I SO/Gl 1/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2011 r. sprawy z wniosku W.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W.B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wypełniając rubrykę nr 3 urzędowego formularza, dotyczącą przedmiotu zaskarżenia, wskazał oznaczoną w sentencji decyzję, która nie została dotychczas zaskarżona do Sądu, uściślając, iż decyzją tą utrzymano w mocy decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej. Uzasadniając wniosek, stwierdził, że nie jest w stanie bez uszczerbku dla siebie i swej rodziny ponieść kosztów sądowych, m.in. wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Wnioskodawca podkreślił bowiem, że jedynym źródłem jego utrzymania jest renta inwalidzka w wysokości 1630 zł brutto. Zwrócił także uwagę na ciężki stan swojego zdrowia (nieuleczalna choroba psychiczna, problemy onkologiczne, podejrzenie choroby [...]) oraz na rozdzielność majątkową panującą w jego małżeństwie. W tym ostatnim kontekście oświadczył, że nie ma żadnego osobistego majątku, zastrzegając jednak, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która nie osiąga dochodów. Według wniosku wspomniana małżonka posiada dom o powierzchni 104 m2, kilkuletni samochód osobowy oraz oszczędności w wysokości 200.000 zł, pochodzące z zamiany nieruchomości na mniejszą, wydatkowane na pokrycie kosztów utrzymania pozostałych po wykorzystaniu renty. Koszty te wyliczono we wniosku na sumę 2.414 zł miesięcznie. Wnioskodawca podniósł również, że miesięcznie uiszcza kwotę 350 zł tytułem raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 121.832,94 zł oraz że będzie musiał starać się dodatkowo o rozłożenie na raty zaległości w wysokości 117.912,79 zł Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie chodzi zatem o jakikolwiek uszczerbek w majątku rodziny, gdyż każdy dodatkowy wydatek, w tym na potrzeby postępowania, niewątpliwie jakiś majątkowy uszczerbek powoduje, lecz o niebezpieczeństwo takiego pogorszenia sytuacji rodziny, że nie mogłaby ona ponieść podstawowych wydatków życiowych. Stosownie z kolei do art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. Strona może więc, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy jeszcze przed wniesieniem skargi. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, skonstatować trzeba, że powyższa przesłanka przyznania prawa pomocy nie została spełniona, przy czym konkluzję taką można sformułować na podstawie oświadczeń zawartych we wniosku, bez potrzeby weryfikowania ich w drodze wezwania o nadesłanie dodatkowej dokumentacji źródłowej. Wprawdzie bowiem w świetle tych oświadczeń wnioskodawca jest osobą bardzo ciężko chorą, utrzymującą się wraz z małżonką głównie z renty, podlegającej ograniczeniu w związku ze spłatą dużych zaległości podatkowych, lecz dysponuje znacznymi oszczędnościami. Oszczędności te pozwalają zaś na opłacenie kosztów sądowych w sposób nieomal nieodczuwalny, także jeśli wziąć pod uwagę, iż są one stopniowo przeznaczane na opłacanie niezbędnych wydatków życiowych, w tym z pewnością na leczenie. Przyszły wpis od skargi, czyli najwyższa opłata sądowa, której uiszczenie może wchodzić w rachubę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stanowi przecież równowartość zaledwie 0,25% zadeklarowanej we wniosku sumy. W takim stanie rzeczy trudno uznać, że tak niewielkie uszczuplenie oszczędności może wiązać się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego, i to nawet w tak trudnej sytuacji życiowej, jak przedstawiona we wniosku. Z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy nie ma przy tym znaczenia ani źródło pochodzenia wspomnianych oszczędności, ani to, że w małżeństwie wnioskodawcy obowiązuje rozdzielność majątkowa, a oszczędności stanowią składnik majątku żony. W orzecznictwie często podkreśla się bowiem, że rozdzielność majątkowa nie wyłącza zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się wszak do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Jest tak zwłaszcza w przypadku, gdy – tak jak to wynika z oświadczeń wnioskodawcy – małżonkowie pozostają w bliskiej więzi, także o charakterze ekonomicznym, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe, razem ponosząc wszystkie wydatki ze środków, które uznają za wspólne. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.