I SAB/Gl 9/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia NSA Eugeniusz Christ,, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. zobowiązuje Wójta Gminy M. do wydania w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku decyzji w przedmiocie zobowiązania A S.A. w K. w podatku od nieruchomości za 2005 r. 2. zasądza od Wójta Gminy M. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Pismem z dnia 11 września 2007 r. A S.A. wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiocie wydania decyzji w sprawie dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości należnego za 2005 r., domagając się zobowiązania organu I instancji do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w określonym przez Sąd terminie. W skardze zawarto wniosek o zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona podała w szczególności, że postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy M. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe "w sprawie podatku od nieruchomości w zakresie budowli za rok 2005", a następnie postanowieniem z dnia [...] nr [...] wszczął kolejne postępowanie "w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2005 r.". Postępowanie to nie zostało zakończone w terminie określonym w art. 139 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Organ I instancji nie wyznaczył także nowego terminu jej zakończenia, do czego był zobowiązany zgodnie z wymogami wskazanymi w art. 140 § 1 powołanej ustawy. W tym stanie rzeczy A S.A. pismem z dnia 17 lipca 2006 r. wystąpiła do organu I instancji z prośbą o wskazanie terminu, w którym należy spodziewać się zakończenia sprawy. W odpowiedzi z dnia 3 sierpnia 2006 r., Wójt Gminy M. wyjaśnił, że powstała zwłoka wynika z nieterminowego dostarczenia przez stronę żądanych dokumentów, a wątpliwości jakie budzi treść tej dokumentacji nakazują przeprowadzić kontrolę. Z tych względów wnioskowane przez podatniczkę wyznaczenie terminu może nastąpić dopiero po zakończeniu wspomnianej kontroli. Wobec powyższego A S.A. pismem z dnia 11 sierpnia 2006 r., powołując się na art. 141 § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej skierowała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. ponaglenie, domagając się wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Organ II instancji uwzględnił żądanie strony i postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznając ponaglenie za zasadne wyznaczył dodatkowy termin "na 60 dni od daty zakończenia kontroli i przyjęcia protokołu pokontrolnego przez podatnika". W dalszych wywodach skargi strona skarżąca wskazała, że prowadzona przez Wójta Gminy M. kontrola podatkowa została zakończona protokołem sporządzonym w dniu 21 maja 2007 r. (doręczonym pełnomocnikowi strony w tym samym dniu). Nie ulega zatem wątpliwości, że od tego dnia rozpoczął się bieg wyznaczonego przez organ II instancji dodatkowego terminu, w którym Wójt Gminy M. był zobligowany do załatwienia sprawy. Do dnia wniesienia skargi decyzja podatkowa załatwiająca rozpatrywaną sprawę nie została wydana; nie są także podejmowane żadne czynności procesowe usprawiedliwiające powstałą zwłokę i rokujące rychłym zakończeniem przedmiotowego postępowania podatkowego (ostatnie pismo od Wójta Gminy M. w niniejszej sprawie pochodzi z dnia 18 lipca 2007 r.). W konkluzji skargi strona wskazała, że wobec przytoczonych okoliczności faktycznych bezsporne jest, iż konieczne stało się złożenie skargi na bezczynność Wójta Gminy M., gdyż niedotrzymanie terminu wyznaczonego postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] narusza art. 139 § 1 i art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy M. wskazał, że jest ona "nieuzasadniona merytorycznie i prawnie i ma przede wszystkim na celu wydłużenie w czasie postępowania podatkowego przez organ I instancji w przedmiocie należnego gminie podatku za 2005 r., który został znacznie zaniżony przez podatnika wnoszącego skargę". Wyjaśniono także, że kontrola, którą zakończono w dniu 21 maja 2007 r. była warunkiem koniecznym wydania decyzji w przedmiotowej sprawie i stwierdzono, że "celem jednak wywołania zbędnej zwłoki po stronie organu podatkowego, podatnik wnosi i wnosił kolejne skargi zarówno do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak i do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżając kolejne czynności organu podatkowego". Takie postępowanie strony wymusza stały obieg korespondencji oraz przekazywanie akt i dowodzi, że strona świadomie działa na zwłokę. Na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. pełnomocnik Wójta Gminy M. podał, że organ I instancji decyzją z dnia [...] (doręczoną stronie w dniu 24 grudnia 2007 r.) określił A S.A. