I SAB/Gl 8/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E. G. na przewlekłość postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Do skargi z 25 sierpnia 2015 r. E. G. dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania stosowane w postępowaniu przed sądami powszechnymi. W tych ramach zeznał, że wysokość jego świadczenia emerytalnego stanowi kwotę 1421 zł. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego nadesłał do Sądu druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku wyraził dezaprobatę dla polskiego systemu emerytalnego, którego efektem jest świadczenie emerytalne we wskazanej wyżej wysokości. Wspomniał także o trapiących go chorobach, które są wynikiem wieloletniej pracy. W świetle oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada nieruchomość położoną w U., które jest jednak zajęta w drodze postępowania egzekucyjnego. Wspomniał nadto, że posiada także wierzytelności, jednakowoż nieściągalne. W tych ramach skarżący podniósł, że do miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego należy zaliczyć opłaty z tytułu: zużycia energii elektrycznej (100 zł); zużycia gazu i wody (80 zł); zakupu lekarstw (150 zł); wynajmu lokalu (450 zł) oraz zakupu środków czystości i ubrań (70 zł). Odnotował przy tym, że na wyżywienie pozostaje mu około 600 zł miesięcznie. W wyniku analizy treści ww. oświadczenia, pismem z dnia 30 listopada 2015 r., referendarz sądowy zobowiązał E. G. do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W ww. wezwaniu, doręczonym adresatowi w dniu 7 grudnia 2015 r., pouczono wnioskodawcę, że niezastosowanie do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Dodatkowo zwrócono uwagę, że ilekroć w wezwaniu referendarza sądowego jest mowa o osobach pozostających ze skarżącym w gospodarstwie domowym, należy przez to rozumieć wszystkie osoby, które w jakikolwiek sposób współkształtują sytuację materialną skarżącego np. poprzez partycypację w kosztach utrzymania nieruchomości. Wniosku nie uzupełniono do dziś dnia. Wpis sądowy w tej sprawie stanowi kwotę 100 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Rozstrzygnięcie wniosku E. G. sprowadza się do zbadania, czy spełniona została w jego przypadku przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem, skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Termin zakreślony dla dokonania tej czynności procesowej upłynął więc bezskutecznie w dniu 14 grudnia 2015 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego, co więcej, może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę możliwości płatniczych E. G. Należy w tym miejscu odnotować, że obszerne wezwanie referendarza sądowego zmierzało między innymi do ustalenia, czy, i w jakim zakresie, na skarżącym ciąży w istocie obowiązek ponoszenia deklarowanych przez niego wydatków z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego. Wezwanie zmierzało nadto do ustalenia rzeczywistej wysokości świadczenia emerytalnego (kwoty netto) wypłacanego skarżącemu w chwili obecnej. Referendarz próbował także wyjaśnić, czy w gospodarstwie domowym skarżącego w dalszym ciągu pozostają osoby, które w innych postępowaniach przed tutejszym Sądem odnotowano jako dorosłych domowników, jednocześnie posiadających tytuł do nieruchomości, w której skarżący przebywa. Zamiarem referendarza było także ustalenie aktualnej sytuacji składników majątku nieruchomego skarżącego, w tym lokalu położonego w Ustroniu (ujawnionego w druku PPF) i lokalu położonego w B. (wspomnianego w oświadczeniu złożonym przy skardze). Wezwanie służyło nadto zobrazowaniu bieżącego stanu wierzytelności należących do skarżącego. W efekcie biernej postawy skarżącego nie uzyskano wyjaśnień, ani dokumentów źródłowych, które rozwiałyby wszystkie sygnalizowane wyżej wątpliwości i niejasności. Nie sposób zatem wykluczyć, że skarżący, wbrew oświadczeniom, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym jeszcze z innymi osobami, które mogą współkształtować jego sytuację materialną. Nie jest też wykluczone, że E. G. może swobodnie dysponować składnikami swojego majątku. Okoliczności te oraz wiele innych aspektów stanu faktycznego wymagały wyjaśnienia albowiem wpis sądowy od skargi jest w tej sprawie ustalony na poziomie 100 zł i stanowi najniższą opłatę przewidzianą w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Akcentowana wyżej bierność procesowa skarżącego nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Reasumując, rozpoznany wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.