplikatów faktur, podkreślono, iż od dnia rozpoczęcia kontroli do dnia wydania decyzji, uwzględniając prośbę wspólników o wydłużenie terminu odtworzenia brakujących dokumentów przyjmowano wszystkie dostarczane faktury bądź ich duplikaty mające wpływ na rozliczenie podatku VAT. Podkreślono, że podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, wyjaśniono wszelkie okoliczności transakcji z firmą "B". Organ kontroli skarbowej podjął niezbędną współpracę z pracownikami urzędów skarbowych, którzy prowadzili kontrolę podatkową w firmie" B" celem zbadania wszystkich zaistniałych okoliczności. Pozbawienie podatnika możliwości odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach VAT wystawionych przez firmę "B" wynikało z faktu, iż zakwestionowane faktury VAT dotyczyły innego podmiotu. Zatem sugestia Strony, że w chwili, gdy nabywca skorzystał z przysługującego mu prawa do odliczenia, a więc w terminie określonym w art.19 ustawy o p.t.u. - kopia faktury dokumentująca sprzedaż istniała - jest niezgodna z prawdą bowiem jak wynika z dokonanych ustaleń kopie faktur wystawionych przez firmę "B" dotyczyły innego podmiotu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki powtórzył istotę zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ odwoławczy wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się częściowo zasadna. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż mimo, że skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.), to jednak podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Konsekwencja taka wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Przechodząc zaś do rozważań nad meritum sprawy wskazać trzeba, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy podatkowe zasadnie pozbawiły skarżącą Spółkę prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z zakwestionowanej faktury wystawionej przez firmę "B" oraz z faktur które uległy zniszczeniu w wyniku pożaru. Na wstępie niniejszych rozważań należy wskazać na to, że jedną z podstawowych, systemowych zasad podatku od towarów i usług jest prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług oraz zwrotu różnicy podatku naliczonego. Wynika to z art. 19 ust. 1 ustawy o p.t.u. obowiązującej do 30 kwietnia 2004r. Jednakże aby podatnik mógł z tego uprawnienia skorzystać musi szereg warunków. Zgodnie z § 50 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i l podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 z późn. zm.) – obowiązującego w rozważanym okresie - podstawę do odliczenia podatku naliczonego stanowią tylko i wyłącznie oryginały prawidłowo wystawionych faktur lub faktur korygujących albo ich duplikaty. Tak więc podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia, jeżeli nie posiada faktury VAT potwierdzającej dokonanie zakupu. Natomiast w przypadku, gdy oryginał faktury ulegnie zagubieniu lub zniszczeniu, podstawę odliczenia stanowi w świetle § 51 cytowanego rozporządzenia - prawidłowo wystawiony duplikat faktury. Treść tych przepisów jest jednoznaczna i nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Dlatego też oczywistym musi być to, iż obniżenie przez Spółkę podatku należnego o podatek naliczony nie potwierdzony żadnym dokumentem – uznać należało za bezpodstawne. . W rozpoznawanej sprawie wspólnicy Spółki przedstawili kontrolującym duplikaty faktur VAT dokumentujących dokonane przez nich zakupy oraz kilka nadpalonych ale czytelnych oryginałów faktur, które zostały rozliczone w deklaracji VAT-7 za [...] 2001r. Podatek naliczony zawarty w przedłożonych dokumentach został w całości uwzględniony przez organ kontroli skarbowej w rozliczeniu dokonanym w decyzji nr [...] z [...] r. Tym samym uwzględniono prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z właściwych dokumentów źródłowych. Nie ma znaczenia dla oceny zasadności pozbawienia strony skarżącej prawa obniżenia podatku należnego o podatek naliczony mający wynikać z oryginałów faktur zniszczonych co do których strona nie uzyskała ich prawidłowych duplikatów, przyczyna takiego zniszczenia bądź nieuzyskania duplikatów. Ewentualne dowodzenie braku winy podatnika w tym zakresie może być przedmiotem odrębnego postępowania dotyczącego przyznania skarżącej ulgi podatkowej. W świetle brzmienia przedstawionych przepisów musi być oczywiste, że dowodzenie innymi –poza wskazanymi tam dokumentami –faktu dokonania transakcji zakupu z naliczonym podatkiem od towarów musi być w tym stanie rzeczy