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 1 marca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2003 r. i stwierdził niedopłatę w podatku od nieruchomości za 2003 r. W odniesieniu do kwestii zobowiązania podatkowego za 2005 r. pełnomocnik organu podał, że sukcesywnie wydawano postanowienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Wraz z pismem dnia 8 kwietnia 2008 r., obrazującym przebieg postępowania podatkowego po dacie złożenia odpowiedzi na skargę pełnomocnik Wójta Gminy M. nadesłał opis postanowienia organu I instancji z dnia [...] nr [...], zgodnie z którym (w oparciu o art. 216, art. 139 § 1 i art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej) zawiadomiono A S.A. o potrzebie przedłużenia (do dnia 31 marca 2008 r.) terminu ustalonego w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] ze względu na konieczność ustalenia podstawy opodatkowania za 2003 r. oraz określenia należnego podatku od nieruchomości za ten rok kalendarzowy i wskazano, że niniejsze ustalenie ma bezpośredni wpływ na przyjętą przez podatnika w latach 2004 – 2006 podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Przedłożono także odpis postanowienia Wójta Gminy M. z dnia [...] nr [...], wydanego w oparciu o art. 216, art. 139 § 1 i art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej), w którym przedłużono termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2008 r., wskazując na toczące się postępowanie dotyczące podatku od nieruchomości za 2003 r., od którego rozstrzygnięcia uzależniony jest dalszy tok postępowania w niniejszej sprawie. W piśmie z dnia 10 kwietnia 2008 r. strona skarżąca podtrzymała skargę wskazując, że organ I instancji pozostaje nadal w bezczynności w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości należnego za 2005 r. Ustosunkowując się do powyższego pisma strony skarżącej pełnomocnik Wójta Gminy M. podniósł, że istotną przyczyną braku decyzji dotyczącej 2005 r. "jest fakt, że podstawa (baza) dla określenia zobowiązania podatkowego w 2005 r. jest następstwem rozstrzygnięcia w tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawie dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego za 2003 r. (przedmiot skargi za 2003 – sygn. akt I SAB/Gl 7/07). Rozstrzygnięcie to dotyczy prawidłowości sporządzenia deklaracji podatkowej w podatku od nieruchomości za 2003 r. przez skarżącą i będzie miało odpowiednie zastosowanie do oceny prawidłowości kolejnych rocznych deklaracji sporządzonych i doręczonych do organu w tym za 2004 r., którego skarga dotyczy". Pełnomocnik organu I instancji podał również, że do czasu złożenia ewentualnej skargi przez stronę na decyzję organu odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji dotyczącą podatku od nieruchomości za 2003 r. na bieżąco przedłużane są (zgodnie z art. 139 i art. 140 Ordynacji podatkowej) terminy załatwienia sprawy, o czym informowana jest strona. W razie zaskarżenia wspomnianej decyzji celowe stanie się wydanie (zaskarżalnego) postanowienia o zawieszeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na mocy art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z art.149 powołanej ustawy Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Rozstrzygnięcie sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia przez Sąd czy Wójt Gminy M. pozostaje w bezczynności w zakresie zakończenia postępowania w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. Załatwianie spraw w postępowaniu podatkowym reguluje rozdział 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Zawarty w nim art. 139 § 1 stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Organ podatkowy, w myśl art. 140 powołanej ustawy zobowiązany jest (także wtedy, gdy niedotrzymanie terminu wynika z przyczyn niezależnych od organu) zawiadomić stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. "Wspomniany przepis nie ustala żadnych kryteriów wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Nie powinno to jednak oznaczać dowolności. Przy jego wyznaczaniu organ podatkowy powinien się kierować zasadami wyrażonymi w art. 125 i 139 o.p. Dodatkowy termin załatwienia sprawy nie powinien być wydłużany w taki sposób, aby podważał, przez wykorzystywanie tych uprawnień organu podatkowego, obowiązujące zasady ustawowe" (por. Dzwonkowski Henryk, Huchla Andrzej, Kosikowski Cezary Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003, wyd. III). Sama okoliczność, że organ podatkowy wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy, nie wyklucza zatem stwierdzenia – przed upływem tego terminu - bezczynności organu. Na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 