I SAB/Gl 8/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter, , , po rozpoznaniu w dniu 8 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.S. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. (dalej: organ pierwszej instancji) prowadzi wobec J.S. (dalej: skarżąca, strona skarżąca) postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie tytułów wykonawczych, obejmujących nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne za okres od sierpnia 2005 r. do grudnia 2006 r. Pismem z 18 czerwca 2024 r., wskazując na przedawnienie zobowiązań, pełnomocnik strony skarżącej zwrócił się o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r., nr [...] organ pierwszej instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na ww. postanowienie, odebrane za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 19 sierpnia 2024 r., pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie z 21 sierpnia 2024 r., które wraz z aktami sprawy wpłynęło do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy, organ drugiej instancji) 3 września 2024 r. Postanowieniem z 3 października 2024 r. DIAS – z uwagi na konieczność zakończenia analizy materiału dowodowego i formułowania wniosków końcowych uzasadnienia postanowienia – wyznaczył nowy termin załatwienia ww. zażalenia do 18 października 2024 r. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że zostało ono prawidłowo wydane i jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa mającymi zastosowanie w tej sprawie. Uznał, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym postanowieniem z 17 października 2024 r., nr 2401-lEE.7192.456.2024.3.MT UNP: 2401-24-256772 utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 14 sierpnia 2024 r. Ponieważ przesłany dokument nie został odebrany w okresie 14 dni od umieszczenia na koncie pełnomocnika skarżącej w e-Urzędzie Skarbowym uznany został za doręczony z dniem 31 października 2024 r. Następnie pełnomocnik strony skarżącej 29 stycznia 2025 r. drogą mailową przesłał do organu odwoławczego zapytanie dotyczące aktualnego stanu sprawy, wskazując, że pomimo upływu terminu do rozpoznania sprawy, który został wyznaczony na 18 października 2024 r., sprawa nie została rozpoznana. W odpowiedzi, pismem z 6 lutego 2025 r., organ odwoławczy poinformował pełnomocnika skarżącej, że zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z 14 sierpnia 2024 r. rozpatrzone zostało postanowieniem DIAS z 17 października 2024 r. Dodatkowo organ odwoławczy poinformował, że postanowienie przesłano za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącej wyraził zgodę na tę formę doręczenia. Ponieważ dokument nie został odebrany w okresie 14 dni od umieszczenia na koncie w e-Urzędzie Skarbowym zatem został on uznany za doręczony z dniem 31 października 2024 r. DIAS zaznaczył, że wyrażając zgodę na doręczenia pism na konto osoby fizycznej w e-Urzędzie Skarbowym pełnomocnik wyraża taką zgodę we własnym imieniu jako osoba fizyczna, a zakres tej zgody obejmuje każdą sferę kontaktów z organami KAS, zarówno prywatną jak i zawodową (jako pełnomocnik). Odpowiedź na pismo pełnomocnika skarżącej została przesłana za pośrednictwem e-Urząd Skarbowy. Dokument ten również nie został przez pełnomocnika odebrany i tym samym został uznany za doręczony z dniem 21 lutego 2025 r. Pismem z 25 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej złożył ponaglenie do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej jako powód podając niezałatwienie sprawy przez DIAS w terminie określonym w art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.). Szef Krajowej Administracji Skarbowej postanowieniem z 15 maja 2025 r., nr DKS2.8652.78.2025.ELP uznał złożone ponaglenie za bezprzedmiotowe, w związku z wydaniem przez DIAS postanowienia z 17 października 2024 r. W piśmie z 30 lipca 2025 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność organu drugiej instancji w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia z 21 sierpnia 2024 r. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, iż do dnia dzisiejszego przedmiotowe zażalenie nie zostało rozpoznane, a ponadto strona skarżąca nie otrzymała żadnej informacji od organu odwoławczego, która wskazywałaby na dalsze powody opóźnienia oraz termin, w jakim nastąpi rozpoznanie zażalenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż określone w punktach 1-5) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W myśl art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Z kolei w myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Wreszcie stosownie do treści art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Należy zauważyć, że 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, zgodnie z którą "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a." (orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu powyższej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jak i skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Natomiast tylko celem wtórnym jest uzyskanie prejudykatu w procesie odszkodowawczym. Stąd też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu". W przedmiotowej sprawie, w momencie wniesienia skargi nie mógł występować zarzucany skargą stan bezczynności DIAS, bowiem postępowanie prowadzone przed tym organem, zainicjowane zażaleniem z 21 sierpnia 2024 r. zostało uprzednio zakończone postanowieniem z 17 października 2024 r., nr 2401-lEE.7192.456.2024.3.MT UNP: 2401-24-256772, które zostało uznane za skutecznie doręczone na konto pełnomocnika skarżącej w e-Urzędzie Skarbowym z dniem 31 października 2024 r. W kontekście wskazanej wyżej uchwały brak jest w takiej sytuacji podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi przez sąd administracyjny w zakresie stwierdzania o tym, czy organ administracji dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a). Jeżeli bowiem w dniu wniesienia skargi na bezczynność, przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci bezczynności miał charakter historyczny, a więc nieaktualny, gdyż ewentualny stan bezczynności kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to uznać trzeba, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje w chwili jej wniesienia (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OZ 597/24). Tym samym, niezależnie od treści art. 53 § 2b p.p.s.a., uznać należy, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie mogła zrealizować stawianego jej celu, jakim jest zwalczanie bezczynności organu administracji, a w konsekwencji jest niedopuszczalna. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.