I SA/Ka 3027/02

Dnia 11 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędziowie NSA Krzysztof Stanik, Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.), Protokolant Maciej Ćwiertniak, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. w C. na decyzję Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku od towarów i usług : 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. uchylona decyzja nie podlega wykonaniu Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w C. po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika Spółki z o.o. "A" z siedzibą w C. utrzymała w mocy, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, póz. 926 z późn. zm.), art. 19 ust. 3 pkt 1, art. 26 ,art. 27 ust. 4 i 5 ustawy z 08.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, póz. 50 z późn. zm.), decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2001 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności nawiązano do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. W tych zaś ramach stwierdzono, że przeprowadzona kontrola ujawniła nieprawidłowości w rozliczeniu podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. Ustalono bowiem, że strona błędnie obniżyła podatek należny, za ten miesiąc , o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktury zakupu nr [...] wystawionej w dniu [...].09.2001 r. przez sprzedającego tj. " B " Ł. i M. W. z siedzibą w P.. Kontrola krzyżowa przeprowadzona u sprzedawcy wykazała, iż faktura została odebrana przez pracownika kupującego w dniu [...].09.2001 r.. Ponadto ustalono, iż zadeklarowany podatek od towarów i usług za powyższy miesiąc nie został zapłacony. Opisane okoliczności stanowiły podstawę do orzeczenia przez organ pierwszej instancji o wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz zaległości podatkowej w kwocie 40.429 zł, odsetek naliczonych na dzień wydania decyzji w wysokości 4.628,80 zł, oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w kwocie 241 zł.. Następnie przedstawiono argumentację zawartą w odwołaniu, która odwoływała się do zarzutów naruszenia prawa materialnego i proceduralnego. Przystępując do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności odniesiono się do kwestii dotyczącej daty otrzymania faktury przez Spółkę. Otóż zauważono, iż nie przedstawiono kserokopii książki podawczej, w której odnotowano wpływ przedmiotowej faktury do Spółki w dniu [...].11.2001 r., a ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie faktycznej daty odbioru faktury przez pracownika Spółki w dniu [...].09.2001 r. były prawidłowe. W dalszej kolejności przytoczono treść art. 19 ust.3 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym wskazując, że podatnik przekroczył termin zakreślony w tym przepisie, wobec czego nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanej faktury w miesiącu grudniu 2001 r. Wskazano również, iż bezzasadny jest zarzut naruszenia art.122 i 191 ustawy Ordynacja podatkowa, bowiem kontrolujący dołożyli wszelkich starań oraz podjęli niezbędne działania w celu dokładnego zbadania i wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonania prawidłowej oceny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Powyższa decyzja zaskarżona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika Spółki z o.o. "A", który, powołując się na zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 19 ust.3 pkt 1 i art. 27 ust. 4 i 5 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym) i procesowego ( art. 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej), wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 241 zł. oraz odmawiającej obniżenia podatku należnego o naliczony w kwocie 802,07 zł., który wynika z zakwestionowanej faktury. Na poparcie tego żądania podniesiono w uzasadnieniu, że organy podatkowe zignorowały fakt odbioru faktury w dniu [...].09.2001 r. przez pracownika Spółki, który był zatrudniony jako robotnik budowlany i nie posiadał upoważnienia do jej odbioru. O tym zdarzeniu podatnik powziął wiadomość dopiero po zapoznaniu się z protokołem z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez pracowników urzędu skarbowego. Treść § 37 ust. 1 pkt 13 oraz ust. 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego wyraźnie wskazuje, że faktura potwierdzająca transakcję sprzedaży powinna zawierać m.in. podpis osoby uprawnionej do jej otrzymania. Dalej podniesiono, iż uprawniony jest wniosek, że przepis ten nakłada obowiązek sprawdzenia, czy osoba odbierająca fakturę jest do tej czynności należycie umocowana przez kontrahenta. