I SAB/Gl 10/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. N. na przewlekłość postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu powyższego podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synem. Ponieważ od dwóch lat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostaje na ich utrzymaniu. Dochody żony ze stosunku pracy wynoszą 2.188,00 zł brutto, tj. 1.591,00 zł netto, podczas gdy wynagrodzenie syna kształtuje się na poziomie 2.139,00 zł. Poza mieszkaniem o pow. 63 m2 skarżący jest właścicielem samochodu marki [...] oraz współwłaścicielem samochodu marki [...] (vide: kserokopie dowodów rejestracyjnych przy piśmie z 9 lutego 2015 r.). Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono dokumenty źródłowe, z których ustalono, że od 22 października 2014 r. A. N. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (por.: zaświadczenie PUP S. z dnia 4 lutego 2015 r. z informacją ZUS za 2014 r.), mimo to posiada rachunek w A S.A., którego saldo w lutym 2015 r. wynosiło 175,57 zł. Ponadto z zaświadczenia wystawionego przez B Sp. z o.o. wynika, że jego żona zatrudniona jest na cały etat za wynagrodzeniem w kwocie 1.590,72 zł netto, natomiast jego syn jako magazynier otrzymuje pensję rzędu 3.043,35 zł netto. Wydatki, które zobowiązani są ponosić w związku z koniecznym utrzymaniem obejmują opłaty za gaz (58,81 zł), energię elektryczną (71,33 zł), czynsz (593,79 zł) oraz spłatę kredytu (214,90 zł). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata z urzędu – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zauważyć, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, dlatego też powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący choć jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, to wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i pełnoletnim synem. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, albowiem "wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego" należy rozumieć szeroko – jako wspólne zamieszkiwanie jak i ponoszenie wspólnych wydatków. Przez wspólne zamieszkiwanie rozumie się mieszkanie w tym samym lokalu mieszkalnym bądź w tym samym budynku, natomiast przez wspólne gospodarowanie rozumie się ponoszenie wspólnych wydatków na zaspokajanie potrzeb osób zamieszkujących w tym samym lokalu lub budynku. Dlatego też ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego wnioskodawcy, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania. Za takim stanowiskiem przemawia również regulacja zawarta w art. 23 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 788 – dalej jako K.r.o.), który stanowi, że małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy. Podobnie z art. 87 i art. 91 § 1 K.r.o. wynika, że rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. To oznacza, że możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania musi zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Należy bowiem oczekiwać, że niezbędnej pomocy i wsparcia ten w pierwszej kolejności poszukiwać będzie właśnie u niej. Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogliby im pomóc. Tym bardziej, że nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Miesięczne dochody żony i syna wynoszą bowiem 4.634,07 zł netto, podczas gdy wydatki związane z koniecznym utrzymaniem kształtują się na poziomie 938,83 zł. To oznacza, że skarżący powinien partycypować w kosztach postępowania, które na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł. Należy bowiem zauważyć, że dostępne na jego koncie środki w lutym 2015 r. wynosiły 175,57 zł, podczas gdy saldo dostępne na rachunku syna w dniu 10 stycznia 2015 r. wynosiło 2.045,65 zł. Jak wynika z historii rachunku nie jest to jedyne konto, którym syn dysponuje, o czym świadczą dokonywane w jego ramach przelewy własne, jak chociażby ten z 8 grudnia 2014 r. na kwotę 1.000,00 zł. Dlatego też złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym bardziej, że zgodnie z art. 6 ustawy p.p.s.a. sąd administracyjny udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza wszechstronne zbadanie całej sprawy nawet przy wadliwym sformułowaniu skargi czy znikomej aktywności strony w postępowanie sądowoadministracyjne. Wobec powyższego przyjąć należało, że na tym etapie odmowa ustanowienia fachowego pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu nie pozbawia wnioskodawcy konstytucyjnego prawa do sądu. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.