bezskuteczne. Przedstawione wyżej rozważania mają również odniesienie do kwestii pozbawienia skarżącej prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez "B". Podkreślenia bowiem wymaga, że z przywołanego wcześniej przepisu §50 ust.3 rozporządzenia wynika w sposób oczywisty, że podstawę obniżenia podatku należnego mogą stanowić między innymi duplikaty faktur VAT. Samo pojęcie "duplikat" zakłada istnienie oryginału. Aby zatem duplikat faktury mógł stanowić podstawę obniżenia podatku należnego ,to musiał istnieć jej oryginał. W ustaleń organów prowadzących postępowanie wynika w sposób jednoznaczny, że nigdy nie istniał oryginał faktur wystawionych przez firmę "B" dokumentujących sprzedaż stronie skarżącej towarów opisanych w znajdujących się w aktach "duplikatach" U wystawcy bowiem znajdowały się wyłącznie faktury o wskazanych wyżej numerach wystawionych na inny podmiot-firmę "C" której właścicielem był wspólnik skarżącej - A.D.. Tylko na skutek działania księgowej firmy "B" szczegółowo opisanego w jej zeznaniach podjętego bez wiedzy jej właściciela doszło do sporządzenia dokumentu w którym wskazano jako nabywcę skarżącą Spółkę. Jest oczywiste, że gdyby rzeczywiście doszło do wystawienia faktur VAT z omyłkowo wskazaniem nabywcy, to strona skarżąca winna skorzystać z możliwości jakie stwarza §45 powoływanego wcześniej rozporządzenia. Dopóki nie uruchomiono procedury wystawiania noty korygującej twierdzenie, że sporne faktury zostały błędnie wystawione na "C" zamiast na skarżącą Spółkę, nie mogło skutkować przyznaniem stronie skarżącej prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony zawarty w tych fakturach. Z punktu widzenia proceduralnego, nie było zatem podstaw do przeprowadzania czynności dowodowych zmierzających do wykazania trafności tezy skarżącej o błędnym wystawieniu faktur. Co się tyczy zarzutu naruszenia art.200§1 Ordynacji podatkowej, to przedstawione wcześniej fakty wskazują na to, że organy podatkowe obydwu instancji wywiązały się z wynikającego z tych przepisów obowiązku wobec skarżącej. Nie jest w szczególności prawdą, by po wyznaczeniu stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w [...] 2003r prowadzono postępowanie dowodowe do [...]ja 2003r . Najistotniejszy dowód-przesłuchanie księgowej firmy "B" przeprowadzono w dniu [...] 2003r. W postępowaniu odwoławczym zastosowano art.200§1 Ordynacji podatkowej lecz strona nie skorzystała z tego uprawnienia. Osobnego rozważenia wymaga zastosowanie wobec strony skarżącej sankcji z art.27 ust.6 u. p. t. u. W myśl tego przepisu, w razie stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej ,urząd skarbowy lub organ kontroli skarbowej określa kwotę zwrotu w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30 % kwoty zawyżenia. Dotyczy to również różnicy podatku o której mowa w art.21 ust.1. Nie ma zatem wątpliwości, że sankcja na podstawie tego przepisu może zostać orzeczona wyłącznie w przypadku wystąpienia jednego z określonych w nim stanów faktycznych. Nie obejmuje zatem takiego stanu faktycznego jaki wystąpił w rozpoznawanej sprawie. Podatnik wykazał w deklaracji podatkowej za [...] 2001r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc, w sytuacji gdy winien był wykazać kwotę zobowiązania podatkowego podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego. Opisany stan faktyczny nie wyczerpuje też hipotezy art.27ust.5 u. p. t. u w którym chodzi o zaniżenie kwoty zobowiązania podatkowego, ani też hipotezy art.27 ust.8 pkt.1 ustawy skoro dotyczy on sytuacji wykazania i otrzymania zwrotu podatku lub różnicy podatku gdy podatnik winien był wykazać kwotę zobowiązania podatkowego podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego. Skoro musi być oczywiste, że w przypadku takich norm jak normy zawierające element sankcji dla podatnika niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca, to orzeczenie wobec strony skarżącej dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art.27 ust.6 u. p. t. u. naruszało ten przepis prawa materialnego. Z tych wszystkich powodów, działając na podstawie art.145§1 pkt.1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270 ze zm.) uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego, zaś w pozostałym zakresie skargę jako niezasadną oddalono w oparciu o przepis art.151 tej samej ustawy. Pozostałe orzeczenia oparte zostały na przepisach art.152 i art.200 w zw. z art.206 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło