I SAB/Gl 23/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.B. na przewlekłość Burmistrza Miasta T. w przedmiocie umorzenia należności wynikających z najmu lokalu postanawia: odrzucić skargę. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłość Burmistrza Miasta T. w przedmiocie umorzenia należności wynikających z najmu lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej wskazując, że sprawa wywołana wnioskiem skarżącego o umorzenie jego zaległości cywilnoprawnych nie jest sprawą administracyjną. Wskazano, że skarżący posiada względem Gminy T. zobowiązanie o charakterze cywilnoprawnym, a wynikające ze stosunku najmu pomiędzy Gminą, a skarżącym. Katalog spraw rozpatrywanych przez Sądy Administracyjne wskazany jest w art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz.1302, ze zm. – p.p.s.a.). W katalogu tym nie mieści się działanie organu gminy w zakresie spraw (zobowiązań) o charakterze cywilnym. Działanie właściwego organu gminy w sprawie zastosowania ulgi w spłacie przedmiotowych zobowiązań nie przybiera też formy decyzji administracyjnej, nie jest też działanie takiego organu działaniem z zakresu administracji publicznej. Gmina w takim bowiem przypadku występuje jako podmiot praw i obowiązków o charakterze cywilnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018 poz. 2107, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej na akt, czynność, albo bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania objęte zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a. Na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zatem podstawową przesłanką dopuszczalności skargi jest wymóg, by zaskarżona forma działania administracji publicznej należała do kategorii takich aktów lub czynności, które są kontrolowane przez sąd administracyjny. Nadto w myśl art. 3 § 2a sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają nadto w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Skarga na bezczynność organu czy też przewlekłe prowadzenie postępowania jest zatem dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiotem jest bezczynność, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a), jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Skarga na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi (por. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r, sygn. akt II OSK 496/08, publ. CBOSA). W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta T. w sprawie jego wniosku o umorzenie zobowiązań cywilnoprawnych wobec Gminy, a wynikających z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] r., sygn. akt. [...]. Zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 869) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom organizacyjnym wymienionym w art. 9 pkt 3, 4 i 13, mogą być umarzane, terminy ich spłaty mogą zostać odroczone lub płatność tych należności może zostać rozłożona na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem ust. 4. Rada Miejska w T. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie określenia zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych o charakterze cywilnoprawnym przypadających Gminie oraz jej jednostkom podległym, warunki dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga będzie stanowić pomoc publiczną oraz wskazania organów uprawnionych do udzielania ulg. Jednakże Burmistrz Miasta T. nie ma umocowania do podjęcia jakiegokolwiek aktu administracyjnego w przedmiocie umorzenia zaległości cywilnoprawnych skarżącego, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. oraz w pkt 9 tego przepisu. W zakresie sposobu udzielania ulg z uwagi na cywilnoprawny charakter należności, zastosowanie znajdują wyłącznie reguły przewidziane w przepisach prawa cywilnego. Zatem zaskarżone w niniejszej sprawie przewlekle prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku o umorzenie tychże zaległości, nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Wobec powyższego Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.