służy stronie (na mocy art. 141 Ordynacji podatkowej) ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia, który uznając ponaglenie za zasadne wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie organ I instancji nie dotrzymał wspomnianego powyżej ustawowego terminu załatwienia sprawy, gdyż postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r. pozostawało niezakończone w okresie, o którym mowa w art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej. Bezsporne jest również, iż postępowania tego nie zakończono w terminie wyznaczonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], które określiło go na okres 60 dni od daty zakończenia kontroli i doręczenia podatnikowi protokołu pokontrolnego (co miało miejsce w dniu 21 maja 2007 r.). W dacie wniesienia rozpoznawanej skargi przedmiotowe postępowanie w dalszym ciągu pozostawało niezakończone i taki stan rzeczy nie zmienił się do dnia wyrokowania. Wójt Gminy M., zastępowany przez pełnomocnika, wskazywał w postępowaniu sądowym, że zakończenie postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. nie może nastąpić do czasu, w którym okaże się czy strona zaskarżyła do sądu decyzję organu odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...], dotyczącą podatku od nieruchomości za 2003 r. Pełnomocnik Wójta Gminy M. wyjaśniał również, że w razie zaskarżenia wspomnianej decyzji organ I instancji wyda postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. Przedstawiona przez Wójta Gminy M. argumentacja nie pozwala, w ocenie Sądu, na stwierdzenie, że skarga A S.A. na bezczynność organu I instancji nie jest zasadna. Abstrahując w tym miejscu od szerokiego omawiania okoliczności, które mimo niezakończenia postępowania w terminie określonym w postanowieniu organu II instancji wydanym w trybie art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej wykluczałyby ewentualnie stwierdzenie bezczynności organu podatkowego, podkreślić należy, że z treści postanowień z dnia [...] i z dnia [...] o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy oraz wywodów Wójta Gminy M. wynika jednoznacznie, że jedyną przyczyną niezakończenia przedmiotowego postępowania podatkowego jest oczekiwanie na weryfikację prawidłowości decyzji dotyczącej podatku nieruchomości za 2003 r.; planowane jest także zawieszenie postępowania w razie zaskarżenia tej decyzji do sądu. Wskazać należy, że postępowanie podatkowe, którego dotyczy niniejsza sprawa toczy się ze względu na dyspozycję art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Wspomniany przepis zezwala zatem organom podatkowym na weryfikację prawidłowości samoobliczenia podatku, którego zasadniczą fazą jest kontrola podatkowa obejmująca ocenę prawidłowości działań podatnika w zakresie ustalenia prawnopodatkowego stanu faktycznego oraz zastosowania do niego odpowiednich przepisów prawa. Podkreślić trzeba, że podatnicy podatku od nieruchomości, będący osobami prawnymi zobowiązani byli w 2005 r. (na mocy art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.) składać, w terminie do dnia 15 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku oraz wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości – bez wezwania – na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. Zobowiązanie podatkowe wymienionych podmiotów w podatku od nieruchomości za 2004 r. powstało zatem z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, a podatek wykazany w stosownej deklaracji był podatkiem do zapłaty. W świetle przywołanego przepisu nie ulega także wątpliwości, że "podatek od nieruchomości jest podatkiem rocznym" (por. Mariański Adam, Orzecznictwo SN i NSA w odniesieniu do art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, Finanse Komunalne 1997/3/20). Zanegować zatem należy twierdzenie organu I instancji, że ustalenie podstawy opodatkowania za 2003 r. oraz określenie należnego podatku od nieruchomości za ten rok kalendarzowy ma bezpośredni (i jakikolwiek) wpływ na przyjętą przez podatnika w latach 2004 – 2006 podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Wobec powyższego, mając na uwadze, że "z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji" (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 1998 r., sygn. akt III SAB 77/98, LEX 36590) Sąd w oparciu o art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę na bezczynność organu I instancji i zobowiązał Wójta Gminy M. do wydania w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się wyroku decyzji w przedmiocie zobowiązania A S.A. w podatku od nieruchomości za 2005 r. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego wydano na podstawie art. 200 powołanej ustawy.