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swe dotychczasowe stanowisko i wniosła o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 29.01.2004 r. pełnomocnicy stron podtrzymali żądania i naprowadzoną na ich poparcie argumentację zawartą w skardze i odpowiedzi na nią. Dodatkowo pełnomocnik organu odwoławczego zwrócił uwagę na to, że przepisy o VAT " nie znają pojęcia" osoby upoważnionej do odbioru faktury VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Poza sporem pozostaje prawidłowo określona przez organy podatkowe zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług z tytułu nie wpłaconego w terminie podatku zadeklarowanego przez podatnika. Zgodnie z art. 51 § 1 powołanej na wstępie ustawy Ordynacja podatkowa, zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie płatności. Przystępując w tym stanie rzeczy do kontroli zaskarżonej decyzji w punkcie wyjścia zauważyć należy, że spór między stronami sprowadza się w istocie rzeczy do kwestii oceny wiarygodności zapisów w książce podawczej prowadzonej przez podatnika oraz czy odbiór faktury VAT, dokumentującej sprzedaż, przez osobę nieupoważnioną do jej odbioru jest równoznaczny z jej otrzymaniem przez podatnika. Od jego rozstrzygnięcia uzależnione jest bowiem to, czy naliczony podatek zawarty w zakwestionowanej fakturze może stanowić podstawę do obniżenia podatku należnego za miesiąc grudzień 2001 r., czy też podatnik takiego prawa nie posiadał. W § 37 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 2.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 109, póz. 1245 z późn. zm.), zostały określone niezbędne elementy, które powinna zawierać faktura stwierdzająca dokonanie sprzedaży. Jej niezbędny element powinny stanowić m.in. czytelne podpisy osób uprawnionych do wystawienia i otrzymania faktury lub podpisy oraz imiona i nazwiska tych osób ( § 37 ust.1 pkt 13 ).Powyższe rozporządzenie utraciło moc obowiązującą z dniem 26.03.2002 r.. Kolejne rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym ( Dz.U. nr 27, póz. 268 ), w § 35 ust.1 pkt 13 zawiera analogiczny zapis dotyczący podpisów osób uprawnionych do wystawiania i otrzymywania faktur. Obniżenie kwoty podatku należnego zgodnie z art. 19 ust. 3 pkt. 1 wyżej powołanej ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, następuje nie wcześniej niż w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny, i nie później niż w rozliczeniu za miesiąc następny, z zastrzeżeniem pkt 2 - 4 (nie dotyczą tej sprawy ). Treść wyżej cytowanych przepisów daje podstawę do sformułowania wniosku, iż decydujące znaczenie do ustalenia prawa do obniżenia kwoty podatku należnego w danym miesiącu, ma ustalenie daty (miesiąca) otrzymania przez podatnika faktury lub dokumentu celnego, a data odbioru faktury od sprzedawcy pozostaje bez wpływu na to prawo. Organy podatkowe w przeprowadzonym postępowaniu kontrolnym jak i podatkowym, zdaniem Sądu, nie wyjaśniły, w sposób dostateczny, kiedy Spółka "A" otrzymała kwestionowaną fakturę. Nie dały wiary zapisom w książce podawczej prowadzonej przez skarżącą Spółkę, jednak w uzasadnieniach swoich decyzji nie przedstawiły przekonywującej argumentacji, jakie okoliczności wpłynęły na takie rozstrzygnięcie. Nie do zaakceptowania jest pogląd, iż odebranie faktury przez jakiegokolwiek pracownika jest równoznaczne z otrzymaniem jej przez podatnika. Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 wyżej powołanej ustawy Ordynacja podatkowa, obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 Ordynacji podatkowej ( art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą ( teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2000, sygn. akt l SA/Ka 559/99, LEX nr 44729). Z kolei swobodna ocena dowodów, aby nie przekształcała się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych, stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego ( art. 191 Ordynacji podatkowej ), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący ( art. 187 Ordynacji podatkowej ), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywającej treści ( art. 122 Ordynacji podatkowej - teza wyroku jw. ). Reasumując zatem dotychczasowe spostrzeżenia należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe naruszyły wyżej wymienione przepisy i zasady postępowania. Jak wskazano wyżej, nie zgromadziły i nie zbadały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy ocena zebranego materiału dowodowego jest, zdaniem Sadu, dowolna. Zgodnie z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , póz.1271 z póz. zm.) sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach , działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz.1270), uwzględnił skargę i orzekł jak w pkt 1 sentencji. Zgodnie z art. 152 wyżej powołanej ustawy, Sąd w pkt 2 sentencji określił, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ takie żądanie nie zostało zgłoszone zarówno w skardze jak i przed zamknięciem rozprawy. Zgodnie z art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu..., strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów.